तत्र श्रीकृष्णः, कमलनयनः, साहसपूर्णः च playful दृष्ट्या, मृदुस्मितेन च, तासां स्त्रीणां मनांसि आकर्षयन्, मदोन्मत्तदन्तिनिव यशः, तेषां नेत्रेषु हर्षं, हृदयेषु प्रमोदं च ददाति स्म। पुनः पुनः तम् अवलोकयन्त्यः, यथाश्रुतम् मनः आकृष्टाः, ताः स्त्रियः, स्मितदृष्टिभिः स्वाभिमानं जागरयन्त्यः, आनन्दमूर्तिं नेत्रैः आलिङ्ग्य, रोमाञ्चिताः, सर्वदुःखानि विस्मृत्य, प्रमोदिताः अभवन्। तासां स्त्रीणां मुखानि हर्षविकसितानि अभवन्; ताः नगरस्य गृहेषु शिखराणि आरोह्य, कृष्णं बलरामं च पुष्पैः शुभाशिषः वर्षयन्। ब्राह्मणाः अपि विविधेषु स्थलेषु, दध्ना, अक्षतान्, जलपात्रैः, माल्यैः, सुरभिसामग्रीभिः, अन्यैः च उपहारैः तौ पूजयामासुः। नगरवासिनः ऊचुः—"किं तपः गोपिकाः कृतवन्त्यः, येन एते द्वौ, मानवजगतः महोत्सवः, द्रष्टुं शक्यन्ते?" इति। तत्र गदाग्रजः कृष्णः मार्गे गच्छन्, एकं रज्जकं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, तं उत्तमवस्त्राणि याचितवान्। स अब्रवीत्—"साधो, अस्मभ्यं योग्यवस्त्राणि देहि। दानात् ते परमं श्रेयः लभ्यते, नात्र संशयः।" एवं भगवता सर्वगुणसम्पन्नेन याचितः, राजसेवकः अहंकारपूर्णः, क्रोधेन तिरस्कारपूर्वकं प्रत्यवदत्—"एवंविधानि वस्त्राणि केवलं वनगिरिवासिनां। किं त्वं साहसिकः, राजसंपत्तिं इच्छसि?" पुनः स अब्रवीत्—"शीघ्रं गच्छतं बालकौ; जीवितुमिच्छथः चेत्, एवं वस्त्रयाचना न कुर्याथाम्। राजगृहाणि गर्वितानि, बन्धनं, वधं, अपहरणं च कुर्वन्ति।" एवं गर्वं दर्शयन्, देवकीपुत्रः कृष्णः कोपितः, हस्तेन रज्जकस्य शिरः शरीरात् छिन्नवान्। तस्य परिचारकाः वस्त्रगुम्फैः परित्यज्य, दिशो दिशः पलायिताः; अच्युतः वस्त्राणि गृहीत्वा। तदनन्तरं, आत्मनः प्रियवस्त्राणि धारयित्वा, कृष्णः संकर्षणः च अवशिष्टवस्त्राणि गोपेषु वितरन्, किञ्चित् भूमौ अपि निक्षिप्तवान्। ततः एकः सूत्रधारः हर्षितः, विविधवर्णयुक्तानि, योग्यरूपाणि वस्त्राणि तयोः सज्जीकृतवान्। कृष्णः रामः च तैः विविधवस्त्रैः भूषितौ, युवदन्तिनिव शोभमानौ, एकः गौरः, अन्यः श्यामः, उत्सवे इव। तं प्रसन्नं सूत्रधारं भगवान् आत्मनः सदृशं रूपं, श्रेयः, बलं, ऐश्वर्यं, स्मृतिं, इन्द्रियनिग्रहं च दत्तवान्। अनन्तरं तौ सुदाम्नः मालाकारस्य गृहम् अगच्छताम्। स तौ दृष्ट्वा, शिरः भूमौ नमयन्, आसनानि, पाद्यं, उपहारान्, अन्यानि सत्कारद्रव्याणि च समर्प्य, तौ सह गोपैः माल्यैः, ताम्बूलैः, लेपनैः च पूजयामास। स अब्रवीत्—"भगवन्, मम जन्म सफलम्, वंशः शुद्धः, पितरः देवताः च तव आगमनात् तुष्टाः।" "युवां जगतः परमकारणं, लोकहिताय, समृद्ध्यै च अंशेन अवतीर्णौ। दृष्टिः युवयोः कदापि पक्षपातयुक्ता नास्ति; सर्वेषु समौ, पूजकाणां पूज्याणां च मध्ये।" "आज्ञापयतं दासं—किं कर्तव्यम्? आदेशः तव सर्वोत्तमः