तदा तत्र मल्लयुद्धे कृष्णबलरामौ चाणूरमुष्टिकाभ्यां सह निरन्तरं समरं कृतवन्तौ। परस्परं परिभ्रमणैः, छलैः, आलिङ्गनैः, क्षेपैः, अग्रगमनैः, प्रतिगमनैश्च स्वबलं प्रकटयन्तौ, अन्योन्यं निवारयन्तौ, शिरःकर्षण-उन्नयन-क्षालन-ग्रहणादिभिः, परस्परं जयितुम् अत्यन्तं यत्नं कृतवन्तौ। तत्र उपस्थिताः सर्वा नार्यः, हे राजन्, तद्वीर्यदौर्बल्ययोः स्पर्धां दृष्ट्वा, अनुकम्पया समूहेन समूहेन परस्परं समालपन्ति स्म— "हन्त, कियदेतदधर्म्यं राजसभायाम्! राजा पश्यन्नपि, बलाबलयोरयं स्पर्धा काङ्क्ष्यते। किं वज्रसारशरीराः पर्वतसन्निभा मल्लाः, इमे चानवाप्तयौवनौ कोमलौ कुमारौ, कथं समं युध्यन्ते? नूनमयं धर्मभ्रंशः सभायाः स्यात्; यत्राधर्मः प्रवर्तते, तत्र न कदापि स्थितव्यम्। ज्ञानी जनः सभायाम् अधर्मदोषान् चिन्तयन्, प्रविश्य न वदेत् न मौनं कुर्यात्—मूढः पापं प्राप्नोति। पश्यत कृष्णस्य कमलसदृशं मुखं, शत्रुसंमुखे परिश्रमेण स्वेदेन आवृतं, यथा कमलकोषः सलिले निपीतः। किं न पश्यथ बलरामस्य मुखं, ताम्राक्षं, स्मितरागारुणं, क्रोधदीप्तं, यः मुष्टिकं संमुखीकृत्य विराजते? धन्याः खलु तानि व्रजवनानि, यत्रायं पुराणपुरुषः मानुषरूपगूढः, वनमालाभिः विभूषितः, गवां पालनं कृत्वा, बलरामेण सह वेणुं वादयन्, गिरिशप्रियया पाद्यर्चितः, नानाविहारैः रमते। का तपस्या गोप्यः कृतवत्यः, याः तद्रूपं—रमणीयतासारं, अनुपमं, नित्यनूतनं, दुरधिगमं, कीर्तिश्रीवैभवैकनिलयं—नेत्राभ्यां पिबन्ति? धन्याः ताः व्रजयोषितः, यासां चेतांसि तस्मिन बलिनि भगवति नित्यं लीनानि; या वा गवां दुग्धदोहने, गोमयसंभारणे, मन्थने, भूमिलेपने, शिशुविलोलने, मार्जने वा, अश्रुपूर्णकण्ठ्या गायतः। प्रतिदिनं प्रातः सायं च, सः गवां चारणाय गच्छन्, वा प्रतिनिवर्तन्, वेणुं वादयन्, ताः कन्याः शीघ्रं मार्गे निर्गत्य तस्य सस्मितं मुखं, कृपया परिपूर्णदृष्टिं च पश्यन्ति। एवं तासां कथयन्तीनां मध्ये, योगेश्वरः हरिः शत्रुनिग्रहाय मनसि निश्चितवान्। तद्वचनानि श्रुत्वा, पितरौ स्नेहशोकाभ्यां संतप्तौ, पुत्रबलमज्ञात्वा, दुःखमगमताम्। ततः सर्वेषु मल्लयुद्धविधिषु, अच्युतः चाणूरः च, बलरामः मुष्टिकः च, अन्योन्यं समरं कृतवन्तः। भगवतः वज्रनिपातकठिनाङ्गघातैः, चाणूरस्य देहः पुनः पुनः क्षतविक्षतः, स क्लान्तः। ततः चाणूरः श्येनवेगेन उत्पत्य, उभयपाणिभ्यां वेगेन वासुदेवस्य वक्षसि प्रहारं कृतवान्। स तेन प्रहारेण न चचाल, यथा पुष्पमालया गजः न चलति; ततः हरिः बाहुभ्यां