ततः चाणूरः श्येनवेगेन आकृष्य उभौ भुजौ संकुर्वन् कोपसमन्वितः श्रीवासुदेवस्य वक्षसि तीव्रं प्रहारं चकार। तेन प्रहारेण स भगवान् न चचाल, यथा गजे पुष्पमालया ताडिते न विक्रियते। हरिः तु तस्य चाणूरस्य भुजौ गृह्य बहुशः परिभ्रम्य, वेगेन भूमौ चिक्षेप, स च प्राणैः शिथिलीकृतः, केशमालाविच्छिन्नः, इन्द्रध्वज इव पतितः भूमौ न्यपतत्। एवं बलभद्रः अपि महाबलः प्रथमं मुष्टिकं भुजेन बलवता ताडयामास, ततः करतालेन महाघातं चकार। मुष्टिकः कम्पमानः, तस्य मुखात् रक्तप्रवाहः, वेदनया पीडितः, प्राणैः विहीनः, वातहततरुरिव भूमौ पतितः। ततः बलरामः श्रेष्ठः समरेषु, कूटं समुपस्थितं सावमान्येन वामभुजप्रहारेण सहजं निहत्य, राजन्, तत्रैव स्थितः। तस्मिन् काले शलः श्रीकृष्णपादप्रहारेण शिरसि विदारितः, तोशलकः च, उभौ द्विधा कृतौ, भूमौ अपेत्य पतितौ। चाणूरमुष्टिककूटशलतोशलकनिहतेषु, अवशिष्टा मल्लाः प्राणरक्षणेच्छया पलायिता अभवन्। ततः श्रीकृष्णः बलरामश्च, गोकुलमित्रान् संगृह्य, वाद्यनिनादे, नूपुरध्वनिभिः सहिताः, प्रमोदेन नृत्यन्तः क्रीडां चक्रतुः। सर्वे जनाः रामकृष्णयोः कर्मणि प्रमुदिताः, केवलं कंसः विहाय, श्रेष्ठब्राह्मणाः पुण्यजनाश्च ‘धिग्धिगिति’ सुष्ठु सुष्ठ्विति च शंसन्तः तुष्टिम् अवापुः। यदा मल्लश्रेष्ठाः निहताः, भोजराजः संकुलचित्तः, स्ववाद्यगणं स्थगयित्वा, इदं वचनं अब्रवीत्— “वसुदेवसुतौ तौ पापकृतौ नगरात् निष्कास्यताम्, गोपधनं हर्यताम्, नन्दः तु दुष्टबुद्धिः बध्यताम्। वसुदेवः अपि त्वरितं मार्यताम्, श्रेष्ठाश्वैः सह; उग्रसेनः च, मम पितुः, शत्रुपक्षपाती, तस्य चानुयायिनः, हन्यन्ताम्।” एवं कंसः गर्वं कृत्वा, अक्षरः स भगवान् कोपसमन्वितः, शीघ्रं उत्तममञ्चमधिरुह्य तत्र अभ्यपतत्। तं समीपं यान्तं दृष्ट्वा, स्वस्य मृत्युमेव, कंसः दृढनिश्चयः, आसनात् आकस्मात् उत्तस्थौ, कवचं खड्गं च गृहीत्वा स्थितवान्। स खड्गधारी कंसः, श्येन इव व्योम्नि दक्षिणवामगमनं कुर्वन्, वेगेन विचरन्, तु अप्रतिहततेजाः श्रीकृष्णः, गरुडः इव सर्पं, बलात् तम् आचष्ट। स तु कंसस्य केशेषु किरीटमुकुटकम्पितेभ्यः गृह्य, उच्चमञ्चात् भूमौ चिक्षेप; स्वयं पद्मनाभः, जगदाश्रयः, स्वयम्भूः, उपरि तस्मात् अपतत्। हरिः तु मृतदेहम् उपद्राव्य, गजेन्द्रमिव भूमौ अपसारयन्, सर्वे जनाः पश्यन्तः, “हाहा” इति महाशब्दं चक्रुः। कंसः, यस्य मनः सदा शङ्कायुक्तं, भुञ्जानः, भाषमाणः, गच्छन्, शयानः, श्वसन् वा, सदा चक्रपाणिं पुरतः पश्यन्, तत्स्वरूपमेव दुर्लभं प्राप्तवान्। तस्याष्टौ भ्रातरः—कङ्क, न्यग्रोधकादयः—अत्यन्तकोपिताः भ्रातृवधं प्रतिहर्तुम् उद्यताः समुपेतुः। तदा रोहिणीसुतः बलरामः, वेगेन