शुक उवाच—एवं व्रजस्त्रियः कृष्णे मनसि संस्थिते, विरहव्यथया संतप्ताः, लज्जां परित्यज्य उन्मत्तवत् रुदन्त्यः सस्वरं विलपन्ति स्म—"गोविन्द! दामोदर! माधव!" इति। तासां क्रन्दनं श्रुत्वा, सूर्ये समुत्थिते, मित्रधर्मं सम्यक् निर्वह्य, अक्रूरः रथं शीघ्रं प्रावर्तयत्। तदा नन्दादयः गोपाः, बहूनि दधिघृतक्षीरादिकानि पयःकुम्भानि वहन्तः, रथानुगाः सन्तः पृष्ठतः अन्वयुः। गोप्यः अपि, स्वप्रियम् कृष्णम् आकृष्टा, तं किंचित् संकेतं ददाति इति आकाङ्क्षन्त्यः, तत्रैव तिष्ठन्त्यः पृष्ठतः अन्वयुः। यदुश्रेष्ठः श्रीकृष्णः, प्रस्थितः सन्, तासां दुःखं वीक्ष्य, प्रीतीयुक्तैः वाक्यैः ताः सान्त्वयामास; दूतैः अपि निश्चिन्तयामास—"अहं पुनः आगमिष्यामि" इति। यावत् पताकायाः दर्शनं, रथरजो वा दृश्यते स्म, तावत् ताः तं अनुसरन्त्यः, हृदयानि तस्मिन् एव न्यवेशयन्, चित्रपटे प्रतिबिम्बवत् आकृष्टाः। यदा गोविन्दस्य पुनरागमनस्य आशा नष्टा, तदा ताः निवृत्ताः, शोकं परित्यज्य, स्वप्रियस्य लीलाकथाः गायन्त्यः, ताः दिनानि निन्युः। हे राजन्, भगवान् श्रीकृष्णः, बलरामेण अक्रूरेण च सह, शीघ्ररथेन पावनां यमुनां प्राप। तत्र, निर्मलमणिसदृशं जलं आचम्य, पित्वा, रामेण सह वनान्तरे वृक्षच्छायायाम् उपविश्य, पुनः रथमुपविष्टः। अक्रूरः तौ अभिवाद्य, रथस्योपरि उपविश्य, यमुनाकूपं गतः, स्नानकर्म अकर्त्सीत्। सः, तस्मिन्सलिले निमज्ज्य, सनातनं ब्रह्म जपन्, रामकृष्णौ तत्रैव सह दृष्टवान्। स चिन्तयामास—"देवकीसुतौ कथमत्र सलिले स्याताम्, रथे स्थितौ इति निश्चितम्?" इति। उत्थाय, रथमुपगम्य, पुनः तौ उपविष्टौ ददर्श। तदनन्तरम्, पुनः सलिले निमज्ज्य, दृष्टमिदं मिथ्येति विचारयन्, पुनः अपि ददर्श—सिद्धचारणगन्धर्वासुरैः वन्द्यमानं, वाद्यैः साभिनन्दनं, सहस्रशिरसं दिव्यं पुरुषं। सः सहस्रफणाभरणं, नीलाम्बरं, श्वेतगिरिशिखरप्रभं अनन्तदेवं ददर्श। तस्याङ्के, श्यामवर्णं, पीताम्बरं, चतुर्भुजं, शान्तं, पद्मपत्रायतलोचनं पुरुषं आसीनं। तस्य मुखं सुशोभनं, शान्तं, सुमधुरस्मिताङ्कितम्; भ्रू, नासिका, कर्ण, कपोल, अधराः सर्वे ललितरक्तवर्णाः। दीर्घबाहुं, विशालवक्षसम्, शङ्खकण्ठं, गम्भीरनाभिं, कोमलपर्णरेखाभिरलङ्कृतं उदरं, स्थूलकटिस्थूलजङ्घं, सुगठितकरजानुं, सुललितपादं च ददर्श। तस्य उच्चगुल्फौ, रक्तनखौ, प्रभारश्मिभिः दीप्तौ, नवपदाङ्गुलियुक्तौ, कमलसदृशपादौ। तं पुरुषं, मुकुटकङ्कणवलययज्ञोपवीतकाञ्चनमेखलावनमालानूपुरकुण्डलादिभिः दिव्याभरणैः शोभितम्। तस्य करयोः शङ्खचक्रगदाधारणं, वक्षसि श्रीवत्सलक्ष्म, कौस्तुभमणिर्द्युति, वनमालाविभूषितं