शुकः उवाच – ततः श्रीकृष्णः बलरामः च, शत्रुनां विजेता राजन्, आत्मानं शुद्धी कृत्वा, मल्लयुद्धमण्डपस्य नगारेषु निनादं श्रुत्वा तत्र द्रष्टुं आगच्छतुः। मण्डपद्वारं समीपं गच्छन् कृष्णः कुवलयापीडं गजं तत्र स्थितं ददर्श, यः गजपालैः प्रेरितः आसीत्। तदा शौरिः, मेखलां बद्ध्वा, केशान् अपसार्य, गर्जनसमनं स्वरं उपन्यास्य गजपालं इदं उवाच – “हे गजपाल, पन्थानं ददातु, विलम्बं मा कुरु; अन्यथा अद्य त्वं गजः च यमलोकं प्रेषयिष्यामि।” एवं तिरस्कृतः गजपालः, क्रोधेन तं उग्रं गजं कृष्णे प्रति प्रेरयामास, यः मृत्युसदृशः भीषणः आसीत्। गजः, कृष्णे अभिप्रायं कृत्वा, तं सक्तेन शुण्डेन गृहीत्वा, बलात् आकृष्य, सः कृष्णः तस्य गृहतः मुक्त्वा गजं ताडयामास, तस्य पदानि अधः गतः। क्रुद्धः गजः, केशवम् दृष्ट्वा, शुण्डेन स्पृशन्, तं गृहीतुं प्रयत्नं कृतवान्, परन्तु कृष्णः तस्य गृहतः पुनः मुक्तः अभवत्। कृष्णः गजस्य पुच्छं गृह्य, तं महागजं पञ्चविंशतिधनुष्मात्रं सन्दर्शयन्, गरुडः इव नागं क्रीडया आकर्षयामास। अच्युतः तं गजं वामं दक्षिणं च घूर्णयामास, बालकः इव वत्सं क्रीडया घूर्णयति। ततः सः गजं साक्षात् समागत्य हस्तेन ताडयामास, यतः गजः कम्पितः भूमौ पतितः। गजः, क्रीडया भूमौ शीघ्रं उत्थाय, पतितं मन्यमानः, क्रोधात् भूमिं दन्तैः ताडयामास। गजस्य बलं विहीनं दृष्ट्वा, गजपालैः प्रेरितः महागजः, क्रोधेन कृष्णे अभिप्रायं कृत्वा पुनः तं अभ्यधावत्। तस्य आक्रमणं दृष्ट्वा, भगवतः मधुसूदनः तस्य शुण्डं हस्तेन गृहीत्वा भूमौ क्षिप्तवान्। भगवतः सिंहः इव क्रीडया पतितं गजं पदेन उपगम्य, तस्य दन्तं निष्क्रान्तं कृत्वा, तेन गजपालं ताडयामास। मृतं गजं तत्र एव विहाय, कृष्णः दन्तं शिरसि स्थितं कृत्वा, रक्तमज्जा-निर्यासचिह्नितं दन्तं धारयन्, कमलमुखः स्वेदबिन्दुभिः शोभितः, मण्डपं प्रविष्टः। बलरामः कृष्णः च, गोपालैः सह, गजदन्तं आयुधरूपेण धारयन्तौ, राजन्, मण्डपं प्रविष्टौ। मल्लानां वज्रः, नराणां श्रेष्ठः, स्त्रीणां कामरूपः, गोपालानां स्वजनः, दुष्टराज्ञां दण्डः, मातापित्रोः बालः, भोजराजस्य मृत्युः, विदुषां विश्वरूपः, योगिनां परमसत्यः, वृष्णीनां परमदेवः – एवं ज्ञातः, बलरामः अग्रजः सह मण्डपं प्रविष्टः। राजन्, कुवलयापीडं हतं दृष्ट्वा, तौ दुर्जयौ, स्वयं दृढसंकल्पः कंसः अपि मनसा अतिव्यग्रः अभवत्। तौ दीर्घबाहू, विविधवस्त्राभरणमाल्यवस्त्रैः शोभितौ, अभिनयविशारदौ इव, मण्डपं प्रविष्टौ, तयोः तेजसा सर्वाणि चित्तानि आकर्षितानि। राजन्, तौ परमपुरुषौ दृष्ट्वा, नगरवासिनः ग्राम्यजनाः च, उपरिस्थानेषु उपविष्टाः, आनन्दवेगेन मुखनेत्रैः तौ निरीक्षन्तः, तयोः मुखदर्शनं तृप्तिं न प्राप्नुवन्। तेषां नेत्रैः पिबन्ति इव, जिह्वया च लिःन्ति, नासया च घ्राणयन्ति, बाहुभिः आलिङ्गन्ति इव। ते परस्परं वदन्ति स्म, यथा दृष्टं श्रुतं च, तयोः सौन्दर्यं गुणं माधुर्यं धैर्यं च स्मरन्तः, पुनः पुनः अनुस्मृत्य। “एतौ एव भगवान् हरिः नारायणः च, वसुदेवगृहे अंशेन अवतीर्णौ। सः देवक्या जाता, ततः गोकुलं नीतः, नन्दगृहे गुप्तः किञ्चित्कालं वर्धितः। एतेन पूतना नष्टा, चक्रवात् दैत्यः हतः, अर्जुनः गुह्यकः, केशी, धेनुकः, अन्ये च तादृशाः विनष्टाः। एतेन गाः गोपालाः च अग्निव्यालात् उद्धृताः, कालियः नागः निगृहीतः, इन्द्रः अहंकारविनीतः। सप्तदिनानि एकेन हस्तेन गिरिं धृतवान्, गोकुलं वर्षवातविद्युतः रक्षितवान्। गोपिकाः तस्य सदा स्मितदृष्टिमुखं दृष्ट्वा, सर्वदुःखपरिश्रमं हर्षेण अतीत्य। तस्य रक्षणेन यदुवंशः कीर्तिमत्, समृद्धिं महत्त्वं च प्राप्नोति। एषः तस्य अग्रजः श्रीरामः, पद्मनयनः, येन प्रलम्बः हतः, वत्सकः बकः च अन्ये विनष्टाः।” एवं जनाः परस्परं वदन्तः, यन्त्राणि निनादन्ति, चाणूरः कृष्णं रामं च इदं उवाच – “हे नन्दसुतौ, हे राम, युवां वीरौ, मल्लयुद्धकुशलौ, राजा युवां द्रष्टुं इच्छति, अतः अह्वयत्। राज्ञः इच्छापूर्तौ जनाः सुखं प्राप्नुवन्ति, मनसा कर्मणा वाचा च; अन्यथा विपरीतम्। गोपालाः सदा हृष्टाः, गवां पालनकाले वनेषु मल्लयुद्धं क्रीडया कुर्वन्ति। अतः, मित्राणि, राज्ञः प्रियं कुर्यामः; राजा सर्वभूतात्मा सन्तुष्टः सति, सर्वे जनाः अस्माभिः तुष्टाः।” एतत् श्रुत्वा, कृष्णः समयं स्थानं च अनुकूलं वचनं उवाच, मल्लयुद्धस्य स्वयमेव इच्छया। “वयं भोजराजस्य प्रजाः, वनवासिनः च, तस्य प्रियं सदा करिष्यामः; तत् अस्माकं महत्तमं उपकारः। वयं बालकाः, तुल्यबलैः क्रीडिष्यामः; न्यायेन मल्लयुद्धं भवतु, यथा मल्लासभा दोषं न कुर्यात्।” चाणूरः उवाच – “त्वं न बालः न युवा, त्वं बलिनां अग्रणी, तव क्रीडया सहस्रबलसम्पन्नः गजः हतः। अतः युवां बलिनैः सह मल्लयुद्धं कर्तव्यं, न कोऽपि पलायनम्। मुष्टिकः बलरामेण युध्यतु, अहं तु, हे वृष्णिवंशज, त्वया सह बलं प्रदर्शयामि।” एवं श्रीकृष्णः बलरामः च, मण्डपं प्रविश्य, मल्लयुद्धाय सज्जौ अभवताम्, सर्वे जनाः तयोः दिव्यरूपं, कृत्यं च, आनन्देन अवलोकयन्तः, भगवतोः लीलां स्मरन्तः, स्तुतिः च कुर्वन्तः, स्तम्भितचित्ताः अभवन्।