गोप्यः, कृष्णे प्रियतमे मोहिताः, तं अनुगत्य तस्य प्रभोः चिन्हं काङ्क्षन्त्यः तिष्ठन्ति स्म। ताः तद्वियोगेन संतप्ताः दृष्ट्वा, यदुवंशश्रेष्ठः श्रीकृष्णः स्नेहपूर्णैः वाक्यैः ताः सान्त्वयन्, दूतैः प्रत्यवदत्—‘अहं पुनः आगमिष्यामि।’ यावत् पताका दृश्यते, रथस्य धूलिः च दृश्यते, तावत् ताः तं अनुगच्छन्त्यः, तस्य प्रति हृदयं समर्पयन्त्यः, चित्रितमिव आकृष्टाः। यदा गोविन्दस्य प्रत्यागमनस्य आशा नष्टा, ताः शोकमुक्ताः स्वप्रियस्य लीलाः गायन्त्यः दिनानि यापयन्ति। राजन्, भगवान् श्रीकृष्णः रामेन अक्रूरश्च सह रथेन शीघ्रं यमुनातीरं शुद्धिकरं प्राप्य आगच्छत्। तत्र, मुखं प्रक्षाल्य, निर्मलं रत्नमिव जलं पित्वा, कृष्णः रामेन सह वृक्षवनं समीपं गत्वा रथं प्रविष्टवान्। अक्रूरः तयोः विदायां दत्त्वा रथस्य उपरि उपविश्य, यमुनायाः सरः गत्वा स्नानं कृतवान्। सः सरसि निमज्ज्य, सनातनं ब्रह्म जपन्, रामकृष्णयोः सह दर्शनं प्राप्तवान्। सः विस्मितः—‘देवक्याः पुत्रौ रथे स्थितौ, कथं जलमध्ये इह दृश्येते?’ इति चिन्तयन्, उत्थाय पुनः तौ अन्वेष्टुम् आरब्धवान्। तत्र पुनः, यथापूर्वं, तौ रथस्थौ दृष्टवान्। सः पुनः जलं प्रविश्य, जलस्थं तयोः दर्शनं मिथ्या किं नु इति विचिन्त्य, पुनः निमग्नः। पुनः, सः महात्मानं भगवन्तं सिद्धचरनगन्धर्वासुरैः नम्रशिरसां वाद्यैः च स्तूयमानं अपश्यत्। सः दिव्यं सहस्रशीर्षं, सहस्रफणमण्डितं, नीलवस्त्रधारिणं, श्वेतं हिमाचलसमानं अपश्यत्। तस्य गोदामध्ये मेघश्यामं, पीतवाससम्, चतुर्भुजं, शान्तं, पद्मपत्ररक्ताक्षं पुरुषं स्थितम् अपश्यत्। तस्य मुखं शान्तं, सौम्यं, मनोहरस्मितेन शोभितम्; भ्रू, नासिका, कर्ण, कपोल, ओष्ठ—all are lovely and reddish. तस्य बाहवः दीर्घाः, पूर्णाः, उरः विस्तीर्णं, शोभायुक्तम्; कण्ठः शङ्खसदृशः, नाभिः गम्भीरः, उदरं कोमलपर्णरेखायुक्तम्। तस्य श्रोत्रं, ऊरू, हस्त, जानु, पाद—all are beautifully formed and graceful. तस्य गुल्फाः उन्नताः, नखाः रक्तवर्णाः, प्रभायुक्ताः; पादाः नवाङ्गुल्युक्ताः, पद्मसदृशाः शोभमानाः। सः अनमोलरत्नैः भूषितः—मुकुट, कङ्कण, बाजूबन्ध, यज्ञोपवीत, मेखला, माला, नूपुर, कुण्डल—all adorn him. तस्य पद्महस्तेषु शङ्ख, चक्र, गदा शोभन्ते। उरः श्रीवत्सचिह्नयुक्तम्, कौस्तुभमणिर् उज्ज्वलः, वनमालया विभूषितम्। तं सूर्यनन्द, नन्द, अन्यैः पार्षदैः, सनकादिभिः, ब्रह्मरुद्रादिदेवैः, नवद्विजश्रेष्ठैः सेव्यमानम्। प्रह्लाद, नारद, वसु, अन्यैः भक्तैः शुद्धहृदयैः विविधैः स्तुतिभिः स्तूयमानम्। श्रीः, पुष्टि, वाणी, प्रभा, कीर्ति, तुष्टि, लय, जय, ज्ञान, अज्ञान, शक्ति, माया