मार्गे राजन्, ग्रामवासिनः यत्र तत्र समागत्य, वसुदेवपुत्रौ दृष्ट्वा, हर्षपूर्णा अभवन्, तेषां दृष्टिः ताभ्याम् अपि निवर्तयितुं न शक्ता। तस्मिन्नेव समये, व्रजवासिनः नन्दमुख्याः गोपालैः सह नगरस्य उद्यानानि आगत्य, तत्र उत्सुकाः स्थिताः। तान् मिलित्वा, भगवान् जगन्नाथः अक्रूरं प्रणम्य, तस्य प्रसारितं हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सस्मितं अभिवादनं चकार। भगवान् उवाच – “त्वं नगरं गृहं च रथेन सह अग्रे प्रविश; वयं इह स्थास्यामः, पश्चात् नगरदर्शनाय आगमिष्यामः।” अक्रूरः प्राञ्जलिः उवाच – “भगवन्, युवाभ्यां विना अहं मथुरां न प्रविश्यामि; मां न त्यज, प्रभो, भक्तोऽस्मि ते, त्वं च भक्तजनप्रियः।” अक्रूरः पुनः प्रार्थयामास – “आगच्छ, गृहं गच्छाम, अच्युत, अग्रजेन गोपालैः प्रियसखैः सह; गृहिणां गृहाणि तव चरणरेणुना पावय; यस्य शुद्ध्याः पितरः यज्ञाग्नयः देवाः च अपि तृप्तिं न यान्ति।” अक्रूरः स्मारयामास – “तव पादयोः प्रक्षालनं कृत्वा महाबलिः स्तुत्यः अभवत्, अतुलां संपत्तिं च प्राप्तः, भक्तिपथं च। तव पादोदकं त्रिलोक्याः शुद्धिं कृतम्; शिवः तद् शिरसि स्थापयामास, सगरपुत्राः स्वर्गं गच्छन्ति।” सः पुनः नमस्कृत्य उवाच – “देवदेव, जगन्नाथ, श्रवणकीर्तनपावन, यदुवर्य, उत्तमस्तोत्रनुत, नारायण, तुभ्यं नमः।” भगवान् प्रत्युवाच – “गुणिनः सह तव गृहं आगमिष्यामि; पापीयान् यदुकिङ्करं हत्वा सखिभ्यः आनंदं दास्यामि।” शुकः उवाच – एवं भगवता उक्तः अक्रूरः, मनसि व्यथितः, नगरं प्रविश्य, कंसाय कार्यं निवेद्य, स्वगृहं गतः। ततः अपराह्णे श्रीकृष्णः संकर्षणेन सह, गोपालैः परिवृतः, नगरदर्शनाय उत्सुकः, मथुरां प्रविश्य। सः नगरीं दृष्टवान् – तत्र उच्चैः स्फटिकद्वाराणि, सुवर्णतोरणानि, ताम्रपट्टिकाः दीवाराः, गम्भीराः दुर्गमाः खलः, उद्यानानि वनानि च शोभायुक्तानि। तत्र सुवर्णशिखरयुक्तानि प्रासादाः, उपरि गवाक्षाः, सभाभवनानि, गृहश्रेणयः, वज्र, नीलमणि, मणि, मोती, प्रवाल, पन्नगैः अलङ्कृतानि बाल्यस्तम्भाः वेदिकाः च दृश्यन्ते। गवाक्षद्वारभूमिषु कपोतमयूरनिनादः, मार्गेषु, विपणिषु, चौर्यस्थलेषु जलविसिक्तानि, पुष्पमाल्यैः, चन्दनचूर्णैः, तण्डुलैः च समलङ्कृतानि। गृहद्वाराणि पूर्णकलशैः दधि-चन्दनलिप्तैः, पुष्पश्रेणिभिः, दीपश्रेणिभिः, कोमलपत्त्रैः, कदलीकुलैः, वस्त्रपताकाभिः च शोभितानि। वसुदेवपुत्रौ सखिभिः परिवृतौ राजमार्गे प्रविश्य, नगरस्त्रियः तौ द्रष्टुं उत्सुकाः, गृहशिखराणि आरोह्य, हर्षपूर्णा अभवन्। काःचित् शीघ्रता कारणात् वस्त्राभरणानि सम्यक् न धारयामासुः; काःचित् अधःशयनं न समाप्तम्; काःचित् केवलं एककुण्डलं वा एकनूपुरं वा एकाक्षिप्रसाधनं धारयामासुः। काःचित् भोजनं