धार्मिककथायाम्— भगवतः कृत्यकथाः शृणु। श्रीकृष्णः, जगन्नाथः, वीर्यशालिनीषु कन्यासु पराक्रमादिभिः गुणैः विवाहं कृतवान्। स एव द्वारकायाम् नृगस्य शापविमोचनं चकार। तत्रैव स्यमन्तक-मणिं भार्यया सहितं प्राप्य, ब्राह्मणस्य मृतपुत्रं स्वधाम्नः प्रत्यावर्तयत्। पौण्ड्रकस्य वधं, काश्याः नगरीदाहं, दन्तवक्त्रनाशं, महायज्ञे शिशुपालस्य निधनं च स भगवान् अकुरुत। द्वारकायां वसन् यानि यानि वीर्याणि भगवान् अकरोत्, तानि सर्वाणि लोके कविभिः कीर्त्यन्ते; अहम् अपि तानि साक्षात् द्रक्ष्यामि इति मम निश्चयः। इदानीं तु, कालस्वरूपेण भगवान् अर्जुनं सारथिं कृत्वा, एतानि सैन्यानि संहरिष्यति; एष दृश्यते मया। वयं तं परमात्मानं चिन्तयामः—यः शुद्धज्ञानघनः, स्वस्वरूपस्थितः, सर्वसंकल्पसिद्धः, मायापरः, गुणप्रवाहस्य मूलं, सर्वमोहविनिर्मुक्तः। तस्मै भगवान्ताय नमः—यो जगदाश्रयः, स्वमायया भेदान् सृष्ट्वा, लीलया मानवाकृतिं गृहीत्वा, यदूनां, वृष्णीनां, सात्वतानां च श्रेष्ठः। एवं कृत्वा, भक्तश्रेष्ठः स ऋषिः कृष्णाय नमस्कारं कृत्वा, तेन अनुमन्यते स्म, तदर्शनसुखेन प्रहृष्टः सन् प्रस्थितवान्। तदनन्तरं श्रीगोविन्दः, केशिनं युद्धे हत्वा, गोपालकैः सह व्रजं प्रहर्षयन् गाः पालयामास। एकदा, गिरिपृष्ठे गाः चरयन्तः गोपालकाः क्रीडां कृतवन्तः—कश्चन चौरः, कश्चित् रक्षकः, कश्चित् मेषः इत्येवं विभागः कृतः। सर्वे निर्भयाः प्रमदया सह क्रीडन्ति स्म। तत्र मायासुतः व्योम नाम दानवः मायावी, गोपालरूपं धारयन्, मेषपतिरिव भूत्वा, चौरवेषेण बहून् बालान् प्रचिन्वन्, तान् पर्वतगुहायां नयित्वा, तस्य द्वारं शिलया रुद्धवान्। केवलं चत्वारः पञ्च वा शेषिताः। तद्वृत्तं विज्ञाय, धर्मपालकः श्रीकृष्णः, सिंहः शृगालमिव, तं दानवं गृहीत्वा निगृह्य, तेन सह युद्धं कृत्वा, स दानवः स्वस्वरूपेण महागिरिसमः जातः, परन्तु भगवता निगृहीतः। अच्युतः तं बाहुभ्यां भूमौ क्षिप्त्वा, देवैः स्वर्गात् पश्यद्भिः, पशूनां नाशकं तं हत्वा, गुहाद्वारं विदार्य, क्लेशेन गोपालकान् विमोच्य, देवैः गोपालकैः च स्तूयमानः स्वव्रजं प्रविष्टः। एवं व्योमासुरवधनामकः सप्तत्रिंशः अध्यायः दशमस्कन्धस्य प्रथमे भागे समाप्तः। अन्यस्मिन् दिने, शुक उवाच—अक्रूरः प्राज्ञः निशामेकां मथुरायां यापयित्वा, प्रभाते रथमारुह्य, नन्दस्य गोपग्रामं प्रति प्रस्थितवान्। स पन्थानं यायानः, भगवतः पद्मनयनस्य भक्त्या हृष्टमानसः, स्वचित्ते विचारयामास—किं पुण्यं मया कृतं, का तपसा, कं वा दानं, येन अहं अद्य केशवं द्रक्ष्यामि? भगवतः दर्शनेन मम जन्म सफलं, यथा शूद्रस्य ब्रह्मपाठः दुर्लभः, तथा