यः मृत्युकालेऽपि क्षणमपि अशुद्धं मनः यत्र स्थापितं भवति, सः सूर्यवत् ब्रह्ममयः, कर्मसंभारं शीघ्रं हरेत्, परमं मार्गं नयति। सः नारायणः, सर्वकारणः, सर्वजीवानां हिताय मानुषं रूपं धृत्वा, यस्मिन् भवतः स्वचित्तं गाढं स्थापयन्ति, हे महात्मनः, ततः अधिकं पुण्यं किम् अस्ति? अल्पेन कालेन अच्युतः, सात्वतां प्रभुः, व्रजं आगमिष्यति, पितरौ आनन्दं दास्यति। कंसं, सर्वसात्वतानां शत्रुं, रंगे हत्वा, यद् कृष्णः भवतः संगम्य यद् प्रतिज्ञातवान्, तद् नूनं पूरयिष्यति। अतः, हे महाभागाः, शोकं मा कुरुत; कृष्णं समीपे द्रक्ष्यथ। सः सर्वभूतानां हृदये वसति, आकाशे दीपः इव। यः सः वस्तुतः अस्ति, तस्य न कश्चित् प्रियः, न अप्रियः; न श्रेष्ठः, न अधमः, न तुल्यः, न अतुल्यः; सः सर्वेषु समः। तस्य न माता, न पिता, न भार्या, न पुत्राः, न अन्ये; न स्वः, न परः, न शरीरं, न जन्म। न तस्य किञ्चित् कर्म अस्ति लोके, मिश्राणां शुभाशुभानां मध्ये; तथापि, लीलया, साधूनां रक्षायै, सः प्रादुरभवन्। गुणातीतः सन् अपि, सत्त्व-रजस्-तमो गुणान् धृत्वा, तैः क्रीडन्, सृजति, पालयति, विनाशयति, अजः सन्। यथा भ्रमरदृष्ट्या किञ्चित् घूर्णितं, विक्षिप्तं दृश्यते, तथा मनसि, कर्तृत्वाभिमानात्, आत्मा कर्ता स्मर्यते। सः न केवलं भवतः पुत्रः, हे भाग्यवत्सः; हरिः सर्वेषां पुत्रः, आत्मा, पिता, माता, अधिपः। यद् दृश्यते, शुश्रूयते, अतीतम्, वर्तमानम्, भविष्यत्, स्थिरं वा चलं, महत् वा लघु—अच्युतस्य सारं विना, किञ्चित् वक्तव्यं नास्ति; सः एव सर्वम्, परमात्मा। एवं वदन्तः, रात्रिः नन्दस्य, कृष्णसखा, राजन्, व्यतीयात्। गोप्यः उत्ताय, दीपान् निरीक्ष्य, गृहदेवताः पूजयित्वा, दधिमथनं आरब्धवन्तः। ताः कङ्कणैः, हारैः शोभमानाः, रज्जुं आकृष्यन्त्यः, कटि-स्तन-हार-कुण्डल-गण्ड-रक्तकुङ्कुम-वदनैः शोभिताः। व्रजस्त्रियः, पद्मनयनस्य गीतं गायन्त्यः, तेषां स्वरः दिवं स्पृशति; दधिमथननिनादेन मिश्रितः, सर्वदिशः अमङ्गलं अपाकरोति। सूर्ये उदिते, भगवति प्रकटे, व्रजवासिनः नन्दद्वारे सुवर्णरथं दृष्टवन्तः, 'कस्य अयम्?' इति पृष्टवन्तः। 'अक्रूरः आगतः वा, अन्यः कश्चित् कंसस्य कार्यं साधयति, येन कृष्णः पद्मनयनः, मथुरां नीतः?' इति। 'किं सः अस्माकं स्वामिनः सुखाय प्रायश्चित्तं करिष्यति?' इत्येव गोप्यः जल्पन्त्यः, उद्धवः, प्रातःकृत्यं कृत्वा, आगतः। कृष्णसखं दृष्ट्वा, व्रजस्त्रियः तं निरीक्ष्य, दीर्घबाहुम्, नवपद्मनयनम्, पीतवस्त्रं, पद्महारधरम्, विकसितपद्मवदनम्, प्रभासितकुण्डलम्। 'त्वां वयं यदुनाथस्य परिचारकं जानिमः, तेन प्रेषितः, पितरौ प्रियं कर्तुम् आगतः।' इति। 'अन्यथा, व्रजे स्मरणं तस्य कारणं न कल्पयामः; बन्धुः स्नेहः कठिनः त्याजितुम्, योगिनः अपि।' इति। 'अन्यैः सख्यं किमपि प्रयोजनं साधयन्ति, यावत् प्रयोजनं तिष्ठति; यथा जनाः स्त्रिभिः, यथा भ्रमरः पुष्पैः।' इति। 'दीनाः वेश्याभिः त्यज्यन्ते; विषयः शक्तिहीनं राजानं त्यजति; शिष्यः ज्ञाने लब्धे गुरुम्; पुरोहितः दक्षिणां लब्ध्वा।' इति। 