यदा अक्रूरः जलमध्ये दिव्यदर्शनं लब्ध्वा तदन्ते तस्य दर्शनं लीनमिति दृष्ट्वा, स शीघ्रं जलात् निष्क्रान्तः, सर्वाणि कृत्यानी समाप्य, विस्मितः रथं प्रत्यागच्छत्। तत्र हृषीकेशः तम् अपृच्छत् — “हे अक्रूर, किं अद्भुतं दृष्टवान् भूमौ, गगने वा, जलमध्ये वा, यत् त्वं एवं विस्मितः दृश्यसे?” तदा श्री-अक्रूरः प्राह — “हे विश्वात्मन्, यानि अद्भुतानि भूमौ, गगने, जलमध्ये च सन्ति, तानि सर्वाणि त्वयि एव दृश्यन्ते। किं नाम अहं दृष्टवान् यत् मम न ज्ञातम्? यत्र सर्वाणि अद्भुतानि भवन्ति, भूमौ, गगने, जलमध्ये च, त्वां दृष्ट्वा, हे ब्रह्मन्, किं अद्भुतं अहं अत्र दृष्टवान्?” एवं उक्त्वा गान्दिन्याः पुत्रः रथं प्रेरयामास, दिनान्ते रामा-कृष्णौ मथुरां निनाय। मार्गे, हे राजन्, ग्रामवासिनः यत्र-तत्र संजाताः, वसुदेवस्य पुत्रौ दृष्ट्वा हृष्टाः, तेषां दृष्टिः ताभ्याम् न निवर्तितुम् अशक्नोत्। तदानीं व्रजवासिनः, नन्देन गोपैः सह, नगरीय-उद्यानानि आगत्य, तत्र प्रत्येकं प्रतीक्षां कुर्वन्तः स्थिताः। तान् मिलित्वा, जगन्नाथः भगवन् अक्रूरं अभिवाद्य, तस्य प्रसारितं हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, स्मितं कृत्वा, प्रियं भाषितवान्। भगवान् उवाच — “त्वं रथेन सह नगरं गृहं च प्रविश; वयं तत्रैव स्थास्यामः, ततः नगरं द्रष्टुं आगमिष्यामः।” श्री-अक्रूरः प्राह — “हे प्रभो, विना युवाभ्याम् अहं मथुरां न प्रविशे; मां मा त्यज, हे स्वामिन्, अहं तव भक्तः, त्वं भक्तेषु प्रीतिमान्।” पुनः अक्रूरः उवाच — “आगच्छ, वयं स्वगृहाणि गच्छामः, तानि धन्यानी कुर्याम्, हे अच्युत, अग्रजेन सह, गोपैः, प्रियसखिभिः च। गृहिणां गृहाणि तव चरणरजसा पावय; तस्य शुद्ध्याः पितरः, यज्ञाग्नयः, देवाः च, नित्यं तृप्ताः न भवन्ति। तव चरणयोः प्रक्षालनात् महाबलिः पूज्यः अभवत्, अप्रतिमं ऐश्वर्यं प्राप्तवान्, परमं भक्तिमार्गं च। तव चरणोदकं त्रिलोक्याः शुद्ध्यै अभवत्; शिवः तद् शिरसि स्थापयामास, सगरपुत्राः स्वर्गं प्राप्तवन्तः। हे देवदेव, जगन्नाथ, तव श्रवणं कीर्तनं च पावनं, हे यदुप्रवर, उत्तमस्तवैर् स्तुतः, हे नारायण, तुभ्यं नमः।” भगवान् प्रत्युवाच — “अहं तव गृहं आगमिष्यामि, उत्तमैः सह; पापीयान् यदुराजं हत्वा, मित्राणां हर्षं करिष्यामि।” शुकः उवाच — “एवं भगवता उक्तः अक्रूरः, मनसा व्याकुलः, नगरं प्रविश्य, कंसाय कार्यं निवेद्य, स्वगृहं गतः।” तदनन्तरं, अपराह्णे, भगवान् कृष्णः, संकर्षणेन सह, गोपैः नगरदर्शनलोलुपैः परिवृतः, मथुरां प्रविश्य। स नगरीं अपश्यत् — तत्र स्फटिकद्वाराणि, सुवर्णतोरणानि, ताम्रपट्टिकाभिः युक्तः प्राकारः, गम्भीरः दुर्गमः खाता, उद्यानानि, वनानि च शोभां वर्धयन्ति। तत्र सुवर्णशिखरयुक्तानि प्रासादाः, बाल्कन्याः, सभागृहाणि, महलाः, बन्धनानि, वेदिकाः च, बडर, हीरक, निर्मलनीलमणि, मूक्ता, प्रवाल, पन्नगैः