शुकः उवाच – अक्रूरः, कृष्णं चिन्तयन्, स्वफल्कस्य पुत्रं, रथेन गच्छन्, गोकुलं प्राप्नोत्, यथा सूर्यः पश्चिमगिरिं गच्छति, हे राजन्। स गोपग्रामे तस्य पदचिह्नानि अपश्यत्, यस्य पादधूलिं सर्वलोकनाथाः शिरसि धारयन्ति; तानि पदचिह्नानि पद्म-यव-आङ्कुशादिभिः विशिष्टानि। तद् दृष्ट्वा स हर्ष-भक्तिपरवशः बभूव; तस्य नेत्रे अश्रुभिः आपूरिते, रोमाञ्चः प्रेम्णा जातः। रथात् अवतर्य, तानि पदचिह्नानि मध्ये विचरन्, स विस्मितः उच्चैः उवाच – “अहो! एषा भगवतो पादधूलिः!” यः हरिसंस्कारस्य दर्शन-श्रवणादिभिः स्पर्शः भवति, तेन देहिनां गर्व-भय-शोकपरित्यागः श्रेष्ठतमः लाभः स्यात्। अक्रूरः कृष्णं रामं च व्रजे अपश्यत्, तौ दुग्धदोहनोत्सवात् प्रत्यागतौ, पीत-नीलवस्त्रधारिणौ, शरद्बिन्दुपत्रनेत्रौ। तौ युवौ, एकः श्यामः एकः गौरः, सौन्दर्यनिधी, विशालभुजौ, सुन्दरमुखौ, दीप्तस्वरूपौ, तरुणगजगतिसम्पन्नौ। तयोः पादयोः ध्वज-वज्र-आङ्कुश-पद्मचिह्नानि आसीन्; तौ महात्मानौ व्रजं शोभयन्तौ, हास्यपूर्ण-दयालु-दृष्ट्या। क्रीडायाम् रम्यम्, मणिमाल्य-वनमाल्याभिः भूषितौ, दिव्यगन्धानुलेपितौ, स्नातौ, निर्मलवस्त्रधारिणौ। तौ आदिपुरुषौ, जगत्कारणौ, जगन्नाथौ, भूम्याः हिताय स्वांशेन बलराम-केशवरूपेण अवतरितौ। तयोः तेजसा सर्वदिशः तमः नाशितम्, यथा पन्नगशैलः रजतशैलः सुवर्णाभरणेन शोभितः। अक्रूरः, प्रेमपरवशः, शीघ्रं रथात् उत्पत्य, रामकृष्णयोः पादयोः पतितः। भगवद्दर्शनात् हर्षपूर्णः, अश्रुपूर्णनेत्रः, रोमाञ्चितः, आत्मनः नाम अपि उच्चारयितुं न शशाक, हे राजन्। भगवान्, चक्रचिह्नेन हस्ते, समीपं आगत्य, अक्रूरं स्नेहेन आलिङ्ग्य, स्वभक्तेषु प्रियः सन्, तं समीपं अनयत्। संकर्षणः, महाबुद्धिः, प्रणतं आलिङ्ग्य, तस्य हस्तं गृहीत्वा, भ्रातृसहितः गृहं प्रविष्टः। तयोः कुशलप्रश्नं कृत्वा, आसनं दत्त्वा, तस्य पादौ विधिवत् प्रक्षालयन्, मधुपर्कं च अर्पितवान्। अतिथये गौः प्रदत्ता, श्रमपरिश्रान्ताङ्गानि सन्मान्य, भगवन् शुद्धं प्रीतिपूर्णं भोजनं अर्पितवान्। अक्रूरः भोजनं कृत्वा, रामः धर्मविद्, स्नेहेन पुनः यज्ञगन्ध-माल्यैः तं सम्मानितवान्। नन्दः, विधिवत् सम्मान्य, अक्रूरं पप्रच्छ – “कंसस्य जीवने, अत्र दाशार्ह, त्वं कथं सुखं प्राप्नोषि? वयं क्रूरपालितगोपाः इव न किं सुखं?” स पापी, स्वपुत्रशोकान् मातृशोकान् च उपेक्ष्य, स्वभ्रातृपुत्रान् हत्वा, कथं तव जनानां सुखं स्यात्, इति वयं विचिन्तयामः। एवं नन्देन स्नेहपूर्णैः वाक्यैः सम्मानितः, अक्रूरः पृष्टः, यात्रायाः श्रमं विस्मृतवान्। शुकः उवाच – अक्रूरः, रामकृष्णयोः सम्मानितः, सुखे शय्यायां स्थितः, यात्रायां यानि कामान् अभिलषितवान्, तानि