हृषीकेशः अक्रूरं पप्रच्छ—“भूमौ, आकाशे वा, जलमध्ये वा, किम् अद्भुतं दृष्टवान् असि? त्वं किम् आश्चर्येण विस्मितः दृश्यसे?” तदा श्रीअक्रूरः प्रहसन् उवाच—“यद् यद् अद्भुतं भूमौ, आकाशे वा, जलमध्ये वा, तद् सर्वं त्वयि, विश्वात्मनि, विद्यमानम्। अहं किं अपि नूतनं दृष्टवान्, यत् मम न ज्ञातम्? भूमौ, आकाशे वा, जलमध्ये यत्र यत्र अद्भुतानि दृश्यन्ते, तत्र त्वां, हे ब्रह्मन्, दृष्ट्वा, अहं किं अपि अद्भुतं अत्र दृष्टवान् इति न शक्यते।“ एवं उक्त्वा गान्दिनीपुत्रः रथं प्रचोदयामास, दिवसस्य अन्ते रामकृष्णौ मथुरां निनयन्। मार्गे, राजन्, ग्रामजनाः यत्र तत्र समागच्छन्, वसुदेवपुत्रौ दृष्ट्वा प्रमोदिताः अभवन्, तेषां दृष्टिः तयोः निवर्तयितुं न शक्ता। तत्रैव वृजवासिनः, नन्देन गोपैः सह, नगरेषु उद्यानानि आगत्य, तत्र प्रतीक्षाम् अकुर्वन्। भगवान् सर्वेश्वरः तान् सन्दर्श्य, अक्रूरं सस्मितं, तस्य प्रसारितं हस्तं स्वहस्तेन गृहित्वा, अभिवादयामास। ततः उवाच—“त्वं स्वगृहं, नगरे प्रवेशय, रथेन सह; वयं इह तिष्ठामः, पश्चात् नगरदर्शनं करिष्यामः।” अक्रूरः प्रार्थयामास—“हे प्रभो, त्वया विना अहं मथुरां न प्रविश्यामि; मां न त्यज, भक्तं, त्वं भक्तेषु प्रियः। आगच्छ, अस्माकं गृहाणि, अच्युत, भ्रातृभिः, गोपैः, प्रियसखिभिः सह, पुण्यानि कुरु। गृहिणां गृहाणि तव पादधूल्या शुद्धानि कुरु; तस्य शुद्ध्याः, पितरः, यज्ञाग्नयः, देवाः अपि तृप्तिं न प्राप्नुवन्ति। तव पादयोः प्रक्षालनात् बली महात्मा स्तुत्यः अभवत्, अतुलां श्रीं प्राप्तवान्, भक्तिमार्गं च। तव पादपङ्कजजलैः त्रिलोक्यः शुद्धाः अभवन्; शिवः तानि शिरसि धारयामास; सगरपुत्राः स्वर्गं गताः। देवदेव, विश्वेश, तव श्रवणं, कीर्तनं पुण्यम्; यदुवर, उत्तमस्तोत्रैर्युक्त, नारायण, तुभ्यं नमः।“ भगवान् प्रत्युवाच—“साधु, अहं तव गृहम् आगमिष्यामि, सुजनैः सह; दुष्टयदुनृपं हत्वा, मित्राणां मोदं दास्यामि।” एवम् भगवान् उक्त्वा, अक्रूरः, मनसा विषण्णः, नगरम् प्रविश्य, कंसाय कार्यं निवेद्य, स्वगृहं गतः। ततः अपराह्णे, श्रीकृष्णः, सङ्कर्षणेन सह, गोपसङ्घेन परिवृतः, नगरदर्शनाय उत्सुकः, मथुरां प्रविष्टः। स नगरीं ददर्श—रम्यैः स्फटिकद्वारैः, सुवर्णतोरणैः, ताम्रपट्टिकाभिः पुरद्वारैः, गम्भीरखातैः, उद्यानैः, वनैः शोभिताम्। तत्र सुवर्णशिखरैः, बाल्कनिभिः राजमहलैः, सभाभवनसङ्घैः, मणिसोपानैः, वेदिकाभिः, बडर, हीरक, नीलमणि, मूक्ताफल, मरकतैः भूषितैः। गवाक्षद्वारभूमिषु कपोतमयूरनिनादैः पूर्णम्; मार्गेषु, विपणिषु, चौर्यस्थानेषु जलसिक्तं, पुष्पमालाभिः, चन्दनरेणुभिः, शालिव्रीहिभिः च