अक्रूरः भगवतः वासुदेवस्य सर्वभूतविनाशिनः, हृषीकेशस्य च, नमस्कारं कृतवान्। तं शरणागतं रक्षेत्यस्मै भगवति प्रणामं दत्तवान्। एवं तत्र अक्रूरस्तुतिः नाम चत्वारिंशोऽध्यायः श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य प्रथमस्कन्धस्य दशमस्यार्धे समाप्तः। ततः श्रीशुकः उवाच—अक्रूरः स्तुतिं कुर्वन् यदा अभवत्, तदा भगवान् जलमध्ये स्वं रूपं प्रकाशयामास; नाट्यकारः स्वकार्यं समाप्त्वा यथा तद्रूपं पुनः संहरत्, तथा कृष्णः अपि स्वं रूपं पुनः गुप्तवान्। तस्य दर्शनं लीनं दृष्ट्वा, अक्रूरः शीघ्रं जलात् निष्क्रान्तः, आवश्यकानि कर्माणि समाप्य, विस्मितः रथं प्रत्यागच्छत्। तत्र हृषीकेशः तम् अपृच्छत्—"भूमौ, आकाशे, वा जलमध्ये, किं अद्भुतं दृष्टवान् यः त्वं इत्थं विस्मितः?" अक्रूरः प्रत्यवदत्—"यत्र यत्र भूमौ, आकाशे, जलमध्ये, अद्भुतानि दृश्यन्ति, तानि सर्वाणि तव एव, विश्वात्मनः, अन्तर्गतानि। किं वा दृष्टवान् यद् मम न ज्ञातम्?" पुनः अवदत्—"यत्र भूमौ, आकाशे, जलमध्ये, सर्वाणि विचित्राणि सन्ति, तव दर्शनात्, हे ब्रह्मन्, किं अद्भुतं अहं अत्र पश्येयम्?" एवं उक्त्वा गान्दिन्याः पुत्रः रथं प्रचोदयामास, दिवसस्य अन्ते रामकृष्णौ मथुरां निनीत्। मार्गे, हे राजन्, ग्रामजनाः सर्वत्र संकुलिताः, वासुदेवपुत्रौ दृष्ट्वा प्रमोदिताः, दृष्टिं न अपासारयन्ति। तस्मिन्नेव समये, व्रजवासिनः नन्दमुख्याः गोपालैः सह नगरस्य उपवनानि आगत्य तत्र प्रतीक्षां कुर्वन्ति। भगवान् विश्वेश्वरः तान् मिलित्वा, अक्रूरं सस्मितं हस्तं स्वहस्तेन गृहित्वा साभिप्रायं प्रणामम् अकरोत्। उवाच—"त्वं रथेन सह नगरं गृहं च प्राविश्य, अग्रे गच्छ। वयं इह स्थास्यामः, पश्चात् नगरं द्रक्ष्यामः।" अक्रूरः प्रत्यवदत्—"भगवन्, यूवाभ्यां विना अहं मथुरां न प्रविशेयम्। मां न त्यज, प्रभो, अहं तव भक्तः, त्वं च भक्तप्रियः।" पुनः अक्रूरः प्रार्थयामास—"आयातम्, गृहाणि गच्छाम, तानि तव आगमनेन पुण्यानि भवन्तु, अच्युत, अग्रजेन गोपालैः प्रियसखैः सह। गृहिणां गृहाणि तव पादधूल्या पावय; यस्य शुद्ध्याः पितरः, यज्ञाग्नयः, देवाः अपि न तृप्यन्ति।" "तव पादयुगलं स्नात्वा महाबलिः स्तुत्यः अभवत्, अतुलां संपदं, परमं भक्तिमार्गं च प्राप्तवान्। तव पादोदकेन त्रैलोक्यं शुद्धम्; शिवः तान्य् ऊर्ध्वं शिरसि अधत्त, सगरपुत्राः स्वर्गं प्राप्ताः।" "देवदेव, विश्वनाथ, श्रवणकीर्तनपावन, यदुवर, उत्तमस्तुतिभिः स्तुतः, नारायण, तुभ्यं नमः।" भगवान् उवाच—"गृहे तव वयं महात्मभिः सह आगमिष्यामः। दुष्टयदुनृपं हत्वा मित्रेभ्यः आनन्दं दास्यामि।" श्रीशुकः पुनः उवाच—एवं भगवता उक्तः अक्रूरः, मनसि