भगवान् श्रीकृष्णः स्वचित्तं सर्वथा मयि निबध्नीयात्, सर्वासां सङ्गानां परित्यागेन, मां सततं स्मरन् शीघ्रं मामेव प्राप्स्यथ इति गोपिभ्यः उपदिशत्। ये धन्याः ताः, या निशि वृजवनान्तरे क्रीडन्तं मां रासक्रीडायां न समभ्याययन्, ताः अपि मम वीर्यकथाः चिन्तयन्त्यः मामेव प्राप्नुवन्। एवमुक्त्वा प्रियस्य वचनानि शृण्वन्त्यः, व्रजस्त्रियः हर्षपूर्णाः, उद्धवस्य आगमनसन्देशं स्मृत्वा तं प्रीत्या पप्रच्छुः। ताः गोप्यः ऊचुः— धन्यं यद् यदूनां शत्रुः पापात्मा कंसः हतः, सौभग्यं यद् अच्युतः स्वबन्धुभिः सर्वार्थान् सम्पाद्य सुरक्षितः। सौम्य, किं गदाग्रजः नगरस्त्रीणां प्रेमपूर्णा लज्जास्मितावलोकनैः पूज्यमानः तासां प्रीतिं जनयति? यः प्रेमरहस्यज्ञः, नगरयोषितां प्रियः, तासां वाक्चेष्टितैः किम् आकृष्टः न स्यात्? आर्य, गोविन्दः किं नगरस्त्रीणां मध्ये, अन्तरङ्गसंवादेषु, ग्राम्यस्त्रीणां स्मरति कदाचित्? स्मरसि वा ताः रजन्यः, याः सः प्रियाभिः सह वृन्दावने पद्मकदम्बचन्द्रप्रभायाम् रासक्रीडां कृत्वा नूपुरध्वनिभिः हर्षयन्, कदाचित् रम्यकथाभिः चाकर्षयन्, आनंदयत्? दशार्हवंशजः किं स्वकृतदुःखविह्वलः पुनः आगत्य, इन्द्र इव वृष्ट्या वनं यथा जीवन्ति, तथा अस्मान् स्पर्शेन जीवन्ति करिष्यति? कृष्णः राज्यं प्राप्य शत्रून् हत्वा, राजकन्याभिः परिणीतः, प्रियसखिभिः परिवृतः, अत्र आगमिष्यति किमर्थम्? महात्मनः लक्ष्मीपतये सर्वकामसम्पन्नाय स्वयंपूर्णाय, वनेवासिनः वा अन्ये वा किमुपकारः? ननु, परमसौख्यं निराशायाम् एव, यथा पिङ्गला वेश्या उक्तवती; तथापि, कृष्णे आशां त्यक्तुम् अपि न शक्नुमः। यः श्रीपतेः सङ्गं परित्यजेत्, सः कः? यत्र लक्ष्मीः कदापि न वियुज्यते। एते नद्यः, गिरयः, वनानि, गावः, वंशीध्वनिः—सर्वं सङ्कर्षणेन सह कृष्णेन विचरितम्। लक्ष्मीपतेः पदचिह्नैः पुनः पुनः स्मार्यन्ते, तान्यनुस्मृत्य न शक्नुमः तं विस्मर्तुम्। तस्य सुललितगमनेन, सन्मन्दहासेन, विलासवलोकनैः, मधुरभाषणेन, अस्माकं चित्तानि आकृष्टानि—कथं विस्मरिष्यामः? हे प्रभो, हे लक्ष्मीपते, हे व्रजाधिप, दुःखनाशन, गोविन्द, गोकुलं दुःखसिन्धोः उद्धर। शुक उवाच—एवम् कृष्णसन्देशैः विरहज्वरात् विमुक्ताः गोप्यः उद्धवम् उपासन्, तम् भगवत्स्वरूपमिव ज्ञात्वा। स उद्धवः कतिचिद् मासान् तत्र स्थित्वा, कृष्णलीलाकथाभिः गोकुलं हर्षयन्, गोपीनां शोकं शमयन्। यावत् उद्धवः नन्दव्रजे स्थितवान्, तावत् व्रजवासिनां दिवसाः शीघ्रं व्यतीतानि, कृष्णवार्तासु लीनचित्तानाम्। नद्यः, वनानि, पुष्पिततरवः दृष्ट्वा उद्धवः कृष्णं स्मृत्वा हर्षितः व्रजवासिनां सेवा