शुकः उवाच—अक्रूरः स विप्रः तां रात्रिं मथुरायां न्यवसत्। प्रातःकाले स्वस्य रथम् आरोह्य, नन्दस्य गोकुलं प्रति प्रस्थितवान्। मार्गे स पावनः भगवत्कटाक्षकातरः, भगवत्प्रेम्णा प्रमोदितचित्तः, चिन्तयामास— "किं मया पुण्यं कृतं, किम् अत्यन्तं तपः आचरितं, वा किं दत्तं महद्दानं, येन अद्य केशवस्य दर्शनं मे भविष्यति? भगवतः कीर्तिश्रेष्ठस्य दर्शनं मम परमदुर्लभं मन्ये, यथा ब्रह्मशब्दस्य उच्चारणं शूद्रस्य विषयासक्तस्य दुर्लभम्। मा भूवन् मेऽपि पतितस्याच्युतदर्शनं निषिद्धम्; कदाचिद् कालनदीमग्नः अपि जनः तां तीर्त्वा पारं गच्छति। अद्य मम दुर्भाग्यं नष्टम्, जीवितं च फलप्राप्तम्, यतोऽहं योगिभिर् ध्येयपद्मपादयोः भगवतः प्रणिपत्य नमामि। नूनं कंसः अद्य मम परमं सौभाग्यं प्रदत्तवान्, यतोऽहं हरिं साक्षात् पादपद्मयोः दर्शनं करिष्यामि, यस्य नखमणिप्रभया पुरातनैरप्य् अतीत्य तमो निवारितम्। ये पादाः ब्रह्मशिवादिभिः सुरैः, श्रीया, मुनिभिः, सात्वतैश्च पूज्यन्ते, ये वने सखिभिः सह गवां चरन्ति, गोप्यः स्तनकुङ्कुमलिप्ताः चिह्निताः। नूनं मुकुन्दस्य मुखं पश्येयम्—सुन्दरगण्डत्रिकं, स्निग्धनासिकं, स्मितावलोकितं, रक्तकमललोचनं, कुण्डलितकचयुतं, यत्र मृगाः परिक्रमन्ति। कदाचिद् अद्य मम नेत्रे विष्णोः साक्षात् सौरभ्यं प्राप्स्यतः, यो मनुष्यमिव स्वेच्छया भूमेर्भारं हर्तुं समागतः, सौन्दर्यनिधिः। स एव द्रष्टव्यः, यो निरहंकारो द्वैतशून्यश्च स्वप्रभया अज्ञानतमः नाशयति; स च मायया जीवगृहेषु प्राणेन्द्रियबुद्धिभिः अनुभूयते। तस्य वाणी, गुणकर्मजन्मसंयुक्ता, सर्वामङ्गलनाशिनी, जीवयन्ती, शुद्धयन्ती, पावयन्ती च जगत्; ये तासु उदासीनाः, ते शोभनशवसमाः। स एव सात्वतवंशेऽवततार, यः स्वभूमिपालानां श्रेष्ठान् प्रमुदितवान्, यत्र व्रजे भगवतः कीर्तिः सुरैः गीयते। अद्य नूनं तं महापुरुषलक्ष्यं, त्रैलोक्यप्रियं, चक्षुषां महोत्सवम्, श्रीनिवासं, स्वनेत्राभ्यां प्रातःकाले पश्येयम्। तदा रथात् अवतीर्य भगवता सह, योगिभिः ध्यातपादौ लभेयं, ताभ्यां सखिभिः वानचरेषु च प्रणमिष्यामि। कदाचिद् भगवान् स्वयम्, अहं पादयोः पतितः, निजं पद्महस्तं मम मूर्ध्न्यधास्यति, यः कालविषसर्पभीतानां शरणागतानां निर्भयत्वं ददाति। तेनैव स्पर्शेन कौशिकः बली च त्रैलोक्यपतित्वं प्राप्नुतः; वा क्रीडया व्रजस्त्रीणां श्रमं सुगन्धिना हस्तेन अपानुदत्। अच्युतः सर्वदृग्, कंसदूतत्वमपि मम न दुष्टतया द्रक्ष्यति; स क्षेत्रज्ञः, निर्मलदृष्ट्या सर्वं मनसा बहिरन्तरं कृतं