यदा श्रेष्ठः मल्लानां निहतः, भोजराजः च कुपितः अभवत्, तदा सः स्वीयान् गायकान् स्थगयित्वा इदं वचनम् उवाच। “वसुदेवस्य तौ दुष्टपुत्रौ नगरेभ्यः निष्कासयताम्। गोपानां धनं गृह्णीत। नन्दं तं दुष्टचित्तं बध्नीत। वसुदेवं तं पापबुद्धिं तुर्यं अश्वश्रेष्ठैः सह हन्यात्। उग्रसेनं पितरं शत्रुपक्षपातिनं तस्य अनुयायिभिः सह विनाशयत।“ एवं कंसः गर्वं कृत्वा, अक्षरः भगवान् क्रुद्धः शीघ्रं उच्चतटं आरुह्य उपस्थात्। तं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, यः तस्य मृत्युः आसीत्, कंसः दृढसंकल्पः त्वरितं आसनात् उत्थाय, ढालं खड्गं च गृह्णीत्। खड्गं धारयन् कंसः व्योम्नि पक्षीव वेगेन इदं तदं विचरन् आसीत्; परंतु अप्रतिहतवीर्यः कृष्णः गरुडः इव सर्पं तं बलात् गृहीत्वा। केशेषु गृह्य, मुकुटं कम्पयन्, तं उच्चतटात् रंगभूमौ अपातयत्; स्वयं पद्मनाभः, जगतां शरणः, आत्मनिष्ठः, तस्य उपरि अपतत्। हरिः तस्य मृतदेहं भूमौ अपाकर्षत्, यथा गजं अपाकर्षयेत्, सर्वे लोकाः दृष्ट्वा “हाहा!” इति महाशब्दं कृतवन्तः। कंसः, यस्य मनः सदा भयाकुलम् आसीत्—भोजनकाले, भाषणकाले, गमनकाले, शयनकाले, श्वासकाले च—सः चक्रपाणिं पुरतः दृष्ट्वा, दुर्लभं तद्रूपं प्राप्तवान्। तस्य अष्ट भ्रातरः—कङ्कः, न्यग्रोधकः, अन्ये च—भ्रातृवधं प्रतिकर्तुं क्रुद्धाः त्वरितं अग्रे अभ्यागताः। ततः रोहिण्याः पुत्रः बलरामः, गदया तान् सिंहः इव मृगान् निपातितवान्। आकाशे मृदङ्गाः निनदन्; ब्रह्मा-शिवाद्याः दिव्याः सुराः हर्षिताः पुष्पवर्षं कृतवन्तः, स्तुतिं च कृतवन्तः, स्त्रियः नृत्यं कृतवन्तः। तेषां पत्न्यः, प्रियवधेन शोकाकुलाः, शिरः ताडयन्त्यः, अश्रुपूर्णनेत्राः, वीरशय्यायां पतिं आलिङ्ग्य, मधुरवाचः विलपन्त्यः, दुःखं पुनः पुनः मोचयन्त्यः। “हाहा स्वामिन्, प्रिय, धर्मज्ञ, अनाथरक्षक! त्वं हतः, वयं अपि पुत्राः गृहाणि च नष्टानि। त्वं विना, हे नृश्रेष्ठ, नगरी शोभायुक्ता नास्ति; यथा वयं, उत्सवाः शुभानि च समाप्तानि। निर्दोषजनान् प्रति घोरं कर्म कृतम्; तस्मात्, हे प्राणिहर, यः अस्मान् इदं स्थितिं प्राप्तवान्, सः शान्तिं न प्राप्नोति। सर्वेषां जीवेषु, एष एव सृष्टिसंहारस्य कारणम्; रक्षकः यः इदं उपेक्षते, सः क्वचित् सुखं न प्राप्नोति।” शुकः उवाच—भगवान् लोकसृज् राजपत्नीः सान्त्वयित्वा, हतजनानां लौकिकं संस्कारं कृतवान्। ततः, मातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णः