चाणूरं गृहीत्वा, बहुवारं परितः पर्यावर्तयत्। बलात् भूमौ क्षिप्त्वा, प्राणैः सन्निहितैः, स केशमालाविच्छिन्नः, इन्द्रध्वज इव पतितः। एवमेव मुष्टिकः अपि बलभद्रस्य महापाणिप्रहारैः, तालेन च, प्रथमं ताडितः, ततः पुनः पृष्ठतः प्रहृतः। स कम्पमानः, रक्तं वक्त्रात् स्रवन्, पीडितः, प्राणैः विहीनः, वायुविद्धतरुः इव भूमौ पतितः। अनन्तरं, कूटः समीपमागतः, तं रामः दक्षिणेन पाणिना अवमान्य ताडयामास, स च निपातितः। तस्मिन्नेव क्षणे, शलः कृष्णपादाघातेन शिरसि विदारितः, तोशलकः च, द्वौ अपि विदारितौ, भूमौ पतितवन्तौ। एवं चाणूरमुष्टिककूटशलतोशलकनिहतेषु, शेषाः मल्लाः प्राणरक्षार्थं पलायितवन्तः। ततः कृष्णबलरामौ सखिभिः सह मिलित्वा, नृत्यगीतवाद्यनिनादेषु, नूपूरध्वनिभिः मुदितौ क्रीडितवन्तौ। जनाः रामकृष्णकृत्यं दृष्ट्वा, कंसं विहाय, श्रेष्ठब्राह्मणाः साधवश्च 'साधु साधु' इत्युक्तवन्तः। श्रेष्ठेषु मल्लेषु निहतेषु, भोजराजे च विह्वले, सः स्वस्ववादकान् निवार्य, इदं वचनमुवाच— "वासुदेवसुतौ तौ दुष्टौ नगरात् निष्कासयत; गोपालानां वित्तं हरत; नन्दं दुष्टबुद्धिं बन्धयत। वसुदेवं त्वरया हन्यताम्, श्रेष्ठाश्वैः सह; उग्रसेनं च, मम पितरं, शत्रुपक्षपातिनं, स्वजनैः सह विनाशयत।" एवं कंसे गर्वं कृत्वा, अजरः भगवाञ् क्रुद्धः शीघ्रं उत्पत्य उच्चमञ्चं आरुरोह। तं मृत्युस्वरूपं समीपगच्छन्तं दृष्ट्वा, कंसः सहसा उत्तस्थौ, खड्गं कवचं च गृहीत्वा। स खड्गेन सम्यक् व्याहरन्, श्येनः इव व्योम्नि दक्षिणवामप्रदक्षिणं कृत्वा, तेन दुर्धर्षतेजसा बलात् गृहीतः, यथा गरुडः सर्पं गृह्णाति। केशेषु गृहीत्वा, मुकुटं कम्पयन्, कंसं उच्चमञ्चात् रंगभूमौ चिक्षेप; तस्मिन् पद्मनाभः स्वयम्, जगदाश्रयः, आत्मतन्त्रः, उपरि पतितः। स हरिः तं मृतदेहम् इव गजम् इव भूमौ अपकर्षन्, सर्वे जनाः पश्यन्तः, 'हा हन्त हन्त' इति महान् निनादः अभवत्। सः कंसः, यस्य चित्तं सर्वदा भयभीतम्—भोजनकाले, भाषणे, गमने, शयने, श्वासे—सदा चक्रपाणिं पुरतः पश्यन्, तमेव दुर्लभं रूपं प्राप। तस्य अष्ट भ्रातरः—कङ्कः न्यग्रोधकश्च—अत्यन्तक्रुद्धाः भ्रातृवधाय समभिपेतुः। तान् रोहिणीसुतः शीघ्रवेगेन गदया प्रहार्य, यथा सिंहः पशून्, निपातितवान्। तदा दिवि दुन्दुभ्यः निनदन्ति, ब्रह्मेशमुखाः देवाः प्रसन्नाः पुष्पवृष्टिं कृत्वा, स्तुवन्ति, नार्यश्च नृत्यन्ति। तेषां पत्न्यः, हे महाराज, प्रियवियोगशोकदुःखिताः, शिरसि ताडयन्त्यः, अश्रुपूर्णलोचनाः, समीपमाययुः।