भगवतः सक्तिप्रहारैः वज्रनिपातदुःसहैः पुनः पुनः ताडितः चाणूरः शरीरश्रमपरिप्लुतः अभवत्। ततः सः श्येनवेगेन उत्पत्य, उभयकरे संकुञ्च्य, कोपसमन्वितः वासुदेवं प्रभुं वक्षसि प्राहरत्। तेन प्रहारेण सः न चचाल, यथा गजे पुष्पमालया ताडिते न विकम्पते। तदा हरिः चाणूरस्य बाहू गृहीत्वा बहुवारं परिभ्रम्य, वेगेन भूमौ प्राक्षिपत्। सः प्रायशः प्राणशून्यः, केशमालाविक्षिप्तः, इन्द्रध्वज इव पतितः भूमौ न्यपतत्। एवमेव महाबलः बलभद्रः मूष्टिकं प्रथमं घोरमुष्टिना ताडितवान्, पुनः तं पाणिप्रहारैः कठिनतरं प्राहरत्। मूष्टिकः कम्पमानः, मुखात् रक्तस्रावसमाकुलः, पीडितः, प्राणान् त्यक्त्वा, वातहतवृक्ष इव भूमौ पतितः। ततः रामः, श्रेष्ठः समरशौर्ये, कूटमपि समुपस्थितं, वामपाणिना तिरस्कारपूर्वकं प्रहारं कृत्वा सहजं निहन्ति स्म। तस्मिन्नेव क्षणे शलः श्रीकृष्णपदाघातेन शिरसि भग्नः, तोशलकः च, उभौ द्विधा कृतौ, भूमौ पतितौ। चाणूर-मूष्टिक-कूट-शल-तोषलकनिहतेषु, शेषाः मल्लाः प्राणरक्षणकामाः पलायितवन्तः। ततः गोकुलमित्रान् संगृह्य, वाद्यनिनादैः, नूपुरशब्दैः, प्रमुदिताः नृत्यन्तः क्रीडां कृतवन्तः। सर्वे जनाः रामकृष्णयोः कर्मणि हृष्टाः अभवन्; केवलं कंसः, प्रमुखब्राह्मणाः, साधवः च, “साधु साधु” इति स्तुतिपूर्वकं शब्दं अकुर्वन्। यदा श्रेष्ठमल्लाः निहता, भोजराजः विक्लवः अभवत्, स्ववाद्यकारान् निरोध्य, सः एवं वचनम् आजुहाव— “वासुदेवस्य तौ दुष्टसुतौ नगरात् निष्कास्येताम्; गोपालानां धनं गृहीत्वा, नन्दं दुष्टबुद्धिं बन्धयत। वासुदेवः तु तक्षणमेव हन्तव्यः, श्रेष्ठाश्वैः सह; उग्रसेनः च, मम पिता, शत्रुपक्षपाती, स्वजनैः सह निहन्तव्यः।” एवं कंसस्य गर्वोक्तिषु, अच्युतः क्रुद्धः शीघ्रं उत्पत्य, उच्चस्थानं समारुहत्। तम् आपतन्तं स्वमृत्युमिव कंसः दृष्ट्वा, त्वरितः आसनात् उत्पत्य, खड्गं शिरःछत्रं च गृहीत्वा, व्यचरद्। सः खड्गधरः श्येन इव व्योम्नि दक्षिणवामगः, पराक्रमशालिना भगवता बलात् गरुडः सर्पमिव गृहीतः। केशेषु गृहीत्वा, मुकुटं कम्पमानं, तम् उच्चस्थानात् मल्लभूमौ क्षिप्त्वा, स्वयं पद्मनाभः, जगदाश्रयः, स्वयम् उपरि पतितः। हरिः मृतदेहं भूमौ ससार, यथा हस्ती हस्तिना; सर्वे जनाः पश्यन्तः, “हन्त हन्त” इति महानादं अकुर्वन्। कंसः, यस्य चेतः सदा भयाकुलम्, भोजनकाले, भाषणे, गमने, शयने, श्वासे च, सदा चक्रपाणिं पश्यन्, दुर्लभं तदेव रूपं प्राप्तवान्। तस्याष्टौ भ्रातरः—कङ्कः