रामः च तयोः पादयोः शिरसा प्रणम्य। देवकी वसुदेवः च, पुत्रयोः विश्वेश्वरत्वं ज्ञात्वा, तयोः सन्मानं प्राप्त्वा, निर्भयम् आलिङ्गनम् कृतवन्तः। शुकः पुनः उवाच—परमात्मा, पितृकामं सिद्धं ज्ञात्वा, स्वमायां प्रसार्य, “मा शुचः” इति वदन्, लोकानां मनः मोहितवान्। तदनन्तरं, अग्रजेन सह, सतवतां श्रेष्ठः, मातरं पितरं च समीपं गत्वा, सन्मानपूर्वकं “माता, पिता” इति स्नेहपूर्वकं सम्बोधितवान्। “हे पितः, यद्यपि भवतः मातुः च सदा ममाभिलाषः आसीत्, बाल्यं, कौमार्यं, यौवनं च भवता सह न वयम् उपयोजितवन्तः। दैवात् दूरं स्थितवन्तः, पितृगृहे बालकानां सामान्यं सुखं न प्राप्तम्। शतवर्षं जीवन् अपि, मनुष्यः मातृपितृयोः ऋणं न शोधनम् शक्नोति, यतः तयोः शरीरं सर्वसंपदां मूलम्। यः पुत्रः समर्थः सन्, मातृपितृयोः आजीविका न दत्तवान्, सः मृत्युः अनन्तरं आत्ममांसं खादितुं बाध्यते। समर्थः सन्, वृद्धमाता-पिता, धर्मपत्नी, बालकः, गुरु, ब्राह्मणः, शरणागतः च यः उपेक्षते, सः जीवन् अपि मृतः। कंसभीत्या सदा चिन्तितः, तव पादपूजनं विना दिनानि व्यर्थानि गतानि। अतः, पितः मातः च, कृपया अस्मान् क्षम्यताम्, यः कंसकृते दुःखितः, तव सेवा न कृतवान्।” शुकः उवाच—एवं हरिणा, विश्वात्मना, मानुषरूपधारणेन मायया, तयोः मनः मोहितम्; तं गोदाम् आरोप्य, आलिङ्ग्य, हर्षं प्राप्तवन्तः। अश्रुनदीभिः सिक्ताः, स्नेहबन्धनैः बद्धाः, किञ्चिद् अपि वक्तुं न शशकुः, कण्ठः गद्गदः, मनः भ्रमितम्। एवं मातृपितरौ सान्त्व्य, देवकीपुत्रः भगवान्, मातामहं उग्रसेनं यादवेषु राज्ये स्थापितवान्। “हे राजन्, त्वम् अस्मान् जनान् च शासनं कुरु; ययातेशापातात् यादवाः राज्ये उपविश्य न शक्नुवन्ति। मम उपस्थितौ, देवाः अपि नमन्ति, मानवराजानां किं वदामि?” यादवाः, वृष्णयः, अन्धकाः, मधवः, दशार्हाः, कुकुराः, अन्ये च, कंसभीत्या सर्वतः दुःखिताः, भगवान् तान् सन्मान्य, विदेशवासेन क्लान्तान् सान्त्वयित्वा, स्वगृहेषु स्थापितवान्, धनं च दत्तवान्। कृष्णबलरामयोः बाहुभिः रक्षिताः, सर्वे इच्छितं प्राप्तवन्तः, दुःखैः मुक्ताः, सुखेन गृहेषु वासं कृतवन्तः। प्रतिदिनं हर्षिताः, मुकुन्दस्य पद्ममुखं, सदाऽस्मितं, सुंदरं, करुणास्मितयुक्तं, सदा पश्यन्तः आनन्दितवन्तः। तत्र, वृद्धाः अपि युवा इव, महान् उत्साहः यः, मुकुन्दस्य मुखामृतं पुनः पुनः नेत्रैः पिबन्तः।