मम एषः साक्षात् दर्शनः। मम अधर्मोऽद्य नष्टः, मम जन्म सफलम्, यतोऽहं योगिनां ध्यानविषयं तस्य भगवतः पद्मपादौ वन्दे। अद्य कंसः मम महानुग्रहम् अकरोत्, यः हरिः यः भगवतः अवतारः, तस्य पदनखदीप्त्या पूर्वेऽपि तमः निवारितम्, तानि पदानि अहं द्रक्ष्यामि। तानि ब्रह्मेश्वरादिभिः, श्रीया, मुनिभिः, सात्वतैः च पूजितानि, तानि वनं विचरन्ति सखिभिः सह, गोपीनां स्तनकुङ्कुमलेपनानि च शोभन्ते। नूनं मम नेत्रे मुकुन्दस्य मुखारविन्दं पश्येयुः—सुन्दरगण्डनासिकं, स्मितावलोकं, रक्तकमलनयनं, कुन्तलच्छन्नं, यत्र मृगाः परिभ्रमन्ति। कदाचित् अद्य मम नेत्रयोः फलं साक्षात् विष्णोः दर्शनं स्यात्—यः स्वेच्छया मानवाकृतिं गृहीत्वा, पृथिव्याः भारं हारयन्, सौन्दर्यनिधिः अस्ति। स भगवान्, अहं यं द्रष्टुम् इच्छामि, अहंकारद्वैतवर्जितः, स्वतेजसा अज्ञानतमः नाशयन्, स जीवेषु गृहेषु जीवेंद्रियबुद्धिभिः मायया दृश्यते। तस्य वाणी पुण्यगुणकर्मजन्मयुक्ता, अशुभं नाशयति, जगत् जीवनं पवित्रं पावनं च करोति; ये तद्वचनेषु अनादरं कुर्वन्ति, ते शोभनशवसमाः। स भगवान् सात्वतवंशे अवतीर्णः, स्वलीलया त्रैलोक्यरक्षणाय, व्रजे स्थित्वा, तत्र देवैः सर्वमङ्गलकर्माणि गीतानि। अद्य नूनं स भगवान्, महापुरुषगम्यः, गुरुस्त्रैलोक्यरमणः, नेत्रोत्सवस्वरूपः, श्रीनिवासः, मया स्वयमेव प्रभाते द्रष्टव्यः। यदा स रथात् अवतीर्य भगवान् सह, तदा योगिनां मनःस्थितपादौ लभेयं, तान्येव सखयः वनवासिनश्च वन्दिष्यन्ति। कदाचित् भगवान् स्वपद्महस्तं मम मूर्धनि स्थापयेत्, अहं तस्य पादयोः पतितः, स सर्वभयभीतानां शरण्यः, तेन अहं निर्भयः स्याम्। तेन स्पर्शेन कौशिकः बली च त्रिलोकपतित्वं प्राप्नुतः; वा लीलया व्रजयोषितां श्रान्तिं गन्धयुक्तहस्तेन हरति स्म। अच्युतः सर्वदर्शी, अहं कंसदूतः अपि सन्, मां द्वेष्टुं न शक्नोति; स क्षेत्रज्ञः अन्तर्बहिश्च कर्माणि पश्यति। कदाचित् स मां पादपतनं कृत्वा, अञ्जलिपुटं, करुणावलोकस्मितेन पश्यति, तत्क्षणात् सर्वपापविनाशः, महत्सुखं निर्भयं च स्यात्। तदा स मे बन्धुः, सुहृद्भूतः, एकदेवता, मां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य शुद्धं करोति, कर्मबन्धनं मम नश्यति। यदा अहं प्रणिपत्य अञ्जलिं कृत्वा, तस्याङ्गस्पर्शं लभेयं, तदा स भगवान् माम् आलापयेत्; यदि तेन न पूज्ये, मानवजन्म व्यर्थम्। न तस्य कश्चन प्रियः, नाप्रियः, न वर्जितः, न द्वेष्यः; यथा कल्पवृक्षः समाश्रितान् इच्छां ददाति, तथा भक्तेषु स भगवान् अनुग्रहं करोति। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं पवित्रं श्रीकृष्णकथारत्नं प्रवहति।