न्यग्रोधकः चादयः—अत्यन्तक्रुद्धाः भ्रातृवधं शुश्रूषवः समुपेत्य, रोहिणीसुतः वेगेन गदया तान् मृगान् इव सिंहः निहन्ति स्म। दिवि दुन्दुभ्यः निनदन्ति, देवगणाः ब्रह्मेश्वरमुख्याः हृष्टाः पुष्पवर्षं कुर्वन्ति, स्तुवन्ति, नार्यः नृत्यन्ति च। ततस्तेषां पत्न्यः, प्रियतमानां निधनशोकसंतप्ताः, शिरसि ताडयन्त्यः, अश्रुपूर्णलोचनाः, पतिं शय्यायाम् आलिङ्ग्य, मधुरस्वरेण पुनः पुनः विलपन्त्यः, दुःखं मुमोचुः। “हन्त नाथ, धर्मज्ञ, दीनरक्षक! त्वयि हते वयं पुत्राः गृहाः च विनष्टाः। त्वया वियुक्ताः, पतिं विना, एषा पुरी त्वद्वियुक्ता शोभाहीनाऽभवत्, यथा वयं, उत्सवमंगलरहिताः। निर्दोषेषु महदपकारं कृतवतः त्वं, प्राणिनां हन्ता, अस्मान् एतावस्थां नीत्वा, को मुदाम् आप्नुयात्? सर्वेषां प्राणिनां सृष्टिसंहारहेतुः अयं एव; रक्षकः सन्, यः एतत् उपेक्षते, सः क्वापि सुखं न प्राप्नोति।” शुक उवाच—भगवान् लोकसृष्टिकर्ता ताः राजपत्नीः सान्त्वयित्वा, हतानां लोकाचारयुक्तं संस्कारं चकार। ततः स्वमातापितरौ बन्धनात् विमोच्य, कृष्णरामौ तयोः पादयोः शिरसा प्रणम्य, अभिवाद्य, तयोः कृते आशीः प्रार्थयामासतुः। देवकीवासुदेवौ, तौ आत्मनः जगन्नाथौ विज्ञाय, अभयेन तयोः आलिङ्गनं कृत्वा, स्नेहेन परिष्वज्य, तयोः सम्मानं प्रतिगृह्य, तान् पुत्रानिव, हृष्टमनसौ बभूवतुः। शुक उवाच—परमपुरुषः, पितृमातृकामान् पूर्णान् ज्ञात्वा, स्वमायया “मा शोचत” इति वचः उक्त्वा, सर्वजनानां बुद्धिं मोहितवान्। सः, अग्रजेन सह, पितरौ समीपं गत्वा, सात्म्यं प्रणम्य, तयोः तुष्ट्यर्थं, “अम्ब, तात” इति स्नेहेन अवदत्। “तात! यद्यपि भवद्भ्यां सदा अस्माकं सुतदर्शनलालसा आसीत्, वयं बाल्ये, पौगण्डे, यौवने वा भवद्भिः सह न वर्तितुम् अशक्नुम। दैवेन विहितेन वयं भवद्गेहे स्थातुं न शेक्म; या तु पितृगृहे बालाः लालनपालनसुखं लभन्ते, तत् नास्माभिः लब्धम्। शतसंवत्सरं जीवन् अपि, यः पितरौ, यस्मात् शरीरं सर्वसंपदां कारणं, तयोः ऋणं न निर्वर्तयेत्। यः तु समर्थः सन्, धनदेहबलयुक्तः, पितरौ न पोषयति, सः मृत्योरनन्तरं स्वमांसं भक्षयति। यः समर्थः सन्, वृद्धमातापितरौ, धर्मपत्नीं, शिशुं, आचार्यं, ब्राह्मणं, शरणागतं च, उपेक्षते, सः जीवन्नपि मृतवत्। अस्माकं तु, येषां चेतसि सदा कंसभीतिः आसीत्, ते दिनानि निष्फलानि, पादोपासनं विना व्यतीतानि।” एवं भगवतः लीला कंसवधादि सर्वं पावनं, भक्तजनमनःप्रसादनं, धर्मोपदेशयुक्तं च सम्पन्नम्।