हन्त, प्रभो, प्रियतमः, धर्मवित्, अनाथानां दयालु रक्षकः! त्वं हतः अस्माकं पुत्राणां च गृहाणां च नाशः अभवत्। त्वयि विहीने, नाथे, अस्माकं पतौ, इयं नगरी, पुरुषश्रेष्ठ, शोभाहीना अभवत्, यथा वयं अपि शोभायाः उत्सवानां शुभानां च अन्ते। त्वया निर्दोषेषु जनेषु महद् दुष्कृतं कृतम्; अतः, प्राणिनां हन्तर्, यः अस्मान् एतादृशं स्थितिं नीतवान्, सः कथं शान्तिं प्राप्नुयात्? सर्वेषां प्राणिनां अत्रैव सृष्टेः लयस्य च कारणम् इदम्; रक्षका रूपेण यः एतत् उपेक्षते, सः क्वचित् सुखं न प्राप्नोति। शुकः उवाच—भगवान्, लोकानां स्रष्टा, राजकन्याः सान्त्वयित्वा, हतस्य जनस्य लोकिकं शौकं विधिवद् अकरोत्। ततः, मातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णः रामः च तयोः पादयोः शिरसा प्रणम्य नमस्कृतवन्तौ। देवकी वसुदेवः च, स्वपुत्रयोः विश्वेश्वरत्वं ज्ञात्वा, तयोः सत्कारं लब्ध्वा, निर्भयम् आलिङ्गनं कृतवन्तौ। शुकः पुनः उवाच—परमात्मा, पितृयोः कामान् पूरितान् विदित्वा, स्वमायाम् विस्तार्य, "मा शुचः" इति उक्त्वा, जनानां मनांसि मोहयित्वा। ततो ज्येष्ठभ्रात्रा सह, सात्वतश्रेष्ठः, पितरं मातरं च समीपं गत्वा, तयोः प्रियं कर्तुं, "मातः, पितः" इति स्नेहपूर्वकं अभाषत्। "पितः, यद्यपि त्वं मातरः च अस्माकं नित्यं स्नेहपूर्णं अभिलषथः, वयं तु बाल्ये, कौमार्ये, युवत्वे च तव समीपे सर्वदा वासं कर्तुं न शक्ता। भाग्येन विहितम्, अतः तव समीपे वासः नासीत्; यत् पुत्राः पितृगृहे लालनं प्राप्य सुखं अनुभवन्ति, तत् सुखं वयं न प्राप्नवाम। यदि मानवः शतवर्षं जीवेत् अपि, सः मातृपितृभ्यः ऋणं न शक्नोति परिहर्तुं, यतः तयोः शरीरम्, सर्वसिद्धीनां कारणम्, उत्पन्नं पोषितं च। यदि पुत्रः, शरीरधनसम्पन्नः, मातृपितृभ्यः जीविकाम् न ददाति, सः मृत्युः पश्चात् स्वमांसं खादितुं नियुज्यते। यः समर्थः सन्, वृद्धमातृपितरम्, धर्मपत्नीं, बालकं, आचार्यं, ब्राह्मणम्, शरणागतं वा उपेक्षते, सः जीवन् अपि मृतवत्। अस्माकं मनः कंसभीत्या सदा व्यग्रं आसीत्, तव पादपूजनं विना, एते दिनाः व्यर्थं गताः। अतः, पितः, मातः, कृपया अस्मान् क्षम्यताम्, यः कंसस्य क्रूरहृदयत्वेन बहु क्लिष्टः, तव सेवा न कृतवान्।" शुकः पुनः उवाच—एवं हरिणा, विश्वात्मना, मानुषरूपधारणेन मायया, तयोः मनः मोहितम्; तं गोदाम् उपवेश्य, आलिङ्ग्य, सन्तोषं प्राप्तवन्तौ। अश्रुप्रवाहैः स्निग्धबन्धनैः बद्धौ, किंचिदपि वक्तुं न शेकुः, राजन्, कण्ठः अवरुद्धः, मनः मोहितम्। एवं पितरं मातरं च