ततः कङ्क, न्यग्रोधकाद्यष्टौ भ्रातरः, भ्रातृवधेन क्रुद्धाः, परस्परं तं हिंसन्तुं वेगेन अभ्यधावन्। तत्र रोहिण्याः पुत्रः बलरामः, सिंह इव पशून्, गदया तान् सर्वान् अतिवेगेन निपात्य महावीर्यं प्रदर्शितवान्। तस्य कर्मणः प्रसन्नाः ब्रह्मा-शिवाद्याः दिव्याः शक्तयः, आकाशे दुन्दुभीनां निनादं कृत्वा, पुष्पवर्षं च कृतवन्तः, स्त्रियः च नृत्यन्त्यः प्रशंसां च ऊचुः। यद्यपि वीरपतिसङ्गमेन दुःखिता तेषां पत्न्यः, शोकाकुलाः, शिरांसि ताडयन्त्यः, अश्रुपूर्णनेत्राः, पतिसमीपं गत्वा, शय्यायां वीराणां पतिं आलिङ्ग्य, मधुरस्वरेण पुनः पुनः विलपन्त्यः, दुःखं विमोचयन्त्यः। ताः ऊचुः—“हाय नाथ! प्रिय! धर्मज्ञ! अनाथानां दयालुः रक्षक! त्वयि हते, वयं अपि पुत्राः गृहाणि च सर्वाणि विनष्टानि।” “त्वं विना, नाथ, एषा नगरी, पुरुषश्रेष्ठ, शोभायुक्ता नास्ति, यथा वयं अपि शोभायुक्ता नास्ति; सर्वे उत्सवाः शुभानि च समाप्तानि।” “त्वं निर्दोषाणां प्राणिनां प्रति महान् अपराधः कृतवान्; अतः, प्राणिवधकृत, यः नः इदानीं दुःखस्थाने स्थापयति, सः कथं शान्तिं प्राप्नुयात्?” “सर्वेषां प्राणिनां एष एव सृष्टिसंहारस्य कारणम्; रक्षकः एवमेतत् उपेक्ष्य, कदापि सुखं न प्राप्नुयात्।” शुकः उवाच—भगवान् लोकसृष्टिकर्ता ताः राजपत्नीः सांत्वयित्वा, मृतानां सविशेषं लौकिकं अन्त्यकर्म अकरोत्। ततः, मातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णः रामः च तयोः पादौ शिरसा स्पृशित्वा नमस्कृतवन्तौ। देवकी वसुदेवः च, पुत्रयोः विश्वेश्वरत्वं ज्ञात्वा, तयोः नमः प्राप्त्वा, निर्भयम् आलिङ्गनं कृतवन्तौ। शुकः पुनरुवाच—परमात्मा भगवान्, पितृमातृकामनाः पूर्णाः इति ज्ञात्वा, स्वमायामोहं प्रसार्य, “म दुःखं कुरुत” इति उक्त्वा, जनानां मनांसि मोहितवान्। तदनन्तरं, अग्रजेन सह, सात्म्यतः सात्म्यतानां श्रेष्ठः, पितरं मातरं च समीपं गत्वा, सस्नेहं “मातः, पितः” इति प्रियं वचनं उक्तवान्। ततः सः उवाच—“पितः, यद्यपि त्वं मातरं च सदा अस्माकं पुत्रयोः अभिलाषः कृतवन्तौ, वयं बाल्यं कौमार्यं यौवनं च त्वया सह कदापि न उपयुञ्ज्महे।” “दैवेन अस्माकं समीपवासनं विहितम्; पितृगृहे बालकानां यः सुखानुभवः स्यात्, सः अस्माभिः न प्राप्तः।” “शतवर्षं जीवन् अपि, कश्चन पुत्रः, मातृपितरं यतः देहः उत्पन्नः, तयोः ऋणं न शक्नोति शोधयितुम्।” “यः पुत्रः, समर्थः, शरीरधनयोः, मातृपितरं जीविकायै न यच्छति, मृत्युः पश्चात् स्वमांसं खादितुं नियोज्यते।” “यः समर्थः, वृद्धं मातरं