शुक उवाच—एवं स भगवान् कृष्णं यदुकुलश्रेष्ठं भक्तशिरोमणिं प्रणम्य तेनानुज्ञातः सन्तुष्टचित्तः तद्दर्शनलाभेन प्रमुदितः प्रस्थितवान्। भगवान् गोविन्दः केशिनं रणभूमौ निहत्य, गोकुले गोपैः सह प्रमुदितैः गाः पालयन्, व्रजवासिनां सुखवृद्धिं चकार। कदाचित् गिरिशिखरेषु गोपबालकैः सह गाः चरयन्, ते क्रीडायां निमग्नाः अभवन्—कश्चित् चौरः, कश्चित् गोपः, कश्चित् मेषः इति विभागं कृत्वा, निर्भयाः निःशङ्काः च क्रीडन्तः। तत्र मायासुतः व्योम नाम दानवश्रेष्ठः मायावी गोपवेषधारी सन्, मेषपतिरिव अभिनयन्, तेषां चौरक्रीडायाम् अग्रणी अभवत्। स बहून् चौररूपेण क्रीडमानान् आकृष्य, गिरिगुहायाम् अन्तः स्थापयित्वा, शिलया द्वारम् अपिधाय, केवलं चत्वारः पञ्च वा बहिः अवशिष्यत्। तस्यैतत्कर्म वेदित्वा, धर्मशीलानां शरण्यः श्रीकृष्णः, तं दानवं गोपबालान् नयन्तं सिह इव वृकम् आकृष्य गृहीतवान्। स दानवः स्वस्वरूपं महद्गिरिसमं धारयन्, बलसम्पन्नः सन् अपि, भगवता निगृह्य मानः, न स्वातन्त्र्यं लब्धुम् अशक्नोत्। अच्युतः तं बाहुभ्यां निगृह्य, भूमौ पातयित्वा, दिवि स्थितैः देवैः निरीयमाणः, पशुघातिनं तं दैत्यं निहत्य, गुहाद्वारं विदार्य, कठिनेन प्रयत्नेन गोपबालान् विमोच्य, देवेन्द्रैः गोपैः च स्तूयमानः स्वं व्रजं प्रविवेश। एवं व्योमासुरवधो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे समाप्तः। शुक उवाच—अक्रूरः प्राज्ञः स तां रजनीं मथुरायां व्यतीत्य, प्रभाते रथमारुह्य नन्दगोकुलं प्रति प्रस्थितवान्। स मार्गे गच्छन्, भगवति कमलनयने प्रबुद्धभक्तिः, मनसा चिन्तयामास—किं मया पुण्यं कृतं, किं वा महान् तपो वा दत्तं वा दत्तम्, येन अद्य केशवदर्शनं लभे? भगवत्साक्षात्कारः मम दुर्लभतमः, यथा ब्रह्मशब्दोऽपि विषयासक्तस्य शूद्रस्य दुर्लभः। मामपि पतितमपि अच्युतदर्शनं मा निषिद्धं भवतु; कदाचित् कालनदीप्रवाहेन अपि कश्चित् पारं याति। अद्य मम दुरितं नष्टं, जीवितं सफलं जातम्, यतः योगिनां ध्यानविषयं भगवतः पादकमलं वन्दे। अद्य एव कंसः मम परमं सौभाग्यं दत्तवान्, यतः हरिं, यः स्वनखरश्म्या अतीव घोरतमसि अपि प्रकाशं कृतवान्, पश्यामि। ये पादाः ब्रह्मशिवादिभिः, श्रीया, मुनिभिः, सात्वतैश्च पूज्यन्ते, ये वने सखिभिः सह गोचारणाय विचरन्ति, गोपीस्तनकुङ्कुमरागलिप्ताः च, तान् अहं द्रक्ष्यामि। श्रीमुखुन्दस्य मुखं, सुन्दरगण्डनासिकं, स्मितावलोकनारुणकमललोचनं, कुण्डलितकुन्तलच्छन्नं, यत्र मृगाः प्रदक्षिणं कुर्वन्ति, अहं द्रक्ष्यामि। कदाचित् अद्य मम नेत्रे विष्णोः साक्षात् दर्शनफलम् आप्नुतः, यः स्वेच्छया मानुषरूपं गृहीत्वा पृथिव्याः भारं हर्तुम् अवतीर्णः, सौन्दर्यनिवासः। स