अकरोत्। गोपीनां कृष्णे एकचित्तत्वं दृष्ट्वा, उद्धवः परमस्मृत्या ताः प्रणम्य इदं स्तोतुम् आरब्धः—एता व्रजस्त्रियः भूमौ देहिनां श्रेयसीः, यतः गोविन्दे हृदयमग्नं प्रेम; पुनर्जन्मभीताः मुनयः अपि यद् भक्तिं इच्छन्ति; ब्रह्मत्वादपि श्रीकथारसस्य आस्वादने श्रेष्ठता। कुतः एता वन्यस्त्रियः, पतिताः, च कृष्णे परमात्मनि परं प्रेम? यः मूढः अपि भगवन्तं प्रत्यक्षं सेवते, स एव लाभं प्राप्नोति, यथा राजा सेवकान् सम्पूजयति। एषा तीव्रप्रेमगुणः न स्वर्गयोषितां, नान्येषां; केवलं रासोत्सवे व्रजयोषितां ग्रीवाभिः आलिङ्ग्य तेन सम्प्राप्तः। अहो, यद्यपि तृणगुल्मलतादिभावोऽपि स्यात् वृन्दावने, तासां पादरेणुं प्राप्नुयाम्; याः स्वजनम्, धर्ममार्गं च त्यक्त्वा, वेदैः अन्विष्यमानं मुकुन्दपथमेव प्रपन्नाः। यासां स्तन्यं कृष्णचरणार्पितं—यः लक्ष्मीभिः, योगिवर्यैः पूज्यः, रासक्रीडायाः परमगति—ताः सर्वदुःखं त्यक्त्वा सुखिन्यः। पुनः पुनः नन्दव्रजस्त्रीणां पादरेणवे नमः, याः हरिगुणगानैः त्रैलोक्यं पावयन्ति। शुक उवाच—ततः, गोप्यः, यशोदा, नन्दं च प्रणम्य, गोपालान् चानुज्ञाप्य, उद्धवः प्रस्थानाय रथमारोप्य गतः। गमनकाले, नन्दादयः विविधैः उपहारैः उद्धवं स्नेहात् उपगम्य, अश्रुपूर्णलोचनाः, इदं वचः ऊचुः— कृष्णचरणयोः सदा मनः स्थातु, वचनं तस्यैव नामानि भाषतु, कायः तस्यैव सेवानं कुर्यात्। यत्र यत्र भगवतः प्रेरणया कर्मभिः वहामः, तत्र तत्र कृष्णे भक्तिः स्थिरा स्यात्, शुभकर्मदानादिषु। एवं गोपालैः कृष्णभक्त्या सत्कृतः उद्धवः पुनः मथुरां प्रतस्थे, कृष्णेन संरक्षितः। सः कृष्णं प्रणम्य, व्रजवासिषु भक्तिपूर्णहृदयः, वसुदेवाय, रामाय, राज्ञे च उपहारान् दत्तवान्। शुक उवाच—ततः सर्वात्मा भगवान् सर्वदर्शी, सैरन्ध्र्याः (कुब्जायाः) कामं ज्ञात्वा तां प्रीत्यै तस्याः गृहम् अगच्छत्। तस्याः गृहं रम्योपस्करैः समृद्धम्, क्रीडोपयुक्तं, मुक्ताहारध्वजछत्रशयनासनैः भूषितम्, गन्धधूपदीपमाल्यसौरभ्यैः शोभितम्। स तम् प्रविशन्तं दृष्ट्वा, सा संभ्रान्ता, सद्यः आसनात् उत्थाय, सखीभिः सहित्या, अच्युतं यथोचितं सत्कृत्य, आसनादिभिः पूजयामास। उद्धवः अपि सन्मानपूर्वकं आसनं स्पृष्ट्वा उपाविशत्; कृष्णः लोकाचारानुसारं शीघ्रं शय्यां प्रविवेश। सा स्नात्वा, अभ्यक्ताङ्गी, सुशोभनवस्त्राभरणधारिणी, माल्यगन्धकर्पूरचूर्णचर्विता, मन्दस्मितविभ्रान्तावलोकनैः माधवस्य समीपं गता। सः पूर्वसङ्गमे लज्जायुक्तां, वामकरकङ्कणलालितां तां प्रियतमान् आहूय, हस्तेन गृहीत्वा शय्यायां स्थापयामास, सा च पुण्येन तैलाभ्यङ्गेन लाभिनी सन्नियोगमवाप्तवती।