देवकी च वसुदेवश्च तौ पुत्रौ जगन्नाथौ सम्यक् विज्ञाय, तयोः प्रणतिं प्राप्य, निर्भयमनसा स्नेहेनाङ्के समालिङ्गयताम्। तयोः कामान् सम्यक् संपाद्य भगवान् परमात्मा स्वमायां प्रसार्य, "मा शुचः" इति जनानां बुद्धिं मोहयन् अवदत्। स आत्मनः ज्येष्ठभ्रात्रा सह तयोः पितरौ समीपमुपेत्य, सत्त्वानां श्रेष्ठः सः, ताभ्यां सस्नेहम् प्रणम्य, तयोः प्रीत्यर्थं "अम्ब" "पितर" इति स्निग्धं वचः प्राह। सः उवाच— "पितरः, यद्यपि यूयं मातरश्च नः पुत्रयोः सदा अभिलाषिणी आसीत, वयं तु बाल्ये कौमार्ये यौवने च कदापि भवद्भिः सह वासं कर्तुं न शशाकाम। दैवयोगात् भवद्वासे निवसितुं नाशक्नुम; पितृगृहे लालनपालनादि यत् सुखं सुताः लभन्ते, तत् वयं न प्राप्नुम। शतवर्षाणि जीवन् अपि नरः तयोः मातरः पितरौ, यतः अस्य देहः सर्वसंपदां मूलं जातः पोषितश्च, तयोः ऋणं न शक्ष्यति प्रतिकर्तुम्। यदि पुत्रः शरीरधनसम्पन्नः सन् पितरौ मातरं च जीवितोपायेन न पालयति, सः मृत्युः पश्चात् स्वमांसं खादितुं नियुज्यते। यः समर्थः सन् जरापितरं धर्मपत्नीं बालं गुरुं ब्राह्मणं शरणागतं च न पालयति, सः जीवन् अपि मृतवत्। नः तु मनः कंसभीत्या सदा क्षुब्धम् आसीत्, तस्मात् एते दिनानि व्यर्थं गतानि, भवद्भ्यां पादाभिवन्दनं विना। अतः पितरौ, वयं तु परवशाः क्रूरहृदया पुरुषेण पीडिताः, तेन भवद्भ्यां सेवायाः अभावं क्षन्तुमर्हथः।" एवं हरिणा, विश्वात्मना, मानुषरूपधारिणा मायया मोहिता माता पिता तं गोद्ग्रहेण समालिङ्ग्य, परमं हर्षं प्राप्तवन्तौ। अश्रुप्रवाहैः स्नेहबंधनैश्च बद्धौ, किञ्चिदपि वक्तुं न शशाकतुः, कण्ठे गद्गदत्वात् चेतसि च मोहात्। एवं पितरौ सान्त्व्य, देवकीपुत्रः भगवान् उग्रसेनं मातामहम् यादवेषु राजानं स्थापयामास। स उवाच— "राजन्, त्वं नः प्रजाः च आज्ञापय; ययातेश्च शापात् यादवाः न राजसिंहासने उपविष्टुं शक्नुवन्ति। अहं ते दासः सन् उपस्थितः, मम सन्निधौ देवाः अपि प्रणमन्ति, किं पुनः मनुष्यराजानाम्?" यदुवृष्ण्यन्धकमधुदशार्हकुकुरादयः स्वबन्धवः, ये कंसभीत्या सर्वतो व्याकुलिताः आसन्, तान् सः सन्मान्य, विदेशवासक्लेशेन श्रान्तान् सान्त्व्य, स्वगृहेषु प्रतिष्ठाप्य, वित्तेन च सम्यक् पूजयामास। कृष्णबलभद्रभुजाभिः संरक्षिताः, सर्वाभिलषितार्थसम्पन्नाः, निःशोकाः, स्वगृहेषु सुखमवासन्। प्रतिदिनं हृष्टाः, मुकुन्दस्य पद्ममुखं सदा शशिनिभं सुमधुरस्मितं प्रीत्या पश्यन्तः, परमानन्दं प्राप्नुवन्। तत्र