भगवान्, यं अहं द्रष्टुम् इच्छामि, अहङ्कारद्वन्द्वरहितः सन्, स्वप्रभया अज्ञानतमः नाशयति; स जीवेषु प्राणेन्द्रियबुद्धिभिः स्वमायया गृहीतः। भगवतः शुभगुणकर्मजन्मयुक्ताः गिरः अशुभं नाशयन्ति, जीवनं शुद्धिं पावनं च जगति वितरन्ति; ये तासु उदासीनाः, ते शोभनशवाः एव। स सात्वतवंशे अवतीर्णः, सुरश्रेष्ठानां स्वलोकपालकानां हर्षदः, यशः वितन्वन्, व्रजे निवसति, यत्र देवाः तस्य पुण्यकथाः गायन्ति। अद्य नूनं तं दृष्ट्वा, महतां गतिं, गुरुं, त्रिलोकहर्षं, नेत्रोत्सवम्, श्रीनिवासरूपधारिणम्, स्वनेत्राभ्यां प्रभाते द्रक्ष्यामि। ततः रथात् भगवता सह अवतीर्य, योगिनां मनसि स्थितान् पादौ लभे, तान् अहं सखिभिः वनवासिभिश्च सह प्रणमिष्यामि। कदाचित् भगवान् स्वकरकमलम् मम शिरसि स्थापयति, भयभीतानां कालभुजगभीतिनां शरणागतानां निर्भयं ददाति। तस्य करस्पर्शेन कौशिकः बली च त्रिलोकपतित्वं प्राप्नुतः, वा व्रजयोषितां श्रमं सुगन्धिना हस्तेन लीलया अपानयत्। अच्युतः सर्वदर्शी, कंसदूतं मामपि न द्वेष्यति; स क्षेत्रज्ञः, शुद्धदृष्ट्या अन्तर्बहिः मनसा कृतं सर्वं वेत्ति। कदाचित् स मां पादपतितं कृताञ्जलिं सस्मितं करुणया अनुकम्पया चिरं पश्यति, ततः सर्वपापं नश्यति, अहं निर्भयप्रमोदं लभे। ततः स बन्धुवरः, आत्मदेवता, मां प्रसारभुजाभ्यां आलिङ्ग्य, तत्क्षणमेव शुद्धिं ददाति, कर्मबन्धनं च नश्यति। अहं प्रणम्य कृताञ्जलिः तस्याङ्गस्पर्शं प्राप्य, स मां वक्ष्यति; मानवेषु जातानामपि, येन भगवता न पूज्यन्ते, तेषां जन्म निन्द्यं। स न कस्यचित् प्रियः, नाप्रियः, न तिरस्कृतः; यथा कल्पवृक्षः उपागतान् इच्छितं ददाति, तथा भक्तेषु विशेषं कुर्यात्। एवं च, यदुकुलश्रेष्ठः स भगवान् सस्मितः, कृताञ्जलिं प्रणतम् अक्रूरं आलिङ्ग्य, गृहं प्रविश्य, सर्वसम्मानैः सत्कृत्य, कंसकृतं स्वजनदुःखं पृष्टवान्। शुक उवाच—एवं कृष्णचिन्तनपरः श्वाफल्कतनयः अक्रूरः, मार्गे गच्छन्, रथेन गोकुलं समुपागच्छत्, यथा रविः पश्चिमगिरिं प्रति याति। स तत्र गोकुले, यस्य पादरजो लोकनाथमुकुटमणिभिः धृतम्, पद्मयवाङ्कुशादिलक्षणैः विशिष्टं पदच्छिद्रं ददर्श। तद्दर्शनात् प्रमोदस्निग्धहृदयः, नेत्राभ्यां अश्रुपूर्णः, पुलकाङ्कितगात्रः, रथात् अवतीर्य, तेषु विचरन्, "अहो भगवत्पादरजोऽयम्!" इति उच्चैः प्राह। देहिनां श्रेयः परमं—मदभयशोकत्यागः—हरिलक्षणदर्शनश्रवणादिषु सम्पद्यते। स तत्र व्रजे, दुग्धदोहात् प्रत्यागतौ कृष्णं रामं च ददर्श—शुकपीतनीलाम्बरधारिणौ, शरत्पद्मनयनौ। तौ किशोरौ, कृष्णश्च श्यामलः, रामश्च गौरवर्णः, सौन्दर्यनिकेतनौ, दीर्घबाहू, सुन्दरवदनौ, श्रीमद्रूपधारिणौ, युवगजगमनबलसम्पन्नौ।