च तं सेवन्ति। अक्रूरः तं दृष्ट्वा, परमसन्तोषेण, परमभक्त्या, रोमाञ्चितशरीरः, हर्षविकसितहृदयः, अश्रुपूर्णदृष्टिः अभवत्। सः गद्गदया वाचा, सत्त्वगुणे स्थितः, शिरसा दण्डवत् प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा, शनैः शनैः स्तुतिं आरभत। इति एकोनचत्वारिंशः अध्यायः ‘अक्रूरस्य आगमनम्’ श्रीमद्भागवतपुराणस्य दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे समाप्तः, परमहंसानां परमशास्त्रस्य। ततः श्रीअक्रूरः उवाच—‘सर्वकारणभूतं नारायणं, आदिपुरुषं, अव्ययम्, यस्य नाभिकमलात् ब्रह्मा उत्पन्नः, यस्मात् इयं जगत् प्रवृत्तम्, तस्मै नमः। पृथिवी, आपः, अग्निः, वायुः, आकाशः, महाभूतानि, अव्यक्तस्य कारणम्, मनः, इन्द्रियाणि, विषया, देवाः—एते जगत्समुदायः, हे भगवन्। एते अव्यक्ताद्याः तव स्वरूपं न जानन्ति, आत्मन्यनात्मभावेन गृहीताः; अजातः अपि गुणैः बध्न्यते, निर्गुणं केवलं जानाति, तव स्वरूपं न। योगिनः त्वां साक्षात् पुरुषं, भगवन्तं, आत्मनि, भूतानि, देवेषु च उपासते। केचित् द्विजाः वैदिकमार्गानुगाः, त्रैवेद्येन, विविधयज्ञैर् नामरूपैः त्वां पूजयन्ति। अन्ये कर्मत्यागेन शान्ताः, ज्ञानयज्ञेन ज्ञानमूर्तिं त्वां उपासते। अन्ये शुद्धचित्ताः, विधिपूर्वकं, सर्वरूपं एकरूपं त्वां पूजयन्ति। अन्ये शिवमार्गानुगाः, शिवरूपेण, बहुविधान् गुरूणां उपदेशानुगाः, त्वां पूजयन्ति। सर्वे त्वामेव पूजयन्ति, यत्र सर्वदेवाः स्थिताः, अन्यदेवताभक्ताः अपि, यद्यपि मनः अन्यत्र स्थितम्, हे स्वामिन्। यथा पर्वतानां उद्भूताः नद्यः वर्षेण पूरिताः सर्वतः समुद्रं प्रविशन्ति, तथा सर्वमार्गाः त्वां अन्ते प्राप्नुवन्ति। सत्त्व, रजस्, तमः तव प्रकृतिगुणाः; एषु सर्वे प्राणिनः ब्रह्माद्याः स्थावरान्ताः निबद्धाः। नमस्ते, अनासक्तदृष्टये, सर्वात्मने, सर्वचेतसां साक्षिणे; अज्ञानजन्यं गुणप्रवाहं देवमानुषपशुषु विचरन्तं। हे भगवन्, अग्निः तव मुखम्, पृथिवी तव पादौ, सूर्यः तव नेत्रम्, आकाशः तव नाभिः, रथः तव हृदयम्, दिशः तव कर्णौ, स्वर्गः तव शिरः, इन्द्रः देवाः तव भुजौ, समुद्रः तव उदरम्, वायुः तव श्वासः, बलम् तव ऊर्जा। वृक्षाः, ओषधयः तव रोमाणि, शिरोरमः तव वनस्पतयः, मेघाः तव अस्थिनखानि, पर्वताः तव दन्ताः, निमीलनं दिनरात्रे, प्रजापतिः तव मनः, वृषणः वर्षा, वीर्यं तव। त्वयि, अक्षरे आत्मनि, हे पुरुष, लोकाः पालकैः सह, प्राणिसमूहः, जलमध्ये मीनाः इव, वटपत्रे पिपीलिकाः इव, मनसि चिन्ताः इव, स्थिताः। यादृशानि रूपाणि त्वं लीलायै धारणं करोषि, तैः रूपैः लोकाः पावनाः, तव कीर्तिं हर्षेण गायन्ति।’ इति कथा।