वृद्धाः अपि नवयौवनसम्पन्नाः इव दृश्यन्ते स्म, तत्र पुनः पुनः नेत्रैः मुकुन्दस्य पद्ममुखामृतं पिबन्तः। ततः देवकीपुत्रः भगवान् सङ्कर्षणेन सह नन्दं समीपमुपेत्य, सस्नेहमालिङ्ग्य, इदं वचः प्राह— "त्वया नः वात्सल्येन लालनपालनादि कृतम्; यतः पितरः स्वस्मात् अपि पुत्रेषु अधिकं स्नेहम् कुर्वन्ति। ये पितरौ बालकान् स्वजनैः त्यक्तान् स्वयम् अनुपालनक्षमांश्च लालयन्ति, तान् आत्मसुतवत् पालयन्ति। अतः पितः, त्वं व्रजं प्रतिगच्छ; वयं च मित्राणां सुखं कृत्वा त्वां स्वजनांश्च द्रष्टुं आगमिष्यामः।" एवं नन्दं व्रजजनांश्च सान्त्व्य, अच्युतः तान् वस्त्राभरणपात्रादिभिः ससन्मानं चकार। नन्दः अपि स्नेहविवशः, अश्रुपूर्णलोचनः, तौ सम्यक् आलिङ्ग्य, गोपैः सह व्रजं प्रतिगच्छत्। ततः सुरसूनुः वसुदेवः, द्वयोः पुत्रयोः यथाविधि यज्ञोपवीतम् आचार्यैः ब्राह्मणैः च कारयामास। सुवर्णहारविभूषिताः, वस्त्राङ्गरागैः भूषिताः, सवत्साः सुरूपाः गावः ब्राह्मणान् सम्यक् पूजयित्वा ददौ। याः गावः वसुदेवेन कृष्णरामजन्मनि मनसा समर्पिताः, ताः स्मृत्वा कंसेन हृताः, ताः अद्य दत्ताः। एवं यज्ञोपवीतं प्राप्य, द्विजत्वं लब्ध्वा, तौ महात्मानौ गर्गाद्याचार्येषु वेदाध्ययनव्रतम् उपगृह्य, सर्वज्ञौ सर्वविदः सर्वेश्वरौ सन्तौ अपि, स्वज्ञानं गोपयित्वा, सामान्यजनवत् आचारम् अचरताम्। गुरुकुलवासं कर्तुम् इच्छन्तौ, काश्याः सन्दीपनिं अवन्तिनगरे स्थितं गुरुम् उपेत्य, यथाविधि, संयमेन, निष्कलुषं सेवां कृत्वा, तं देववत् उपदिदिक्षताम्। स ताभ्यां शुद्धभक्त्या तुष्टः, सर्ववेदान् शाखोपनिषदः च, धर्मशास्त्रं, न्यायविद्यां, षडङ्गराजविद्यां, धनुर्वेदगुह्यं च, सर्वमुपदिदेश। तौ पुरुषश्रेष्ठौ, सर्वविद्याप्रवर्तकौ, एकवारमुक्तमात्रेण सर्वं त्वरितं बुबुधाते। षष्ट्याः चत्वारिंशद् दिनरात्र्यः मध्ये, सर्वविद्याः ताभ्यां सम्यक् अधीताः; तदा गुरुदक्षिणां दातुम् इच्छन्तौ, गुरुम् यद् इच्छसि तत् ब्रूहि इति प्रष्टुम् उपचक्रमाते। तयोः अद्भुतां अलौकिकां बुद्धिं दृष्ट्वा, द्विजः भार्यया सह मन्त्रयित्वा, पुत्रस्य प्रबासे महोदधौ मृतस्य प्रत्यानयनं गुरुदक्षिणां याचितवान्। तौ वीर्यसम्पन्नौ तदनुज्ञाय, महारथं आरुह्य, प्रबासं प्राप्तवन्तौ, तत्र समुद्रतीरे किञ्चित् उपविश्य, सागरः तौ विज्ञाय, सन्मानं कृत्वा उपस्थात्। तदा भगवान् उवाच— "हे समुद्र, यं त्वया महावेगेन अपहृतः पुत्रः, तं शीघ्रं देहि।