ततः कंसः, मृत्युमिव तस्य समीपं गच्छन्तं दृष्ट्वा, दृढनिश्चयः, सहसा आसनात् उत्थाय, शस्त्रं च ढालं च गृहीत्वा तस्थौ। स तलवारं धृत्वा आकाशे पक्षिराजः इव शीघ्रं दक्षिणं वामं च विचरन्, तत्र अपरः अप्रतिहततेजाः, उग्रशक्तिमान्, बलात् कंसं गृहीत्वा, गरुडः सर्पं यथा, आक्रान्तवान्। तस्य शिरोराजिं केशेषु गृहीत्वा, मुकुटं कम्पयन्, तं उच्चासनात् रंगभूमौ प्रक्षिप्य, स्वयं पद्मनाभः, जगदाश्रयः, आत्मन्यस्तः, उपरि तस्मात् पतितवान्। हरिः तं मृतदेहं भूमौ अपसृत्य, गजं यथा, सर्वलोकैः पश्यद्भिः, तत्र 'हाहा' इति महान् नादः जनैः अभूत्। स कंसः, यस्य मनः सर्वदा भयाकुलं, भोजनं, भाषणं, गमनं, निद्रा, श्वासं च कुर्वन्, तस्य पुरतः चक्रपाणिं भगवानं दृष्ट्वा, तं दुर्लभं स्वरूपं प्राप्तवान्। तस्य अष्टभ्रातृभ्यः—कङ्कः, न्यग्रोधकः, अन्ये च—भ्रातृवधं दृष्ट्वा, अतिविह्वलिताः, अत्यन्तक्रुद्धाः, प्रतिशोधाय अग्रे धावितवन्तः। तदा रोहिण्याः पुत्रः, महान् वेगेन, गदां धृत्वा, तान् सिंहः पशून् यथा, विनिघ्नन्। आकाशे मृदङ्गाः नादितवन्तः, देवाः ब्रह्मा-शिवमुख्याः प्रमुदिताः, पुष्पवर्षं कृतवन्तः, स्तुतिं च, स्त्रियः नृत्यं कृतवन्तः। तेषां पत्न्यः, राजन्, प्रियजनवधेन शोकात्, शिरः प्रहारयन्त्यः, अश्रुपूर्णनेत्राः, तत्र आगच्छन्। वीरशय्यायां पतिं आलिङ्ग्य, स्त्रियः मधुरस्वरेण विलपन्त्यः, पुनः पुनः दुःखं विमोचयन्। 'हाहा, नाथ, प्रिय, धर्मज्ञ, अनाथरक्षक! त्वं हतः, वयं अपि बालाः गृहम् च नष्टम्।' 'त्वया विना, नाथ, नगरी अपि शोभाहीनः, यथा वयं, सर्वोत्सवमङ्गलानि समाप्तानि।' 'त्वया निर्दोषजनाः हिंसिताः; अतः, प्राणिनां हन्ता, यः अस्मान् एतादृशं कृतवान्, सः क्व शान्तिं प्राप्नोति?' 'सर्वेषां जीवेषु, एष एव सृष्टिसंहारस्य कारणम्; रक्षकः, यः एतत् उपेक्षते, सः कदापि सुखं न प्राप्नोति।' शुकः उवाच—भगवान्, लोकसृष्टिकर्ता, राजस्त्रियः शमयन्, मृतानां लोकधर्मानुसारं संस्कारं कृतवान्। ततः मातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णः रामः च तयोः पादौ शिरसा स्पृशन् प्रणम्य। देवकी वसुदेवः च, पुत्रयोः जगदीश्वरत्वं ज्ञात्वा, तयोः विनयं लब्ध्वा, निर्भयम् आलिङ्गनं कृतवन्तः। शुकः उवाच—परमात्मा, पितृमातृकामना पूर्णं ज्ञात्वा, स्वमायया 'मा शुचः' इति वचनं कृत्वा, जनानां मनांसि मोहयन्। सः, अग्रजेन सह, सत्वतश्रेष्ठः, मातरं पितरं च समीपं गत्वा, स्नेहपूर्वकं 'मातः', 'पितः' इति सम्बोधितवान्। 