पितरं, धर्मपत्नीं, शिशुं, गुरुम्, ब्राह्मणम्, शरणागतं च उपेक्षते, स जीवन् अपि मृतवत् भवति।” “कंसस्य भयात् अस्माकं मनः सदा व्यग्रं; तव पादपूजनं वयं निष्फलं कृतवन्तः।” “अतः, पितः मातः च, अस्मान् क्षम्यतां; वयं कंसकृता दुःखिताः, सेवायाः अभावम् क्षन्तुम् अर्हथः।” शुकः पुनः उवाच—एवं हरीः, विश्वात्मा, मानुषरूपधारी, तयोः वचनैः तौ मोहितौ; तं गोदाम् उपवेश्य आलिङ्ग्य, परमानन्दं प्राप्तवन्तौ। अश्रुपातैः प्रेमबन्धनैः च, किञ्चिदपि वाक्यं न शक्नुवन्तः, कण्ठः गद्गदः, मनः मोहितम्। ततः देवकीपुत्रः भगवान्, मातरं पितरं च सांत्वयित्वा, उग्रसेनं मातामहं यादवाः अधि राजा स्थापयामास। सः उवाच—“महान् नृप, त्वं अस्मान् जनान् च आज्ञापय; ययातिशापेन यादवाः राजासनं न उपविशन्ति।” “मम उपस्थितौ, देवाः अपि प्रणम्य करसुमनः ददाति; मानवराजानां किम्?” यादवः, वृष्णयः, अन्धकाः, मधवः, दशार्हाः, कुकुराः, च, कंसभयेन सर्वत्र दुःखिताः, तान् भगवान् आदरात् अर्चितवान्। कृष्णः, विदेशवासेन क्लान्तान्, धनं दत्त्वा, स्वगृहाणि स्थापयित्वा, सर्वान् संतुष्टवान्। कृष्णरामयोः बाहुभिः रक्षिताः, सर्वकामान् पूरिताः, सुखेन स्वगृहे निवसन्ति, सर्वदुःखविमुक्ताः। प्रतिदिनं, हर्षपूर्णाः, मुकुन्दस्य पद्ममुखं, सदा शोभायुक्तं, करुणास्मितं, पश्यन्ति। तत्र वृद्धाः अपि तरुणाः इव, मुकुन्दस्य मुखामृतं नेत्राभ्यां पुनः पुनः पिबन्ति। ततः, राजन्, देवकीपुत्रः भगवान्, संकर्षणेन सह, नन्दं समीपं गत्वा, सस्नेहं आलिङ्ग्य, इदं वचनं उक्तवान्—“त्वया, स्नेहमयेन पित्रा, वयं पालिताः, तव पुत्रेषु स्वात्मनः अपि अधिकः स्नेहः अस्ति।” “यः पिता माता च, कुटुम्बैः परित्यक्तान्, आत्मसंपन्नान् न पुत्रान्, तान् स्वपुत्रान् इव पालयन्ति।” “पितः, त्वं व्रजं प्रतिगच्छ; वयं मित्राणां सुखं सुनिश्चित्य, तव व्रजवासिनः, स्नेहदुःखितान्, द्रष्टुं आगमिष्यामः।” एवं नन्दं व्रजवासिनः च सांत्वयित्वा, अच्युतः वस्त्राभरणपात्रादिभिः आदरात् सम्मानं कृतवान्। नन्दः, स्नेहविह्वलः, कृष्णरामयोः आलिङ्गनं कृत्वा, अश्रुपूर्णनेत्रः, गोपालैः सह व्रजं प्रतिगच्छत्। ततः, राजन्, सुरपुत्रः वसुदेवः, यथाविधि, द्वयोः पुत्रयोः यज्ञोपवीतसंस्कारं ब्राह्मणैः कृतवान्। सुवर्णहारयुक्ता, शोभिता, वस्रैः आवृता, पालयुक्ता, गोः दत्त्वा, ब्राह्मणान् सम्मानितवान्। ये गाः वसुदेवः कृष्णरामयोः जन्मसमये मनसा समर्पितवान्, ताः कंसस्य अन्यायेन हृताः स्मृत्वा, ताः गाः दत्त्वा, ब्राह्मणान् अपि तद्वद् सम्मानितवान्।