अनुग्रहः।" एवं चिन्तयन्, सुदामा, हर्षपूर्णहृदयः, उत्तमसुगन्धितपुष्पैः निर्मितानि माल्यानि समर्पितवान्। तैः माल्यैः भूषितौ, प्रसन्नौ कृष्णरामौ, गोपैः सह, नम्रं समर्पितं सुदाम्नं वरैः अनुगृहीतवन्तौ। सुदामा, अखण्डं भगवद्भक्तिं, भक्तेषु मैत्रीं, सर्वभूतानां परमदया च वररूपेण अयाचत्। एवं वरं, वंशवृद्ध्यर्थं धनं, बलं, दीर्घायु, कीर्तिं, श्रीं च दत्त्वा, भगवान् अग्रजेन सह निर्गतः। एवं एकचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः, "नगरप्रवेशः" नाम, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमवैराग्यशास्त्रे, समाप्तः। शुकः उवाच—ततः, कुब्जायै अनुग्रहं प्रदर्श्य, धनुषः भङ्गं कृत्वा, मल्लभूमिं सज्जीकृत्य, माधवः राजमार्गे गच्छन्, एकां युवतीं, कुब्जां, सुन्दरवदनां, उष्णीषपात्रं वहन्तीं अपश्यत्। स स्मितं कृत्वा, हर्षपूर्णः, तां पृष्टवान्। "काऽसि सुन्दरी? किम् एषः सुरभिलेपः? कस्य दासी? स्पष्टं कथय। एषः उत्तमः लेपः अस्माकं अङ्गेषु उपयुज्यतां; तव सौभाग्यं शीघ्रं भविष्यति।" सैरन्ध्री अब्रवीत्—"कंसस्य अनुमता दासी अहम्, त्रिवक्रा नाम। लेपनिर्माणं मम कार्यम्, यः भोजराजाय प्रियः। युवयोः व्यतिरिक्तः, अन्यः कः तस्य योग्यः?" तयोः रूपेण, माधुर्येन, स्मितेन, वाक्यैः, दृष्टिभिः च आकृष्टा, तया उन्नतलेपः उभयोः अङ्गेषु उपयुजितः। तौ लेपेन, यः स्ववर्णात् भिन्नः, अलङ्कृतौ, अन्यस्य भागं प्राप्तौ, अतिशयेन शोभमानौ अभवताम्। भगवान् तया तुष्टः, कुब्जायाः कुब्जत्वं दूरं कर्तुं निश्चितवान्, दर्शनस्य फलम् कर्मणा दर्शयन्। पादौ तस्याः पादयोः स्थाप्य, हस्तस्य उन्नताङ्गुल्याः चिबुकं उत्तोल्य, अच्युतः ताम् उत्तोल्य, शरीरं समम् कृतवान्। तस्याः शरीरम्, स्पर्शात् मुकुन्दस्य, समम्, सुन्दरम्, विस्तीर्णकटी, उन्नतस्तनयुक्तं, तत्क्षणं अभवत्। सौन्दर्यगुणदानसम्पन्ना सा, कृष्णस्य उत्तरीयं आकृष्य, स्मितं कृत्वा, कामोद्बुद्धा, केशवम् उवाच। "आगच्छ वीर, मम गृहम्; त्वां गन्तुं न शक्नोमि। मम हृदयम् त्वया कम्पितम्—कृपया, उत्तमपुरुष, मयि अनुग्रहं कुरु।" एवं स्त्रीपृष्टः, कृष्णः, बलरामे निरीक्षके, अनुयायिनः अपि पश्यन्तः, स्मितं कृत्वा प्रत्यवदत्— "आगमिष्यामि तव गृहम्, सुन्दरभ्रू, ये मनांसि हरन्ति; यदा कार्यं सम्पूर्णं भविष्यति, तदा त्वं अस्माकं आश्रयः भविष्यसि।" एवं मधुरवाक्यैः तां विसर्ज्य, कृष्णः, बलरामसहितः, व्यापारीमार्गे अगच्छत्, जनैः विविधैः उपहारैः, ताम्बूलैः, माल्यैः, सुरभिलेपैः च सत्कृतः। कृष्णं दृष्ट्वा, स्मृत्वा च, स्त्रियः अत्यन्तकम्पिताः, आत्मनः वस्त्राणि, केशानि, कङ्कणानि च विस्मृत्य, चित्रितप्रतिमानिव अवस्थिताः। एवं श्रीकृष्णबलरामयोः नगरप्रवेशस्य, विविधानुग्रहस्य, भक्तवत्सलस्य, लीलायाः च कथा भगवद्भावनया पूर्णा।