'पक्षिणः वृक्षं फलहीनं त्यजन्ति; अतिथयः गृहं भोजनानन्तरम्; मृगाः दग्धवनं; रमणीयं स्त्रीं रम्ये।' इति। एवं गोप्यः, यासाम् वचनं, शरीरं, मनः गोविन्दे लीनम्, उद्धवस्य आगमने, संसारे अपि विरक्ताः। ताः कृष्णस्य प्रियकृत्यं गायन्त्यः, बाल्य-यौवनकृत्यानि पुनः पुनः स्मरन्त्यः, अश्रूणि ववर्षुः, लज्जां विहाय। एक गोपी, मधुकं दृष्ट्वा, कृष्णसंगमं चिन्तयन्ती, तं प्रियसंदेशवाहकं मन्यते, एवं वदति— 'हे मधु, कपटप्रियसखा, मा स्पृश प्रतिपक्षिण्याः पादौ। तस्य हारः, स्तनपङ्केन लिप्तः, तव पिच्छं रञ्जयति। भवतु मधुनाथः तेषां गर्वितानां स्त्रीणां कृपां वहतु, त्वं तस्य दूतः, यदुविशे क्रीडनीयः।' इति। 'एकवारं अधरमधुं दत्त्वा, मोहयित्वा, अस्मान् पुष्पं इव त्यक्तवान्। पद्मा कथं तस्य पद्मपादौ सेवते, यस्य मनः गुणगानैः हृतम्?' इति। 'हे षड्बाहु, यदुनाथस्य गीतं किमर्थं अत्र गायसि? सखा-संगमे विजयाय तस्य कृत्यं गाय; सः तेषां स्त्रीणां दुःखं हृत्वा, कामं दत्त्वा।' इति। 'स्वर्गे, भूमौ, पाताले, काः स्त्रियः तस्य दुर्लभाः, यस्य हासः, भ्रूविलासः मोहयति? वयं तस्य पादरेणुं पूजयन्त्यः, दीनाः; अपि च, दीनानां मध्ये तस्य नाम श्रूयते।' इति। 'मूर्ध्नि तस्य पादं त्यज; तस्य मधुरवचनं जानामि। त्वं तस्य दूतः, वाक्पटुः, प्रेषितः। सः स्वपत्नी-पुत्रान्, स्वयम् निर्माय, त्यक्त्वा गतः। तस्मिन् विश्वासः कः?' इति। 'यथा मर्कटराजं शिकारिणः, तथा सः कामेन विकृताः स्त्रियः, रञ्जयित्वा, विजितः। अपि बली, शक्तिमान्, पक्षी इव बद्धः। कृष्णसख्यं पर्याप्तम्; तस्य कृत्यकथा दुष्करं त्यक्तुम्।' इति। 'ये कदाचित् तस्य क्रीडामधुं श्रुत्वा, द्वन्द्वात् मुक्ताः, गृहं कुलं त्यक्त्वा, दीनाः सन्तः, पक्षिणः इव विचरन्ति।' इति। 'वयं तस्य वाक्यं, मधुरं, विश्वास्य, मातरं इव बालकाः, कृष्णपत्न्यः, मृगाः इव। तस्य नखस्पर्शदुःखं पुनः पुनः स्मरामः। अन्यं वार्तां वद, हे दूत।' इति। 'प्रियः किम् आगतः, तेन प्रेषितः? किं इच्छसि? त्वं पूज्यः, हे सुहृद्। कथं अस्मान् तं अनित्यं योजयसि, यस्य लक्ष्मीः सदैव वक्षसि?' इति। 'किम् सः सुतः मथुरायाम् अस्ति? किं पितृहृदयं, बन्धून्, गोपान् स्मरति? किं अस्मान् दासीन् कथयति? कदा सः बलदं, सुगन्धं भुजं, अस्माकं मूर्ध्नि स्थापयिष्यति?' इति। श्रीशुकः उवाच—ततः उद्धवः, गोपीनां कृष्णसन्दर्शनकाङ्क्षां श्रुत्वा, ताः स्नेहपूर्णैः संदेशैः सान्त्वयन्, इदं वदति। श्रीउद्धवः उवाच—'अहो, भवत्यः लोके पूर्णाः, पूजिताः, यः वासुदेवाय, भगवते, मनः समर्पितम्। व्रतैः, तपसा, यज्ञैः, जपैः, अध्ययनैः, यमैः, अन्यैः उपायैः, कृष्णभक्तिः लभ्यते।' एवं श्रीमद्भागवते उक्तानां श्लोकानां आधारतः, व्रजवासिनां कृष्णस्नेहः, गोपीनां विरहवेदना, उद्धवस्य आगमनं, तस्य सान्त्वनं, तथा भगवत्स्वरूपवर्णनं, एकस्मिन् सुसम्बद्धे, भक्तिपूर्णे, कथायां प्रकाशितम्।