गदया तान् सिंह इव मृगान् निपात्य विनाशयामास। तदा दिवि दुन्दुभ्यः निनदन्ति स्म, ब्रह्मेश्वरमुख्याः देवताः प्रसन्नाः, पुष्पवृष्टिं कृत्वा, स्तुतिं च कृत्वा, स्त्रियः नृत्यन्त्यः तुष्टाः। तेषां पत्न्यः, हे नृप, पतिस्मृतिविषण्णाः, शोकदुःखसमाकुलाः, शिरः पिढ्य, अश्रुपूर्णलोचनाः, पतिदेवेषु समीपं गच्छन्त्यः। वीरशय्यासु पतिषु शयानासु, ताः स्त्रियः, मृदुगीर्भिः विलपन्त्यः, पुनः पुनः शोकं विसृजन्त्यः। “हा नाथ! प्रियतमा! धर्मज्ञ! अनाथरक्षक! त्वयि हते, वयं अपि पुत्राश्च गृहेषु च नष्टाः। त्वया विना, नाथ, अयं नगरः, पुरुषश्रेष्ठ, शोभाहीनः, यथा वयं, सर्वमङ्गलविहीनाः, उत्सवपरिहारात्। त्वं निर्दोषेषु महदधर्मं कृतवान्; तस्मात्, प्राणिनां हन्तर्, अस्मान् एतादृशं कृत्वा, कः सुखं प्राप्नुयात्?” “सर्वेषां प्राणिनां, अत्र, एष एव सृष्टिसंहारहेतुर्हि; रक्षिता च, एषः, तं परित्यज्य कश्चित् क्वापि सुखं न प्राप्नोति।” शुक उवाच—भगवान् लोकसृष्टिकर्ता, ताः राजमहिषीः सांत्वयित्वा, निहतानां नृपतीनां लौकिकं संस्कारं चकार। ततः, मातरं पितरं च बन्धनाद्विमोच्य, कृष्णबलरामौ तयोः पादौ शिरसा वन्दित्वा प्रणेमतुः। देवकी वसुदेवश्च, पुत्रयोः जगन्नाथरूपं विज्ञाय, तयोः प्रणतिं प्राप्य, निर्भयेन हृदये समालिङ्गतुः। शुक उवाच—भगवान् परमपुरुषः, पितृमातरौ स्वाभिलषितं सम्पूर्णमिति ज्ञात्वा, स्वमायां प्रसार्य, “मा शुचः” इति जनमानसां मोहं चकार। अग्रजेन सह, सात्वतश्रेष्ठः, पितृमातरौ समीपं गत्वा, ससम्मानं प्रणम्य, तयोः प्रीत्यर्थं, “अम्ब! पितः!” इति स्नेहेन वाक्यमब्रवीत्— “पितः! यद्यपि त्वं जननी च सदा अस्माकं दर्शनाय आकाङ्क्षन्तौ, वयं तु बाल्यकौमारयौवनानि तव समीपे नयितुं न शेकिम। दैवेन निवारिताः, तव समीपे वासं न कर्तुं अशक्नुम; या तु सन्तानाः पितृगृहे लालयिताः सुखं प्राप्नुवन्ति, तत् सुखं न अनुभवाम। शतवर्षं जीवन् अपि, मनुष्यः, पितरौ, यतः शरीरं सर्वसंपदां मूलं लभ्यते, तयोः ऋणं न शुध्यति। यदि पुत्रः समर्थः सन्, शरीरधनेन, पितरौ न पोषयति, स मृतः स्वमांसं खादितुं बाध्यते। यो हि समर्थः सन्, वृद्धमातरं पितरं, धर्मपत्नीं, बालकं, आचार्यं, ब्राह्मणं, शरणागतं वा, उपेक्षते, स जीवन्नपि मृतवत्। अस्माकं तु, कंसशंकायाः कारणात्, एते दिनानि व्यर्थं गतानि, तव पादोपासनां विना। अतः, पितः मातरश्च, वयं तव दास्यं न कृत्वा, दुष्टहृदयेन कंसेन पीडिताः, तदपि क्षन्तव्यं भवद्भ्यां।” इति श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे चतुश्चत्वारिंशदधिकचत्वारिंशत्तमः-एकपञ्चाशत्तमः अध्यायेषु उक्तं यथाक्रमं कथा रूपेण संक्षिप्य निवेदिता।