ततः सर्वे गोपाः सानन्दमन्योन्यं समालोक्य मधुसूदनं जग्मुः। ते सर्वेऽपि श्रीकृष्णस्य भ्रात्रा बलभद्रेण प्रियगोपैः सह गृहाणि स्वानि गन्तुम् उद्धृत्य तानि पुण्यानि कर्तुं प्रार्थयन्ति स्म। ते जगद्गुरुम् अच्युतं प्रार्थयन्ति—“भगवन्, त्वदीयपादरजसा गृहाणि अस्माकं पावनानि कुरु। यस्य शुद्ध्या पितरः, वह्नयः, देवाश्च न कदापि तृप्तिम् आप्नुवन्ति।” ते पुनः वदन्ति—“महेन्द्रबली त्वत्पादयोः प्रक्षालनं कृत्वा स्तुत्यः अभवत्, अतुलां श्रीम् अपि प्राप, भक्तिमार्गेऽपि चरमं स्थानं गतम्। त्रैलोक्यं त्वत्पादोदकेन पावितम्, तदपि शिवः शिरसि धारयामास, सगरपुत्राश्च स्वर्गं प्राप्तवन्तः। भगवन्, देवदेव, जगन्नाथ, यदुनां श्रेष्ठ, उत्तमस्तोत्रैः सततम् स्तुत्य, नारायण, नमोऽस्तु ते।” एवं स्तुत्वा ते स्थिताः। श्रीभगवान् उवाच—“अहं तव गृहम् आगमिष्यामि, साधुभिः सहितः। यदूनां दुष्टं राजानं हत्वा मित्राणि मोदितानि करिष्ये।” एवमुक्त्वा भगवान्, अक्रूरः च तेनोक्तः, चिन्तायाम् अपि स्थितः, मथुरां प्रविश्य कंसाय कार्यं निवेद्य स्वगृहं गतः। ततः अपराह्णे श्रीकृष्णः सङ्कर्षणेन सह, गोपसङ्घेन च, नगरदर्शनलुब्धैः परिवृतः, मथुरां प्रविवेश। स तां नगर्यं ददर्श—रम्यश्वेतद्वारैः, सुवर्णतोरणैः शोभितैः, ताम्रपृष्ठभित्तिभिः, दुस्तरैः गभीरखातकैः, उद्यानोपवनैः च शोभिताम्। नगरं सुवर्णशिखरैः प्रासादैः, रम्यैः बाल्कन्यैः, सभाभवनपङ्क्तिभिः, मणिवेदिकाभिः, बिडूर्यरत्नहीरकनिळमणिप्रवालमुक्तापन्नैः अलङ्कृतैः शोभितम् आसीत्। जालकद्वारशयनानि कपोतमयूररवैः पूरितानि, पन्थानः, हाटाः, चतुष्पथाश्च तोयेन सिक्ताः, पुष्पमाल्यैः, चन्दनरजसा, अक्षतैः च विततानि। द्वाराणि गृहाणि च सुसज्जितानि सन्ति—दधिस्नानचन्दनलेपितकलशैः, पुष्पपङ्क्तिभिः, दीपमालाभिः, ससुमनः पत्रैः, कदलीकदलीदण्डैः, पताकाभिः च। अथ वसुदेवसुतौ मित्रैः परिवृतौ, राजमार्गेण गच्छन्तौ, नगरस्त्रियः दर्शनलुब्धाः, उत्साहेन गृहशिखराणि आरोहन्त्यः, त्वरया निर्गत्य तान् द्रष्टुम् समारब्धाः। काचित् त्वरया वस्त्राभरणानि सम्यक् न धारयन्ति, काचित् अर्धवस्त्रा, काचित् केवलं कर्णकुण्डलं वा नूपुरं धारयन्ति, काचित् एकं नेत्रं केवलं अञ्जनयन्ति। काचित् भोजनं परित्यज्य, उत्सवमपि विस्मृत्य, अबद्ध्वा स्नानं कृत्वा, अन्याः शयानाः अपि शिशून् त्यक्त्वा, मातरः अपि त्वरया निर्गच्छन्ति। स तु कमललोचनः, मृदुस्मितवदनः, स्फूतसौर्यदृष्टिपातैः, नगरस्त्रीणां मनांसि चकर्ष, ताः सुस्मितेन, मदोत्कटदन्तिन इव, तासां चक्षुषां उल्लासं, हृदयानां प्रमोदं च दत्तवान्। पुनः पुनः तं विलोक्य, श्रवणपूर्वकं आकर्ष्यमाणमानसाः, ताः स्त्रियः, सस्मितदृष्टिपातैः स्वाभिमानमुत्पाद्य, तं आनन्दरूपं चक्षुषा