यदा कंसः अहंकारपूर्वकं गर्जितवान्, तदा अक्षयः भगवान्, क्रोधेन उद्दीप्तः, शीघ्रं उत्तमं वेदिकां आरोहितवान्। तं समीपागतं मृत्युस्वरूपं दृष्ट्वा कंसः, दृढनिश्चयः, आकस्मात् आसनात् उत्थाय, शस्त्रं च कवचं गृहीत्वा युद्धाय सज्जः अभवत्। कंसः तलवारं धृत्वा आकाशे पक्षिराजः इव द्रुतगतिः इधर-उधर विचरन्, परन्तु दुर्धर्षशक्तिः भगवान् गरुडः सर्पं यथा, कंसं बलात् ग्रहीत्वा वेदिकायाः उपरि केशेषु पकड्य, तस्य मुकुटं कम्पयन्, तं वेदिकायाः अधस्तात् रंगभूमौ प्रक्षिप्य, स्वयं कमलनाभः, जगदाश्रयः, आत्मनिर्भरः, उपरि तस्मात् पतितवान्। भगवान् मृतकं कंसं भूमौ अपसृत्य, गजं यथा लंघयेत्, सर्वलोकः तं दृष्ट्वा "हाहा!" इति महान् शब्दः उत्पन्नः। कंसः, यस्य मनः सर्वदा चिन्तायुक्तम्—भोजनकाले, भाषणकाले, गमनकाले, निद्राकाले, श्वासकाले अपि—सदा चक्रधरं भगवानं पुरतः दृष्ट्वा, दुर्लभं तद्रूपं प्राप्तवान्। तस्य आठ भ्रातृ—कंक, न्यग्रोधक, आदयः—भ्रातृवधेन क्रुद्धाः, युद्धाय दौडितवन्तः। तदा रोहिण्याः पुत्रः, बलरामः, महान् वेगेन तान् गदायाः प्रहारैः सिंहः पशून् यथा, निपातितवान्। आकाशे ढोलः निनादः अभवत्, ब्रह्मा-शिवाद्याः दिव्याः शक्तयः हर्षिताः, पुष्पवर्षं कृत्वा, भगवानं स्तुत्वा, स्त्रियः नृत्यं कृतवन्त्यः। तेषां पत्न्यः, हे महराजन्, प्रियजनवियोगदुःखेन संतप्ताः, शिरः प्रहारयन्त्यः, अश्रुपूर्णनेत्राः, समीपं आगताः। वीरशय्यायां पतिं आलिंग्य, ताः मधुरस्वरेण पुनःपुनः विलपन्त्यः, शोकं विसर्जयन्त्यः। "हा नाथ! हा प्रिय! धर्मज्ञ! दीनानां दयालुः! त्वं हतः, वयं अपि बालाः गृहाः च नष्टाः।" "त्वया विना, हे श्रेष्ठ, नगरी शोभाहीनाः, यथा वयं, उत्सवाः शुभानि च समाप्तानि।" "त्वया निर्दोषेषु महान् अपराधः कृतः; अतः, हे प्राणिनां हन्ता, यः अस्मान् एतादृशं स्थितिं नीतवान्, सः कथं शान्तिं प्राप्नुयात्?" "सर्वेषां प्राणिनां सृष्टिप्रलयस्य कारणं एषः; रक्षकः यः तं उपेक्षते, सः कत्रचित् सुखं न लभते।" शुकः उवाच—भगवान्, लोकसृजः, राजपत्नीनां सांत्वनं कृत्वा, हतानां लोकधर्मानुसारं अन्त्यकर्म च अकरोत्। ततः मातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णः रामः च तयोः चरणौ मस्तकं स्पृशित्वा प्रणम्य। देवकी-वासुदेवौ, पुत्रौ विश्वेश्वरौ इति ज्ञात्वा, तयोः विनयम् प्राप्त्वा, निर्भयम् आलिंगनं कृतवन्तौ। शुकः पुनः उवाच—परमपुरुषः, पितृमातृकामनाः पूर्णाः इति ज्ञात्वा, स्वमायया "मा शुचः" इति जनानां बुद्धिं मोहितवान्। अग्रजेन सह, सत्प्रवरः कृष्णः, मातरं पितरं च समीपं गत्वा, विनयपूर्वकं प्रणम्य, तयोः प्रियं