यथा स्त्रियः तत्र उक्तवन्त्यः, हे भारतश्रेष्ठ, योगेश्वरः श्रीहरिः मनसि शत्रुं हन्तुं निश्चितवान्। तासां भयङ्करं वचनं श्रुत्वा, मातापितरौ पुत्रयोः स्नेहशोकाभ्यां क्लिश्यमानौ, तयोः बलं न जानन्तौ, अत्यन्तं दुःखितौ अभवताम्। ततः सर्वैः मल्लयुद्धकौशलैः अच्युतः च तस्य प्रतिद्वन्दी च, यथा बलः मुष्टिकः च, परस्परं युद्धं कृतवन्तौ। भगवत्-अङ्गघातैः, विद्युत्पातनं इव, चाणूरस्य शरीरं पुनःपुनः विक्षिप्तम्, स च श्रान्तः अभवत्। ततः श्येनस्य वेगेन चाणूरः उत्प्लुत्य, उभाभ्यां मुष्टिभ्यां कुपितः वासुदेवस्य वक्षसि प्रहारं कृतवान्। स तस्य प्रहारेण न कम्पितः, यथा मालया आहतः गजः; हरिः तस्य बाहू गृहीत्वा बहुशः परिभ्रम्य, तं भूमौ प्रचण्डं प्रक्षिप्य, प्रायः प्राणविहीनं कृतवान्। तस्य केशः माल्यं च विक्षिप्तम्, स इन्द्रध्वजः पतितः इव भूमौ पतितः। एवं बलभद्रः प्रथमं मुष्टिकं शक्तिपूर्णेन मुष्टिप्रहारेण आहतवान्, ततः तं तलेन विकटं प्रहृतवान्। मुष्टिकः कम्पमानः, मुखात् रक्तं स्रवत्, पीडितः, प्राणः त्यक्त्वा, वातेन पतितः वृक्षः इव भूमौ पतितः। ततः रामः, युद्धशास्त्रेषु श्रेष्ठः, कूटं समागतम्, वामहस्तेन तिरस्कारपूर्वकं प्रहारं कृत्वा, सहजं हत्वा। तस्मिन् क्षणे शलः श्रीकृष्णपादप्रहारेण शिरः अभिहतः, तोषलकः च, उभौ द्विधा विखण्डितौ, भूमौ पतितौ। चाणूरः, मुष्टिकः, कूटः, शलः, तोषलकः हतेषु, शेषाः मल्लाः जीवितरक्षणार्थं पलायिताः। गोपमित्रान् संगृह्य, तैः सह नन्दिताः क्रीडन्तः, वाद्यनिनादेन, नूपुरध्वन्या नृत्यन्तः। जनाः रामकृष्णयोः कर्मणि हृष्टाः अभवन्; कंसं विना, ब्राह्मणश्रेष्ठाः धर्मिष्ठाः च 'साधु साधु' इति उच्चैः शंसितवन्तः। मल्लश्रेष्ठेषु हतेषु, भोजराजः विक्षिप्तः, स्ववादकान् स्थगयित्वा, इदं वचनं उक्तवान्— "वासुदेवयोः द्वयोः दुर्जनयोः नगरात् निष्कासयत; गोपालानां धनं हरत; नन्दं दुर्मेधसम् बन्धयत। वासुदेवः दुर्मेधाः तुर्यं हन्तव्यम्; अश्वश्रेष्ठैः सह; उग्रसेनः पितरं शत्रुपक्षपातिनं च अनुयायिभिः सह हन्तव्यम्।" एवं कंसः गर्वितः, अक्षरः भगवान् कुपितः, शीघ्रं उत्तमं वेदिकां आरोह्य उपप्लुतवान्। तं समीपं आगच्छन्तं, मृत्युमिव, कंसः दृढनिश्चयः, आसनात् उत्थाय, कवचं खड्गं च गृहीत्वा। कंसः खड्गधारणः, श्येनः इव आकाशे दक्षिणवामं विचरन्, तं दुर्धर्षतेजाः श्रीकृष्णः गरुडः सर्पं इव, बलात् गृहीत्वा। तस्य केशेषु