'पितः, यद्यपि त्वं मातरं च सर्वदा अस्माकं पुत्रयोः अभिलषितवान्, वयं बाल्यं किशोरं यौवनं च तव समीपे न यापयितुम् शक्ता।' 'दैवेन विघ्निताः, तव समीपे वासं न कृतवन्तः; पित्रगृहे लालनं यः सुखं लभते, तं वयं न प्राप्तवन्तः।' 'यः शतवर्षं जीवति, सः अपि मातृपितृयोः ऋणं न शोधनं शक्नोति, यस्मात् तयोः शरीरं जन्मन् पोषणं च।' 'यः पुत्रः, शरीरधनसम्पन्नः, पितृमातृयोः जीविकां न कुर्यात्, सः मृत्युः पश्चात् स्वमांसं खादितुम् बाध्यते।' 'यः समर्थः, वृद्धमातृपितरं, धर्मपत्नीं, बालकं, गुरुम्, ब्राह्मणं, शरणागतं च उपेक्षते, सः जीवन् मृतवत्।' 'अस्माकं, कंसभयेन चिन्तितचित्तानां, एते दिवसाः व्यर्थं गताः, तव पादपूजनं विना।' 'अतः, पितः मातः च, वयं, कंसकृपणहृदयेन दुःखिताः, तव सेवा न कृत्वा, क्षम्यताम्।' शुकः उवाच—एवं हरिणा, विश्वात्मना, मानुषरूपधारिणा मायया, तयोः मोहः कृतः; तं गोद्ग्राह्य आलिङ्ग्य, हर्षं प्राप्तवन्तः। अश्रुधाराभिः सिक्ताः, स्नेहबन्धनैः बद्धाः, किंचिदपि वक्तुं न शक्ता, राजन्, कण्ठः गद्गदः, मनः मोहितम्। तदा देवकीपुत्रः, पितरं समाश्वास्य, उग्रसेनं मातामहं यदूनां राजा स्थापयन्। 'राजन्, त्वं अस्मान् प्रजां च आज्ञापय; ययातिशापात् यदवः राजसिंहासने न स्थितुं अर्हन्ति।' 'मम उपस्थितौ, देवाः अपि नमन्ति, दानं च ददति; अन्ये मानवराजानां कथं?' यदवः, वृष्णयः, अंधकाः, मधवः, दशार्हाः, कुकुराः, अन्ये च, कंसभयात् सर्वतः दुःखिताः, तान् सः सम्मान्य, परदेशवासेन क्लान्तान् सान्त्व्य, स्वगृहे स्थाप्य, धनं दत्वा, सुखिताः कृतवान्। कृष्णरामयोः बाहुभिः रक्षिताः, सर्वकामाः पूर्णाः, गृहेषु सुखेन वासं कृतवन्तः, कृष्णरामयोः दुःखमुक्ताः। प्रतिदिनं, प्रमुदिताः, मुकुन्दस्य पद्ममुखं, सदैव शोभितं, स्नेहमन्दस्मितं, पश्यन्तः। तत्र वृद्धाः अपि यौवनयुक्ताः, महान् तेजः युक्ताः, मुकुन्दस्य पद्ममुखामृतं नेत्रैः पुनः पुनः पिबन्तः। ततः, राजन्, देवकीपुत्रः, संकर्षणेन सह, नन्दं समीपं गत्वा, स्नेहपूर्वकं आलिङ्ग्य, इदं वचनं उवाच—'त्वया, स्नेहपूर्णपितरः, वयं लालिताः, अत्यन्तं स्नेहिताः; पितरः आत्मनः अपि पुत्रेषु अधिकं स्नेहं कुर्वन्ति।' 'यः पिता माता च, अन्यैः त्यक्तं, आत्मनः पालनं अक्षमं बालकं, स्वपुत्रं इव लालयतः।' 'पितः, त्वं व्रजं प्रतिगच्छ; वयं मित्राणां सुखं सुनिश्चित्य, स्नेहदुःखितान् स्वजनान् द्रष्टुं तव समीपं आगमिष्यामः।' एवं कंसवधादि, कृष्णरामयोः स्नेहपूर्णं कार्यं, पितृमातृसन्तोषं, यदुवंशस्य पुनः स्थापनं, नन्दस्नेहं च, भगवतः करुणया, धर्मपूर्वकं सम्पन्नम्।