ततः रोहिणीसुतः बलरामः, महावेगेन गदां विचलयन्, मृगपतिरिव मृगान् तान् शत्रून् भूमौ निपातितवान्। तस्मिन्नवसरे दिवि दुन्दुभयो नेदुः, देवगणाः ब्रह्मणा शिवेन च प्रमुखीकृत्य हृष्टाः, तं पुष्पवृष्ट्या सम्पूजयन्तः स्तुतिभिः संस्तुवन्तश्च, स्त्रियश्च नृत्यन्त्यः दृष्टाः। तेषां पतिं हतान् दृष्ट्वा तासां भार्याः, महाबाहो, शोकसन्तप्ताः, शिरांसि ताडयन्त्यः अश्रुपूर्णलोचनाः तत्र समुपाजग्मुः। ताः वीरशय्यायां पतितान् पतिं परिष्वज्य, सौम्यया गिरा पुनः पुनः विलपन्त्यः दुःखं मुमोचुः— "हन्त नाथ, प्रिय, धर्मवित्, अनाथरक्षक! त्वयि हते वयं पुत्रा गृहाश्च नष्टाः।" "त्वत्सुखं विना, नाथ, एषा पुरी त्वया रहिता शोभाहीना जाता, यथा वयं, सर्वोत्सवानन्दनाशेन।" "त्वं निर्दोषेषु महदपकारं कृतवान्; तस्मात्, प्राणिनां हन्तर्, यः अस्मान् एतावतीं स्थितिं नीतवान्, सः कथं विश्रान्तिम् आप्नोति?" "सर्वेषां प्राणिनां ह्ययं सृष्टिसंहारकारणम्; रक्षिता यः तदवज्ञया वर्तते, सः क्वापि सुखं न लभते।" एवं स्त्रीणां विलपितम् आलक्ष्य, भगवान् जगतां स्रष्टा ताः राजपत्नीः समाश्वास्य, हतानां लौकिकानि कर्माणि चकार। ततः स्वमातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णः सह रामेण तयोः पादयोः शिरसा प्रणम्य, प्रणिपत्य स्थितवान्। देवकीवासुदेवौ च, आत्मजौ जगन्नाथत्वेन विज्ञाय, तयोः प्रणतिं स्वीकृत्य, निर्भयेन भावेन तौ परिष्वज्य, स्नेहेन संस्तुतवन्तौ। शुक उवाच— परमपुरुषः स्वमातृपितृकामान् पूरितान् ज्ञात्वा, स्वमायया लोकान् मोहितवान्, "मा शुचः" इति वचः उक्त्वा सर्वेषां मनांसि विमोहयन्। सः रामेण सह सात्म्यसत्तमः, स्वमातृपितरौ प्रणम्य, ताभ्यां प्रियंकरं मधुरं वचनं उवाच— "पितः, त्वं च माता च नित्यं अस्माकं स्नेहेन तृषितौ, किन्तु वयम् बाल्ये किशोर्यां वा तव समीपे कदापि न वसाम।" "दैवेन विघ्निताः, त्वत्समीपे वासः नास्माभिः लब्धः; यद् सुखं पित्र्गृहे लालनपालनं, तत् नास्माभिः अनुभूतम्।" "कोऽपि शतवर्षं जीवन् अपि, मातृपितृणां ऋणं न प्रतिपद्यते, यतः तयोः शरीरसम्भवः सर्वसंपदां मूलम्।" "यः पुत्रः समर्थः सन्, मातरं पितरं वा जीवितोपायेन न पालयति, सः मृतः स्वमांसं भक्षयितुं नियुज्यते।" "यः समर्थः सन् वृद्धां मातरं पितरं धर्मपत्नीं बालकं गुरुम् ब्राह्मणं शरणागतं वा त्यजति, सः जीवन्नपि मृतवत्।" "कंसभीतेन अस्माकं मनः सदा व्यग्रं, तव