चिन्तितः, नगरं प्रविश्य, कार्यं कंसाय निवेद्य, स्वगृहं गतः। ततः अपराह्णे, कृष्णः संकर्षणेन सह, गोपालैः परिवृतः, नगरदर्शनकांक्षिभिः, मथुरां प्रविष्टः। स नगरं ददर्श—शुभ्रकांचनद्वारैः, सुवर्णार्चितद्वारपृष्ठैः, ताम्रपट्टिकाभिः, गम्भीरखातैः, सुगमोपवनेन शोभितम्। गृहाणि सुवर्णशिखरैः, उपरिस्थ बाल्कनैः, सभागृहश्रेणिभिः, मणिमण्डितैः, वज्र, नीलमणि, मूक्ता, प्रवाल, हरितमणिभिः अलङ्कृतानि। गवाक्षद्वारभूमिषु कपोतमयूररवः; मार्गेषु, विपणिषु, चौर्यस्थानेषु वारिसिक्तानि, पुष्पमाल्य, चन्दनचूर्ण, तण्डुलैः विकीर्णानि। गृहद्वाराणि, गृहाणि पूर्णकलशैः, दधिचन्दनलेपितैः, पुष्पपङ्क्तिभिः, दीपश्रेणिभिः, कदलीवृक्षगुच्छैः, वस्त्रपताकाभिः शोभितानि। वासुदेवपुत्रौ मित्रैः परिवृतौ राजमार्गे प्रवेशे, नगरस्त्रियः तौ द्रष्टुम् उत्सुकाः, गृहशिखरम् आरोहन्ति, हर्षपूर्णाः। केचित् शीघ्रं वस्त्राभरणानि सम्यक् न धारयन्ति, केचित् अधोवस्त्रं विस्मृत्य, केचित् एकमेकमङ्गदं वा कर्णफलं धारयन्ति, केचित् केवलम् एकनयनं अञ्जनयन्ति। केचित् अन्नं त्यक्त्वा, उत्सवम् उपेक्ष्य, स्नानं न कृत्वा आगच्छन्ति; अन्याः शय्यायाम् उद्गत्य, शिशून् स्तन्यं न दत्त्वा, मातरः अपि शीघ्रं आगच्छन्ति। भगवान् कमलनयनः, साहसिकस्मितावलोकनैः, मन्दस्मितैः, तासां मनांसि हरति, मदोन्मत्तदन्तिनिव, नेत्रसुखं हृदयहर्षं च ददाति। पुनः पुनः तं दृष्ट्वा, तासां मनः तस्य आकृष्टम्; स्मितावलोकनैः गौरवः जागृतः, तं आनन्दरूपं नेत्रैः आलिङ्गन्ति, रोमाञ्चिताः, दुःखं विस्मरन्ति। तासां मुखानि हर्षपूर्णानि भवन्ति; गृहशिखरं आरोह्य, कृष्णबलरामयोः शुभपुष्पैः वर्षन्ति। तत्र ब्राह्मणाः प्रमुदिताः, विविधेषु स्थलेषु, दधि, अक्षत, कलश, माला, गन्धादिभिः पूजनं कृतवन्तः। नगरजनाः ऊचुः—"किं तपः गोप्यः कृतवन्ति, ये तौ नरलोके महोत्सवमिव दृष्टवन्तः?" मार्गे गच्छन् कृष्णः, गदाग्रजः, रञ्जकं दृष्ट्वा, तस्मात् शुभवस्त्राणि याचितवान्। स उवाच—"साधो, वयं युक्तानि वस्त्राणि याचामः; दानात् सर्वोत्तमं लाभं भविष्यति, न संशयः।" एवं भगवता सर्वगुणसंपन्नेन याचितः, राजसेवकः गर्वयुक्तः, क्रोधेन, तिरस्कारपूर्वकं प्रत्यवदत्। स उवाच—"एतानि वस्त्राणि केवलं वनगिरिवासिभ्यः; किं त्वं साहसिकः, राजसंपत्तिं इच्छसि?" "शीघ्रं गच्छ, बालकौ, जीवितुम् इच्छथः चेत् एतद् न याचेतम्। राजगृहाणि गर्वितानि, बन्धनं, हत्या, लूटनं कुर्वन्ति।" एवं गर्वोद्गारं कृत्वा, देवकीपुत्रः कोपितः, हस्तेन रञ्जकस्य शिरः शरीरात् अपाहरत्। तस्य अनुचराः वस्त्रगुच्छानि त्यक्त्वा, दिशः पलायन्ति; अच्युतः तानि वस्त्राणि आदत्त।