अलङ्कृताः। जालकानि, द्वाराणि, भूमयः च, कपोत-मयूर-रवैः पूर्णानि; मार्गाः, विपणयः, चौरस्थानानि च, जलैः सिक्तानि, मन्दारमाल्यैः, चन्दनचूर्णैः, तण्डुलैः च विचित्रितानि। गृहद्वाराणि, गृहाणि च, दधि-चन्दनलेपनयुक्तैः पूर्णकलशैः, पुष्पपङ्क्तिभिः, दीपपङ्क्तिभिः, कोमलपल्लवैः, कदलीवृक्षसङ्गैः, वस्त्रपताकाभिः च शोभितानि। यदा वसुदेवपुत्रौ मित्रैः परिवृतौ राजमार्गे प्रविश्य, नगरस्त्रियः तौ द्रष्टुं उत्सुकाः, शीघ्रं गृहशिखराणि आरोहन्त्यः, हर्षपूर्णाः अभवन्। केचन त्वरायां वस्त्राभरणानि सम्यक् न धारयन्त्यः, केचन अधः शेषेण वस्त्रं धारयन्त्यः, केचन एकमेकं कुण्डलं वा नूपुरं वा धारयन्त्यः, केचन एकं नेत्रं एव अञ्जनं अलङ्कृतवन्त्यः। केचन भोजनं अधारयित्वा, उत्सवमपि विस्मृत्य, स्नानं विना आगच्छन्त्यः; केचन शय्यायाः उत्थाय, शिशून् स्तन्यं न दत्वा, शीघ्रं निर्गच्छन्त्यः, मातरः अपि। भगवान्, कमलनयनः, साहसिक-चपल-वल्गितदृष्ट्या, मृदुस्मितेन च, तासां मनांसि हरन्, मदोन्मत्तदन्त इव, तासां नेत्रेषु हर्षं, हृदये मुदं च ददात्। पुनः पुनः तम् दृष्ट्वा, तासां मनः तद्वद् आकृष्टम्, तस्य स्मितदृष्ट्या गौरवो जागृतः, ताः नेत्रैः आनन्दमूर्तिं आलिङ्ग्य, रोमाञ्चिताः, सर्वं दुःखं विस्मृतवन्त्यः। तासां मुखानि हर्षपूर्णानि, गृहशिखराणि आरोह्य, कृष्णबलरामयोः शुभपुष्पाणि क्षिपन्त्यः। हृष्टाः ब्राह्मणाः, स्थानस्थानि, दधि, अक्षत, जलकलशैः, माल्यैः, सुगन्धद्रव्यैः च पूजनं कृतवन्तः। नगरवासिनः ऊचुः — “किं तपः गोपस्त्रियः कृतवन्त्यः, ये तौ द्वौ दृष्टुं शक्नुवन्ति, मानवजगति महोत्सवः?” मार्गे, कृष्णः, गदाग्रजः, रङ्गकारं समीपं आगच्छत्, तं उत्तमानि वस्त्राणि याचितवान् — “हे शुभमानव, वस्त्राणि युक्तानि देहि, वयं योग्याः; दानात् परमं शुभं लभसे, नात्र संशयः।” भगवता सर्वगुणसम्पन्नेन एवम् उक्तः, राजसेवकः, गर्वयुक्तः, तिरस्कारदोषेण, क्रोधेन च प्रत्युवाच — “एतानि वस्त्राणि केवलं वनगिरिवासिनां; त्वं किम्, साहसिकः, राजसंपत्तिं इच्छसि?” “शीघ्रं गच्छ, बालकाः; जीवितुम् इच्छसि चेत्, एतानि मा याच। राजपरिवारः गर्वयुक्तः, बन्धनं, वधं, लूटनं च करोति।” एवं गर्वं दर्शयन्, देवकीपुत्रः कोपितः, हस्तेन रङ्गकारस्य शिरः शरीरात् अपातयत्। तस्य अनुचराः, वस्त्रगुच्छानि परित्यज्य, दिशो दिशः पलायन्तः, अच्युतः वस्त्राणि आदत्त। तौ कृष्ण-संकर्षणौ, स्वेच्छया वस्त्राणि धारयित्वा, शेषाणि गोपेषु वितरन्, केचन भूमौ न्यस्य। तदनन्तरं, शिल्पी, हृष्टः, विविधवर्णैः, युक्तरूपैः वस्त्रैः तयोः अलङ्कारं कृतवान्। कृष्ण-रामौ विविधवस्त्रैः शोभमानौ, यौवनदन्तौ इव, एकः शुक्लः, अन्यः श्यामः, उत्सवे अलङ्कृतौ। भगवान् तं शिल्पिनं प्रसन्नः, स्वसदृशत्वं, लोकश्रेष्ठं भाग्यं, बलं, ऐश्वर्यं, स्मृतिं, इन्द्रियजयम् च दत्तवान्।