च। तत्र, सुनन्दनन्दादिभिः, सनकादिभिः मुनिभिः, ब्रह्मरुद्रादिदेवैः, नवभिः श्रेष्ठैः द्विजर्षिभिः, प्रह्लादनारदवसुप्रमुखैः भक्तैः, स्वस्वभावनया स्तुत्यमानम्। तं लक्ष्मीः, पुष्टि, वाक्, श्री, कीर्ति, तुष्टिः, क्षान्तिः, जयः, विद्या, अविद्या, शक्ति, माया च सेवमानाः। तं दृष्ट्वा, अक्रूरः परमया भक्त्या, परमसन्तोषेन, पुलकिततनुः, प्रेम्णा पूरितहृदयः, अश्रुपूर्णलोचनः अभवत्। सः, सगद्गदया वाचा, सत्त्वस्थः, शिरसा प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा, शनैः शनैः स्तोतुं प्रचक्रमे। अत्र समाप्तं नवत्रिंशोऽध्यायः—"अक्रूरगमनं"—दशमस्कन्धस्य प्रथमे भागे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंसपरमगुह्ये। श्रीअक्रूर उवाच—"नमः कारणकारणाय, नारायणाय, आद्याय, अव्ययाय पुरुषाय, यस्य नाभिकमलात् ब्रह्मा उत्पन्नः, यस्मात् इदं विश्वं प्रवृत्तम्। पृथिव्यापस्तेजोवाय्वाकाशमहाभूतानि, अव्यक्तप्रकृतिः, मनः, इन्द्रियाणि, विषयाः, सर्वे देवाः—एते तवैव जगदङ्गानि, भगवन्। एतानि च, अव्यक्तादीनि, तव तत्त्वं न जानन्ति, आत्मन्यनात्मभावेन गृहीतानि; अजः अपि, गुणैः बद्धः, निर्गुणं केवलं तत्त्वं वेत्ति, न तव स्वरूपम्। योगिनः त्वां परमपुरुषं, आत्मन्यात्मनि, भूतगणेषु, देवेषु च, प्रत्यक्षं भजन्ति। केचित् द्विजाः, त्रैविद्यविधिना, नानायज्ञैः, नानारूपनामभिः, त्वां यजन्ति। अन्ये, सर्वकर्मसंन्यासपूर्वकं शमं प्राप्य, ज्ञानयज्ञेन त्वां ज्ञानमयं यजन्ति। अन्ये, शुद्धचित्ताः, विधिवदाचार्युपदिष्टमार्गेण, सर्वात्मानं, अनेकमूर्तिं, एकमूर्तिं च त्वां यजन्ति। अन्ये, शिवमार्गेण, शिवरूपेण, अनेकाचार्योपदिष्टविधिभिः त्वां यजन्ति। वस्तुतः, येऽपि अन्यदेवताभक्ताः, तव एव अंशभूतं त्वां, परोक्षेण अपि, यजन्ति, भगवन्। यथा पर्वतान्निर्गता नद्यः, वर्षेण पूरिताः, सर्वतः समुद्रं गच्छन्ति, एवं सर्वे मार्गाः अन्ते त्वामेव प्राप्नुवन्ति। सत्त्वं, रजः, तमश्च, तव प्रकृतिगुणाः; तेषु, ब्रह्माद्याः स्थावरान्ताः सर्वे भूतगणाः प्रविष्टाः। नमस्ते, असङ्गदृष्टये, सर्वात्मने, सर्वचित्तसाक्षिणे; अज्ञानजन्यः गुणप्रवाहः, देवान्, मनुष्याः, पशून् च व्याप्नोति। भगवन्, अग्निस्तव मुखम्, पृथिवी पादौ, सूर्यस्तव नेत्रम्, नभस्तव नाभिः, रथं हृदयम्, दिशः कर्णौ, द्यौस्तव शिरः, इन्द्रादयस्तव बाहवः, समुद्रास्तव उदरम्, वायुः श्वासः, बलं तव ऊर्जा प्रतिष्ठिता" इति। एवं श्रीमद्भागवतस्य दशमस्कन्धस्यैते श्लोकाः, एकस्मिन्निव सन्दर्भे, भावपूर्वकं प्रकटिताः।