कर्तुं "माता" "पिता" इति स्नेहपूर्वकं अब्रवीत्। "हे पितः! यद्यपि यूयं सर्वदा अस्माकं पुत्रयोः स्नेहं अकाङ्क्षत, बाल्यं, कौमार्यं, यौवनं च तव समीपे व्यतीतं न अभवत्।" "विधिना बाधिताः, तव समीपे वासः न संभवितः; यः सुखं पितृगृहे बालाः लभन्ति, तत् वयं न अनुभूतवन्तः।" "यद्यपि मानवः शतवर्षं जीवेत्, माता-पितरं, यस्य शरीरं उत्पन्नं पोषितं च, तस्य ऋणं न शुध्यति।" "यः पुत्रः समर्थः, शरीर-धनसम्पन्नः, पितृमातृभ्यः जीविकां न ददाति, सः मृत्युः पश्चात् स्वमांसं भोक्तुं बाध्यते।" "यः समर्थः, वृद्धमाता-पिता, धर्मपत्नी, बालक, गुरु, ब्राह्मण, शरणागतं च उपेक्षते, स जीवन् अपि मृतवत्।" "कंसस्य कारणेन अस्माकं मनः सदा व्यग्रं अभवत्; तव चरणार्चनं न कृतम्।" "अतः हे पितरौ, वयं दीनाः, दुष्टहृदयेन जनिना पीडिताः, तव सेवा न कृत्वा, क्षम्यताम्।" शुकः उवाच—एवं हरिणा, विश्वात्मना, मानुषरूपधारिणा मायया, तयोः मोहः कृतः; तं गोदाम् आरोप्य, आलिंग्य, परमं सुखं प्राप्तवन्तौ। अश्रुधाराभिः सिक्तौ, स्नेहबन्धनैः बद्धौ, किञ्चिद् अपि वक्तुं न शेकतु, कण्ठः गद्गदः, मनः मोहितम्। एवं माता-पितरं सांत्वयित्वा, देवकीपुत्रः भगवान्, मातामहं उग्रसेनं यादवेषु राजा स्थापितवान्। "हे महराजन्, यूयं अस्मान् जनान् च आज्ञापयन्तु; ययातेशापात् यादवाः राजसिंहासनं न आसितुम्।" "मम उपस्थितौ, देवाः अपि नमन्ति, करं समर्पयन्ति; अन्ये मानवराजाः किं कथं?" सर्वे स्वजनबन्धवः—यादवाः, वृष्णयः, अन्धकाः, मधवः, दशार्हाः, कुकुराः, अन्ये च—यः कंसभीत्या सर्वतो व्यथिताः अभवन्। भगवान् तान् पूजितवान्, विदेशवासेन श्रान्तान् सांत्वयित्वा, स्वगृहे प्रतिष्ठाप्य, धनं दत्वा सन्तुष्टवान्। कृष्णरामयोः बाहुप्रतिपालिताः, सर्वकामान् पूर्णान्, सर्वदुःखविमुक्ताः, सुखेन स्वगृहे निवसन्ति। प्रतिदिनं मुदिताः, मुकुन्दस्य कमलमुखं, यः सदा कांतिसंपन्नं, स्नेहस्मितयुक्तं, पश्यन्ति। तत्र वृद्धाः अपि युवान् इव, तेजोयुक्ताः, मुकुन्दकमलमुखामृतं पुनःपुनः नेत्रैः पिबन्ति। ततः, हे राजन्, देवकीपुत्रः भगवान्, संकर्षणेन सह, नन्दं समीपं गत्वा, स्नेहपूर्णं आलिंग्य, इदं अब्रवीत्—"त्वया, अस्माकं प्रियपितरं, वयं पालिताः, स्नेहपूर्णं पोषिताः; माता-पिता बालकस्नेहे स्वस्नेहात् अधिकं प्रेम कुर्वन्ति।" "यः माता-पिता, स्वजनैः त्यक्तान्, आत्मनः पालनक्षमः न, बालकान् पालयन्ति, तान् स्वपुत्रान् इव पालयन्ति।" एवं श्रीभगवान् कृष्णः, रामः च, कंसवधं कृत्वा, यादवकुलं पुनः सुखमयम् कृतवान्, मातृपितृसेवा, बन्धुविन्यासं, वृद्धजनपूजनं च कृत्वा, सर्वान् आनन्दितवान्।