परिष्वज्य, रोमाञ्चिताङ्ग्यः, सर्वदुःखानि विस्मृत्य स्थिताः। हृष्टमुख्यः स्त्रियः गृहशिखरं समारुह्य, पुष्पवृष्टिं शुभाशिषां कृष्णबलरामयोः उपरि कृत्वा, तान् पूजयन्ति स्म। ब्राह्मणाः च विविधेषु स्थलेषु, दध्या, अक्षतैः, कलशैः, माल्यैः, सुगन्धद्रव्यैः च, तौ पूजयन्ति स्म। नगरजनाः च वदन्ति—“किं तपो महद् अकार्षुः गोप्यः, ये द्वौ नरलीलामहोत्सवौ पश्यन्ति?” एवं गच्छन्तौ, कृष्णः गदाग्रजः, वर्तकेन, रंगकारेण च समीपं आगतम् अपश्यत्, तस्मात् उत्तमानि शुद्धानि वस्त्राणि याचितवान्। स च—“सौम्य, अस्मभ्यं योग्यं वस्त्रं देहि, वयं पात्राः। दानात् परं श्रेयः नास्ति,” इति प्रार्थयामास। भगवतः सर्वसम्पूर्णस्य तद्वचनं श्रुत्वा, राजदासः गर्वितः, अवज्ञया, कोपेन च प्रत्युवाच— “एतानि वस्त्राणि वने पर्वते च वसतां पात्राणि, किं त्वं साहसं कृत्वा राजसंपत्तिं इच्छसि?” “शीघ्रं गच्छत, बालकाः! जीवितुम् इच्छथ चेत्, एवं वस्त्रयाचनं मा कुरुत। राजकुलानि गर्वितानि, बध्नन्ति, हन्ति, हरन्ति च।” एवं गर्वयुक्तं वचनं श्रुत्वा, देवकीसुतः कोपितः, स्वहस्तेन तस्य वर्तकस्य शिरः कायात् अपातयत्। तस्य सर्वे अनुचराः वस्त्रगुच्छानि परित्यज्य, दिशः दिशः पलायिताः। अच्युतः तानि वस्त्राणि स्वीकृत्य, स्वेच्छया रम्यवस्त्रैः, कृष्णः सङ्कर्षणश्च, आत्मानं विभूष्य, शेषाणि गोपेषु वितीर्य, किंचित् भूमौ स्थापयामासतुः। ततः रंगकारः प्रमुदितः, विविधवर्णैः, यथायोग्यरूपैः वस्त्रैः, तौ अलङ्कृत्य, कृष्णबलरामौ तत्र शोभमानौ, यथैव तरुणद्विपौ, एकः श्वेतः, अन्यः श्यामः, उत्सवेषु शोभां ददतुर्ह। तदा भगवान् तस्मै रंगकाराय आत्मसदृश्यत्वं, महद्दैवम्, बलम्, ऐश्वर्यम्, स्मृतिम्, इन्द्रियजयम् च दत्तवान्। अनन्तरं तौ, सखिभिः सहितौ, सुदाम्नः मालाकारस्य गृहम् अगच्छतुः। स तौ दृष्ट्वा, प्रीत्या, शिरसा भूमौ प्रणम्य, आसनानि, पाद्यं, अर्घ्यं, माल्यं, ताम्बूलं, उन्नतानि च सुगन्धिलेपनानि उपनयामास। स सुदामा उवाच—“भगवन्, मम जन्म सफलम्, वंशः च शुद्धः, पितरः देवाश्च तव आगमने तुष्टाः। युवां खलु जगतः कारणम्, अंशेन अवतीर्णौ, लोकहिताय, समृद्धये च। युवयोः दृष्टिः न कदापि पक्षपाती, सर्वेभ्यः समौ, भक्तेभ्यः अपि, पूज्येभ्यः अपि। इदानीं किं आज्ञापयथः? सेवकस्य तव आज्ञापालनमेव परमानुग्रहः।” एवं चिन्तयन्, सुदामा हृष्टहृदयः, श्रेष्ठसुगन्धिपुष्पैः माल्यं समर्पयामास। ताभिः माल्यैः विभूषितौ, तुष्टौ, कृष्णबलरामौ, सखिभिः सहितौ, तस्मै शरणागताय वरान् दत्तवन्तौ। स तु अखण्डां भगवद्भक्तिं, भगवत्स्वजनमैत्रीं, सर्वभूतानां परमार्द्रतां च वव्रे। एवं भगवता वरं, वंशवृद्धिकरं धनं, बलं, दीर्घायुष्यम्, कीर्तिं, श्रीं च दत्वा, भगवान् भ्रातृसहितः तस्मात् निर्गतः।