गृहीत्वा, मुकुटं कम्पितम्, वेदिकात् अधस्तात् रंगभूमौ प्रक्षिप्य, कमलनाभः भगवान् स्वयम्, विश्वाश्रयः, आत्मनिर्भरः, उपरि पतितवान्। हरिः तस्य मृतदेहं भूमौ तस्मात् गजं इव तृष्टवान्; सर्वलोकः तद् दृष्ट्वा, "हाय हाय" इति महान् शब्दः अभवत्। सः, यस्य मनः सर्वदा व्यग्रं—भोजनं, भाषणं, गमनं, शयनं, श्वासं वा—सर्वत्र चक्रपाणिं पुरतः दृष्ट्वा, तं दुर्लभं रूपं प्राप्तवान्। तस्य अष्टभ्रातृणः—कङ्कः, न्यग्रोधकः, अन्ये च—अत्यन्तं कुपिताः, भ्रातुर्वधं प्रतिपूर्त्यर्थं अग्रे अभ्यधावन्। ततः रोहिणीसुतः, वेलायां, गदया तान् सिंहः पशून् इव, हत्वा। दिव्यः वाद्यनिनादः आकाशे अभवत्; ब्रह्मा, शिवः, देवाः च, हृष्टाः, पुष्पवर्षं कृत्वा, स्तुतिम् कृत्वा, स्त्रियः नृत्यन्त्यः। तेषां पत्न्यः, राजन्, प्रियवधेन शोकार्ता, शिरः ताडयन्त्यः, अश्रुपूर्णनेत्राः, पतिसमीपं आगच्छन्। वीरशय्यायां पतिं आलिंग्य, ताः मधुरस्वरेण विलप्य, पुनःपुनः शोकं विमोचयन्— "हाय नाथ, प्रिय, धर्मज्ञ, अनाथरक्षक! त्वं हतः, वयं, पुत्राः, गृहाणि च नष्टानि।" "त्वया विना, नाथ, नगरं, पुरुषश्रेष्ठ, शोभाहीनं, यथा वयं, उत्सवाः, शुभानि च समाप्तानि।" "त्वं निर्दोषजनान् महद् दुष्कृत्यं कृतवान्; अतः, प्राणघातक, यस्मात् वयं इदं प्राप्ताः, तस्य शान्तिः कस्य?" "सर्वेषां भवन्ति सृष्टिसंहारस्य कारणम्; रक्षकः च, एतद् उपेक्ष्य, कत्रचित् सुखं न प्राप्नोति।" शुकः उवाच—भगवान् लोकसृष्टा, राजस्त्रियः सान्त्व्य, मृतानां लोकविधिना संस्कारं कृतवान्। ततः मातरं पितरं च बन्धनात् विमोच्य, कृष्णरामौ तयोः पादयोः शिरसा प्रणम्य। देवकी वसुदेवौ, पुत्रौ विश्वेश्वरौ इति ज्ञात्वा, तयोः सत्कारं स्वीकर्य, निर्भयम् आलिंगितवन्तौ। शुकः उवाच—परमात्मा, पितरौ कामं सिद्धं ज्ञात्वा, स्वमायां प्रसार्य, "मा शोक्यताम्" इति जनान् मोहितवान्। अग्रजेन सह पितरं समीपं गत्वा, सात्वतश्रेष्ठः, सप्रणामं, तयोः प्रियं कर्तुं, "मातः, पितः" इति स्नेहेन उक्तवान्। "पितः, यद्यपि त्वं च मातरं च सर्वदा अस्माकं अभिलषथः, वयं तव समीपे बाल्यं, पौगण्डं, यौवनं च न यापयाम।" "दैवेन विघ्नितम्, तव समीपे वासं न कृतम्; यत् सुखं पितृगृहे लालनं बालाः अनुभवन्ति, तत् न प्राप्तम्।" "शतवर्षं जीवन् अपि, मनुष्यः पितरं, मातरं च, यस्मात् शरीरं सर्वसंपदां कारणं, तयोः ऋणं न शक्नोति परिहर्तुम्।" एवं श्रीभगवत्कथा अविरामं प्रवहति।