उत्सवम् अपि त्यक्त्वा, स्नानं न कृत्वा आगच्छन्; काःचित् शयनात् उत्थाय, शिशून् स्तन्यं न दत्वा, मातरः अपि शीघ्रं निर्गच्छन्। भगवान् पद्मलोचनः, साहसिकविलासदृष्ट्या, मृदुस्मितेन, तासां चित्तानि अपहृत्य, मदोन्मत्तः गजः इव, तासां नेत्रेषु हर्षं, हृदये आनंदं च ददाति। पुनः पुनः तं दृष्ट्वा, श्रुतपूर्वं मनः आकृष्टम्, स्त्रियः तस्य स्मितदृष्ट्या गर्विता, आनन्दमूर्तिं नेत्रैः आलिङ्ग्य, रोमाञ्चिताः, सर्वदुःखं विस्मृताः। हर्षवदनाः स्त्रियः गृहशिखराणि आरोह्य, कृष्णबलरामयोः शुभपुष्पैः अभिषेकम् अकुर्वन्। हृष्टाः ब्राह्मणाः विविधस्थलेषु दधि, अक्षत, जलपात्रैः, माल्यैः, सुगन्धद्रव्यैः, अन्यैः च पूजनं अकुर्वन्। नगरजनाः उचुः – “किं तपः गोपिकाः कृतवत्यः, येन एतौ मानवलोकस्य महोत्सवौ पश्यन्ति?” गच्छन् कृष्णः गदाग्रजः एकं रङ्गकारं दृष्टवान्, तं उत्तमवस्त्राणि याचितवान् – “साधो, युक्तानि वस्त्राणि देहि; वयं पात्राः; दानात् उत्तमं फलम् अवाप्स्यसि, न संशयः।” भगवतः सर्वसंपूर्णस्य याचनं श्रुत्वा, राजसेवकः गर्वयुक्तः, क्रोधेन, अवमानपूर्वकं प्रत्युवाच। सः उवाच – “एतानि वस्त्राणि केवलं वनपर्वतीयानां; त्वं राजसंपत्तिं किमर्थं इच्छसि?” पुनः उवाच – “शीघ्रं गच्छ, बालकाः; जीवितुम् इच्छसि चेत्, न याच; राजघराणाः गर्विताः बन्धनं, वधं, लूटनं च कुर्वन्ति।” एवं गर्वितं वचनं श्रुत्वा, देवकीपुत्रः क्रुद्धः, हस्तेन तस्य रङ्गकारस्य शिरः छिन्नम्। तस्य परिचारकाः वस्त्रपुटानि परित्यज्य, दिशः दिशः पलायिताः; अच्युतः वस्त्राणि गृहीत्वा। तौ आत्मनः प्रियवस्त्राणि धारयामासतु; शेषाणि गोपालैः वितर्य, केचन भूमौ स्थापयामासतु। ततः एकः तन्तुवायः, हृष्टः, तयोः विविधवर्णयुक्तानि, यथायोग्यं वस्त्राणि सज्जीकृत्य ददौ। कृष्णरामौ तन्तुवायेन दत्तानि वस्त्राणि धारयन्तौ, श्यामः श्वेतः युवगजाविव, उत्सवे शोभाम् आसादयामासतु। भगवान् तन्तुवायं तुष्टः, तस्य आत्मसदृश्यत्वं, परमसंपत्तिं, बलं, ऐश्वर्यं, स्मृतिं, इन्द्रियजयम् च दत्तवान्। पश्चात् तौ सुदाम्नः मालाकारस्य गृहम् आगच्छतु; सः तौ दृष्ट्वा, भूमौ शिरः प्रणम्य, आसनं, पाद्यं, अर्घ्यं, अन्यानि च आदरपूर्वकं उपनयामास। तौ सखिभिः सह माल्यैः, ताम्बूलैः, गन्धैः च पूजयामास। सुदामा उवाच – “भगवन्, मम जन्म सफलम्, वंशः शुद्धः, पितरः देवाः च तव आगमनेन तुष्टाः। युवाम् एव जगतां कारणम्, लोकहिताय, लोकश्रियै, अंशेन अवतीर्णौ। युवयोः दृष्टिः न कदाचित् पक्षपातयुक्ता; सर्वेभ्यः समौ, पूजकाणां पूज्याणां च, मित्राणां च, आत्मनां च।” एवं श्रीकृष्णबलरामयोः नगरप्रवेशः, नगरवासिनां हर्षः, वस्त्रप्राप्तिः, तन्तुवायस्य आशीः, सुदाम्नः पूजनं च, क्रमशः अभवत्।