वेत्ति। कदाचिद् अहं पादयोः पतितः अञ्जलिना प्रणमन्, तेन करुणावलोकनस्मितेन दृष्टः, तत्क्षणाद् पापान्य् नश्येयुः, महदनिर्भयप्रेम च स्याद्। ततः स मे सख्यश्रेष्ठः, बन्धुः, एकदैवतम्, मां बाहुभ्यां परिष्वज्य पावयिष्यति; तस्मिन्न् एव क्षणे कर्मबन्धनं नश्येत्। यदा अहम् अञ्जलिपुटः प्रणमन् तस्याङ्गस्पर्शं लभेयं, स मयि भाषेत; यदि मानवेषु जाताः तेन न पूज्यन्ते, तस्य जन्म निन्द्यं स्यात्। न तस्य कश्चित् प्रियतमः, न सख्यतमः, न अप्रियः, न द्वेष्यः, न अवमानितः; तथापि यथा कल्पवृक्षः उपसृतान् ददाति, तथा भक्तान् अनुगृह्णाति। अपि च, यदुकुलश्रेष्ठः स स्मितपूर्वम् अभिवन्दितं मां परिष्वज्य, गृहं प्राविशत्, यत्र कंसकृतानां बान्धवदुःखानां च पृच्छां चकार। एवं कृष्णं चिन्तयन् श्वफाल्कतनयः रथेन गच्छन् गोकुलम् आगमत्, यथा सविता पश्चिमगिरिं प्राप्नोति। तत्र स गोपवाटिकायां तस्य पादपद्मयोः चिह्नानि—पद्म, धान्य, अंकुशादीनि—ददर्श, यस्य रजः सर्वलोकाधिपैः मस्तके धार्यते। तत् दृष्ट्वा स हर्षसमाकुलः, प्रेम्णा पुलकिताङ्गः, नेत्राभ्यां अश्रुपूरितः, रथात् अवतीर्य तेषु विचचार—"अहो! एष भगवत्पादरजः!" इति। देहिनां श्रेयः प्राप्यते—मदभयशोकत्यागः—यः प्रथमं हरिचिह्नदर्शनश्रवणादिनैव लभ्यते। स व्रजे कृष्णरामौ चापश्यत्, दुग्धदोहनोपरान्तं, पीतनीलाम्बरधरौ, शरत्पद्मलोचनौ। युवानौ, एकः कृष्णः, अपरः शुक्लः, सौन्दर्यनिधी, विशालबाहू, सुन्दरमुखौ, दर्पितगजगमनेन युक्तौ। महात्मनौ, पताकवज्राङ्कुशपद्मचिह्नितपादौ, व्रजं विचरन्तौ, स्मितकरुणावलोकनौ। लीलया शोभमानौ, माल्यवनमाल्यविभूषितौ, गन्धानुलेपनैः सिक्तौ, स्नातौ, शुक्लवाससमन्वितौ। तौ एव आद्यपुरुषौ, जगत्कारणौ, अधिपती, भूमेर्भाराय अवतीर्णौ, बलरामकेशवत्वेन स्वांशेन। तौ सर्वदिक्प्रकाशकौ, हरितमणिशैलश्वेतशैलयोः सुवर्णाभरणयोरिव। अक्रूरः प्रेम्णा आकुलचित्तः शीघ्रं रथात् अवतीर्य रामकृष्णयोः पादयोः पतितः। भगवद्दर्शनप्रमोदात् नेत्राभ्यां अश्रुपातः, रोमाञ्चः च, तावती उत्कण्ठा, स्वनामोच्चारणं न शशाक। भगवान् स्वयम्, रथचक्रचिह्नितहस्तः, समीपं गत्वा, प्रेम्णा अक्रूरं परिष्वज्य, भक्तवत्सलत्वात् समीपं नयामास। संकर्षणः अपि, महाबुद्धिः, प्रणिपतितं तं परिष्वज्य, हस्तं गृहीत्वा, भ्रात्रा सह गृहं निनाय। तत्र तस्य कुशलं पृष्ट्वा, आसनं दत्त्वा, पादप्रक्षालनं कृतवान्, मधुपर्कं च समर्पितवान्। अथ अतिथये गौः प्रदत्ता, श्रमपरिश्रान्ताङ्गस्य सन्मार्जनं कृतम्, शुद्धं बहु भोजनं भक्त्या समर्पितम्।