भूषितम्। गृहद्वाराणि, गृहाणि, दधिस्नानचन्दनलेपितकलशैः, पुष्पपङ्क्तिभिः, दीपपङ्क्तिभिः, कोमलपत्रैः, कदलीकुलैः, वस्त्रपताकाभिः शोभितानि। वसुदेवपुत्रौ मित्रैः परिवृतौ, राजमार्गे गच्छन्तौ, नगरस्त्रियः तौ द्रष्टुं उत्सुकाः, गृहशिखराणि आरोहन्त्यः, प्रमोदिताः अभवन्। काःचित् शीघ्रता युक्ताः वस्त्राभरणानि असम्यक् धारयन्त्यः, काःचित् अपूर्णवेषा, काःचित् केवलं एककुण्डलं वा एकनूपुरम्, काःचित् केवलं एकं नेत्रं अञ्जनं कृत्वा। काःचित् भोजनं अपूर्णं त्यक्त्वा, उत्सवम् अपि विस्मृत्य, स्नानं विना आगच्छन्; काःचित् शयनात् उत्थाय, शिशून् स्तन्यं न दत्त्वा, मातरः अपि शीघ्रं निर्गताः। श्रीकृष्णः, कमलनयनः, साहसिकविलासदृष्ट्या, मृदुस्मितेन, तासां मनांसि मोहयामास, मदगजः इव, तासां नेत्रेषु हर्षं, हृदये मुदं ददौ। पुनः पुनः तं दृष्ट्वा, श्रुतपूर्वं, तासां मनांसि तत्र आकर्षितानि; तस्य सस्मितदृष्ट्या अभिमानः जागृतः, ताः आनन्दमूर्तिं नेत्रैः आलिङ्ग्य, रोमाञ्चिताः, सर्वं दुःखं विस्मृत्य, सुखानुभूतिं प्राप्ताः। प्रमुदितवदनाः स्त्रियः गृहशिखराणि आरोह्य, कृष्णबलरामयोः शुभपुष्पैः अभिषेचयामासुः। तत्र ब्राह्मणाः, विविधेषु स्थलेषु, दधि, अक्षतैः, जलकलशैः, पुष्पमालाभिः, गन्धैः, अन्यैः च पूजां कृतवन्तः। नगरजनाः उचुः—“किं तपः गोपस्त्रियः कृतवन्त्यः, यत् तौ नरलोके महोत्सवमिव पश्यन्ति?” मार्गे गच्छन्, कृष्णः, गदाग्रजः, रङ्गकारं द्रष्टुम् अगच्छत्, रङ्गकारं च उत्तमानि वस्त्राणि याचितवान्। उवाच—“साधो, वस्त्राणि दत्तुम् अर्हसि; वयं पात्राः; दानेन परमं शुभं प्राप्स्यसि, नात्र संशयः।” भगवतः एवम् अभ्यर्थनं श्रुत्वा, राजसेवकः, अहंकारपूर्णः, तिरस्कारयुक्तः, क्रोधेन प्रत्युवाच—“एवं वस्त्राणि केवलं वनपर्वतानिवासिनां; तव साहसः किम्, राजवस्त्राणि इच्छसि?” “शीघ्रं गच्छत, बालकाः; जीवितुम् इच्छथ यदि, एतानि न याचेत; राजपरिवारः गर्वितः, बन्धनं, वधं, अपहारं करोति।” एवं गर्वितः, देवकीपुत्रः क्रुद्धः, हस्तेन रङ्गकारस्य शिरः तस्मात् शरीरात् अपातयत्। तस्य परिचारकाः, वस्त्रपुटानि परित्यज्य, दिशः दिशः पलायिताः; अच्युतः वस्त्राणि गृहीत्वा। तौ, कृष्णः सङ्कर्षणः च, स्वानुकूलानि वस्त्राणि धारयित्वा, शेषाणि गोपेषु वितरन्, किञ्चित् भूमौ न्यस्य। ततः, तन्तुवायः, प्रमुदितः, विविधवर्णानि, योग्यरूपाणि वस्त्राणि तयोः निर्मितवान्। कृष्णरामौ विविधवस्त्राभरणैः, युवगजौ इव, एकः श्यामः, अन्यः गौरः, उत्सवे शोभमानौ। भगवान् तन्तुवायम् आत्मनः सदृशत्वं, परमं सौभाग्यं, बलं, ऐश्वर्यं, स्मृतिं, इन्द्रियजयम् च दत्तवान्। पश्चात्, तौ सुदाम्नः मालाकारस्य गृहं अगच्छताम्; स तौ दृष्ट्वा, उत्थाय, शिरसा भूमौ प्रणम्य, स्वागतं अकरोत्।