पादार्चनं निष्फलं गतं।" "तस्मात्, पितरौ, अस्माकं दास्यं न कृतम्, तदपि क्रूरहृदयपुरुषेण बाधितानां क्षन्तव्यं।" एवं हरिवचोभिः मायया मानुषरूपधारी आत्मा तौ मोहयित्वा, तं गोद्ग्रहीत्वा परिष्वज्य, हर्षमाविशताम्। अश्रुप्रवाहैः स्निग्धबन्धनैः बाध्यमानः, तौ किंचिदपि वक्तुं न शेकतुः, कण्ठे गद्गदभावेन, चित्ते विमूढे। ततः देवकीसुतः भगवान्, मातरं पितरं समाश्वास्य, उग्रसेनं मातामहं यादवाधिपतिं स्थापयामास। स उवाच— "राजन्, त्वं अस्मान् प्रजाश्च शासनं कुरु; यदुना हि ययातेश्शापात् सिंहासने न स्थितव्यं।" "मम सन्निधौ देवाः अपि नमन्ति, किं पुनः मनुष्यराजानः?" यदवो वृष्णयः अन्धकाः माधवः दशार्हाः कुकुरादयश्च, ये कंसभीतेन सर्वतो व्यथिताः, तान् सः सम्मान्य, परदेशवासदुःखितान् स्वगृहे निवेश्य, वित्तेन च सम्पूजयामास। कृष्णसंकर्षणाभ्यां पालयमानाः, सर्वाभिलषितसंपदः, तेषां दुःखं नाशितम्, तैः स्वगृहे प्रमुदिताः वसन्ति। प्रतिदिनं मुदिताः, मुकुन्दस्य पद्ममुखं नित्यशोभनं, सुन्दरं, स्नेहस्मितवदनं निरन्तरं सन्दृश्य, हृष्टाः। तत्र वृद्धा अपि तरुणवत्, बलसम्पन्नाः, मुकुन्दपद्ममुखामृतं पुनः पुनः नेत्राभ्यां पिबन्तः, सन्तः। ततः, राजन्, देवकीसुतः भगवान् संकर्षणेन सह, नन्दगोपमुपेत्य, सस्नेहमालिङ्ग्य, इदं वचनमुवाच— "त्वया, पितः, अस्माकं पालनं स्नेहपूर्वकं कृतम्; सत्यं, पितरौ आत्मनः अपि पुत्रेषु अधिकं स्नेहम् अनुभवतः।" "ये पितरौ, अन्यैः परित्यक्तान् बालयान् पुत्रवत् पालयतः, तौ स्वसुतवत् तान् पोषयतः।" "पितः, त्वं व्रजं प्रतिगच्छ; वयं चात्र मित्राणां सुखनिश्चित्य, स्नेहपीडितान् स्वबान्धवान् द्रष्टुं आगमिष्यामः।" एवं नन्दं व्रजजनांश्च सान्त्वयित्वा, अच्युतः वस्त्राभरणपात्रादिभिः तान् समादृत्य, सुसम्मान्य, विसृज्य। नन्दस्तु, प्रियस्नेहविह्वलः, तौ आलिङ्ग्य, अश्रुपूर्णलोचनः, गोकुलैः सह व्रजं प्रतस्थे। ततः, राजन्, सुरसुतः वसुदेवः, आत्मजयोः यथाविधि यज्ञोपवीतम् आचार्यैः ब्राह्मणैश्च कारयामास। सुवर्णहारविभूषिताः, सुशोभनवस्त्रसंवृताः, वत्सयुक्ताः, गाः द्वौ पुत्रौ प्रीत्यै द्विजातिभ्यः दत्तवान्। याः गाः बुद्धिमान् वसुदेवः कृष्णरमयोः जन्मनि मानसः न्ययच्छत्, ताः स्मृत्वा कंसेन बलात् अपहृताः इति, ताः सम्प्रति ददौ। एवं उपनयनोपेत्य द्विजत्वं प्राप्तौ, गार्गाद्याचार्येभ्यः स्वशास्त्राध्ययनव्रतम् अवर्तनाय प्रतिपेदाते।