सान्त्व्य, देवकीपुत्रः भगवान्, उग्रसेनं मातामहं यादवेषु राजा रूपेण स्थापयामास। "महान् राजन्, त्वं अस्मान् जनान् च आज्ञापय; ययातेशापात् यादवः राजसिंहासने न उपविशन्ति। मम उपस्थितौ, देवाः अपि नमन्ति, द्रव्यं ददाति; अन्ये मानवराजाः किं वक्तव्यम्?" इति उक्तवान्। यादवाः, वृष्णयः, अन्धकाः, मधवः, दशार्हाः, कुकुराः, अन्ये च, कंसभीत्याः सर्वतः क्लिष्टाः, तान् भगवन् सम्मान्य, विदेशवासेन श्रान्तान् सान्त्व्य, स्वगृहे स्थाप्य, धनं दत्वा संतोषयामास। कृष्णरामयोः बाहुभ्याम् संरक्षिताः, सर्वकामान् पूर्णीकृत्य, सर्वदुःखात् विमुक्ताः, सुखेन स्वगृहे निवसन्ति। प्रतिदिनं, प्रमुदिताः, मुकुन्दस्य पद्ममुखं पश्यन्ति, यः सदा शोभायुक्तः, सुंदरः, करुणास्मितेन विकसन्। तत्र वृद्धाः अपि यौवनसम्पन्नाः, तेजोपूर्णाः, पुनः पुनः नेत्रैः मुकुन्दस्य पद्ममुखामृतं पिबन्ति। ततः, राजन्, देवकीपुत्रः भगवान्, संकर्षणेन सह, नन्दं समीपं गत्वा, सस्नेहं आलिङ्ग्य, इदं वचनं उवाच—"त्वया, स्नेहपूर्णेन पितृणा, वयं लालनं प्राप्ताः; पितरौ स्वपुत्रेभ्यः स्वात्मनः अपि अधिकं स्नेहं कुर्वन्ति। यः पितृमाता, स्वजनैः त्यक्तान्, आत्मनः पालनं अशक्तान् बालकान् पालयन्ति, तान् स्वपुत्रवत् पालयन्ति। पितः, त्वं व्रजं प्रतिगच्छ; वयं मित्राणां सुखं सुनिश्चित्य, तव प्रियजनान्, स्नेहदुःखितान्, द्रष्टुं आगमिष्यामः।" इति नन्दं व्रजवासिनः च सान्त्व्य, अच्युतः वस्त्रैः, भूषणैः, पात्रैः, अन्यैः च उपहारैः सन्मानं कृतवान्। एवं उक्त्वा, नन्दः स्नेहविह्वलः, तौ आलिङ्ग्य, अश्रुपूर्णनेत्रः, गोपैः सह व्रजं प्रतिगच्छत्। ततः, राजन्, सुरसुतः (वसुदेवः) यथाविधि, द्वयोरपि पुत्रयोः उपनयनं कर्तुं, ब्राह्मणैः पुरोहितैः च संस्कारं कृतवान्। सुवर्णमालाभिः भूषिताः, वस्त्रैः आवृताः, पयस्विन्यः, सुभूषिताः, पुरोहितेभ्यः दत्ताः। याः गावः, वसुदेवेन कृष्णरामयोः जन्मसमये मानसिकं समर्पिताः, ताः कंसेन अन्यायेन गृहीताः स्मृत्वा, ताः दत्ताः। एवं उपनयने कृतः, द्विजत्वं प्राप्त्वा, उभौ पुत्रौ गर्गादिभ्यः कुलाचार्येभ्यः वेदाध्ययनव्रतं कृतवन्तौ। सर्वज्ञौ, सर्वविदः, जगदीश्वरौ अपि, स्वज्ञानं गुप्त्वा, मानववत् व्यवहतम्। आचार्यगृहवासं इच्छन्तौ, काश्यां अवन्त्यां निवसन्तं सन्दीपनिम् उपगम्य, यथाविधि उपसंगम्य, संयमेन, निष्कलुषं सेवां कृत्वा, देववत् श्रद्धया अध्ययनम् अकरोताम्। द्विजश्रेष्ठः, तयोः शुद्धस्नेहपूर्णं आचरणं दृष्ट्वा, सर्ववेदान् शाखोपनिषद्भिः सह, तयोः शिक्षां दत्तवान्।