सर्वाणि प्राप्तवान्। भगवत्प्रसादे, लक्ष्मीसदनस्य, किम् अप्राप्यं? किन्तु, हे राजन्, भगवद्भक्ताः किमपि न इच्छन्ति। सायं भोजनं कृत्वा, देवकीपुत्रः, स्वमित्रेषु कंसस्य व्यवहारं, तस्य च अभिप्रायं पप्रच्छ। भगवान् उवाच – “प्रिय अक्रूर, स्वागतं ते! सर्वं शुभं भवतु। तव बन्धुषु, कुलेषु, रोग-अपद् रहितं स्यात्?” “कथं अहं स्वस्य कुशलं पृच्छेयम्, यत्र अस्माकं कुलं कंसस्य अधीनं, स च अस्माकं जनं शासति?” “हन्त, अस्माकं पितरौ, अस्माकं कारणात्, दुःखं प्राप्तवन्तौ; अस्माकं कारणात्, तयोः पुत्राः हताः, तयोः कारणात् तौ कारागारं गता। आज, सौभाग्येन, स्वजनान् दृष्ट्वा, यथेष्टं, हे प्रिय, आगमनस्य हेतुम् वद।” शुकः उवाच – भगवता पृष्टः, माधवः सर्वं वर्णितवान् – यदूनां विरुद्धता, कंसस्य वसुदेववधाभिप्रायः। यदर्थं दूतः प्रेषितः, नारदस्य कंसाय उक्तं, अनकदुन्दुभेः पुत्रजन्म विषये। अक्रूरस्य वाक्यं श्रुत्वा, कृष्णबलरामौ, शत्रुसैनिकविनाशकौ, स्मितं कृत्वा, नन्दं पितरं राजाज्ञां निवेदितवन्तौ। नन्दः गोपान् आज्ञापयत् – “सर्वं क्षीरं, दधि, घृतं च संगृह्यताम्। राज्ञे दातुं, उपहारं संगृह्य, रथान् युज्यताम्।” “श्वः वयं मथुरां गच्छामः, राज्ञे उत्पादं समर्पयामः, महोत्सवं पश्यामः, ग्रामजनाः अपि गच्छन्ति इति श्रूयते।” इति नन्दः, गोपश्रेष्ठः, ग्रामे उद्घोषयत्। एतत् श्रुत्वा, गोप्यः महतीं विषादम् अनुभूय, अक्रूरः रामकृष्णयोः नगरं नेतुं आगतः इति जानीताः। काञ्चनाः, दुःखपरवशाः, श्वासैः मुखं श्वेतं कृतवन्त्यः; काञ्चनाः, वस्त्र-भूषण-केशबन्धं विसृज्य, शोकपरवशाः। अन्याः, कृष्णचिन्तायाम् निमग्नाः, स्वकार्यं विस्मृत्य, इदं जगत् अपि न जानन्त्यः, आत्मलोके एव स्थिताः। अन्याः, शौरिणः हास्य-वचनान् स्मृत्वा, मोहग्रस्ताः; तस्य हृदयस्पर्शिनी वाक्यशोभा ताः विमूढाः कृतवती। ताः तस्य गमनम्, गमनविलासम्, हास्यं, दृष्टिं, शोकनाशकं विनोदं, क्रीडायाः लीलाः स्मृत्वा। मुकुन्दं चिन्तयन्त्यः, भय-शोकविह्वलाः, समूहेषु संगृह्य, अश्रुपूरितमुखाः, अच्युतं स्मरन्त्यः, भाषन्ते। गोप्यः उचुः – “हे विधाता, त्वं निर्दयः! जीवानेषु स्नेह-मित्रं कृत्वा, तेषां कामाः अपूर्णाः सन्ति, तान् वियोजयसि, यथा बालानां क्रीडनकानि हृतानि। त्वं मुकुन्दस्य मुखं दर्शयितुं, श्यामकुन्तलैः सुसज्जितं, सुन्दरगण्डं, उन्नतं नासिकं, शोकनाशकस्मितं दर्शयित्वा, तं दूरं करोति; एतत् न उचितम्।” एवं शुकः भगवतो लीलां वर्णयति, अक्रूरस्य आगमनं, गोप्यः शोकं, रामकृष्णयोः अतिथिसंस्कारं, नन्दस्य संवादं, अक्रूरस्य दूतवचनं, तथा ग्रामवासिनां मथुरागमनस्य आयोजनम्, सर्वं भावपूर्णं, भक्तिपूर्णं, दिव्यं च।