श्रीशुक उवाच— भग्ययोगेन त्वया लीलया हतः केशिरूपधारी दानवः, यस्य हेषितेन देवाः सन्त्रस्ताः स्वस्वस्थानानि परित्यज्य दिवं त्यक्तवन्तः। हे भगवन्, श्वो वा परश्वो वा त्वया चाणूरमुष्टिकौ चान्यांश्च मल्लान्, द्विपं च कंसं च हनिष्यसि, एतदहं द्रक्ष्यामि। ततः शङ्खयवनमुरनरकनाशनं, पारिजातहरणं, इन्द्रस्यापि पराजयं च भविष्यति। वीर्यशौर्यादिगुणैः प्राप्तानां कन्यानां विवाहः, द्वारकायां नृगस्य शापमोक्षणं, हे जगन्नाथ, त्वया करिष्यते। स्यमन्तकस्य रत्नस्य पत्न्या सह प्राप्तिः, मृतब्रह्मणः पुत्रस्य तव धाम्नैव प्रतिपादनं च भविष्यति। पौण्ड्रकवधः, काश्याः नगरीदाहः, दन्तवक्त्रविनाशः, महायज्ञे शिशुपालस्य च निधनमपि द्रक्ष्यामि। द्वारकायां वसतः सर्वाणि यानि यानि वीर्याणि कर्माणि त्वया कृतानि, तानि पृथिव्यां कविभिः कीर्त्यन्ते, अहं च तानि पश्यामि। अधुना तु कृष्णार्जुनरूपेण कालात्मना सेनानां नाशं द्रक्ष्यामि। सर्वगुणनिधिं स्वस्वरूपस्थितं, सर्वकामदं, मायामोहवर्जितं, गुणप्रवाहसमुद्भवमात्मानं चिन्तयामः। नमोऽस्तु ते भगवन्, सर्वाश्रय, येन स्वमायया भेदाः सृष्टाः, येन लीलया मानुषं रूपमधत्त, यदुवृष्णिसात्वतानां श्रेष्ठ। इत्येवं कृत्वा कृष्णाय यदुनाथाय साष्टाङ्गं प्रणम्य, भक्तिश्रेष्ठो मुनिः तेन अनुमत्य हृष्टचित्तो निर्गतः। गोविन्दस्तु, केशिनं युद्धे हत्वा, गोपालकैः सह मुदितः व्रजं प्रहर्षयन् गोवर्धनं विचरन् गाः पालयामास। एकदा तु गवां चराय गिरिसानुषु गोपालकैः सह क्रीडां कृतवान्—केचित् चौराः, केचित् गोपालाः, केचित् मेंषाः सञ्जाता इव, निर्भयाः क्रीडन्ति स्म। तत्र मायासुतः व्योम नाम दानवः, मायाविशारदः, गोपालरूपं धारयन्, मेंषाधिपः सञ्जातः, बहून् चौरवेषधारिणः नीतवान्। स महाशठः तान् सर्वान् गिरिगुहायां निवेश्य, द्वारं पाषाणेन रुद्ध्वा, केवलं चारयन् पञ्चवदवशिष्टान् कृत्वा। कृष्णस्तु तद्व्यवहारं विज्ञाय, धर्मपालकः, सिंह इव वृकम्, व्योमासुरं गृहीत्वा निगृह्य, स तु स्वस्वरूपेण महागिरिसमप्रभवः सन्, मुक्तुमिच्छन् अपि न अशकत्। अच्युतस्तं बाहुभ्यां निगृह्य भूमौ पातयामास, सुरगणैः दिवि पश्यद्भिः, पशुनां हन्तारं हत्वा। गुहाद्वारं भित्त्वा सुदुस्तरं गोपालान् मोचयित्वा, सुरैरपि गोपालकैश्च स्तूयमानः स्वं व्रजं प्रविवेश। एवं व्योमासुरवधो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः श्रीमद्भागवतमहापुराणे प्रथमस्कन्धस्य पूर्वार्धे समाप्तः। श्रीशुक उवाच— अक्रूरः तु बुद्धिमान्, रजनीं मथुरायां स्थित्वा, प्रातःकाले रथमारुह्य नन्दगोकुलं प्रति प्रस्थितः। स मार्गे गच्छन्, भगवद्भक्तिसंयुक्तः, चिन्तयामास—किं पुण्यं मया कृतं, किं वा तपः, किं वा दत्तं, येन अद्य केशवं पश्यामि? भगवत्साक्षात्कारः मे दुर्लभ एव, यथा शूद्रस्य ब्रह्मशब्दश्रवणम्। नूनं ममापि पतितस्य अच्युतदर्शनं न निषिद्ध्येत; कदाचिदपि कालनदीवहमानोऽपि पारं याति। अद्यैव मम दुर्भाग्यं नष्टं, जीवितं सफलं, यतोऽहं योगिभिः ध्यान्यं भगवत्पादपद्मं वन्दे। अद्य कंसः मम परमं सौभाग्यं दत्तवान्, यतोऽहं हरिपादपद्मयुगलं पश्यामि, यस्य नखरदीप्त्या तमः प्राचीनमपि विनष्टम्। तानि पादौ ब्रह्मशिवादिभिः, श्रीया, मुनिभिः, सात्वतैश्च पूज्यमानानि, यानि वने मित्रैः सह विचरन्ति, गोपीनां कुम्कुमलिप्तानि। नूनं मम नेत्रे अद्य मुकुन्दस्य मुखारविन्दं द्रक्षेते, शशिसुन्दरगण्डनासिकं, स्मितावलोकनारुणपद्मलोचनं, कुण्डलितकुन्तलच्छन्नं, यत्र मृगाः प्रदक्षिणं कुर्वन्ति। कच्चित् अद्य मम नेत्रे विष्णोः साक्षात्साक्षात्कारफलमवाप्स्यतः, यः स्वेच्छया मानुषरूपं धारयित्वा भूमेर्भारं हारयति, सौन्दर्यनिधिः। स भगवान्, अहं यं द्रष्टास्मि, अहङ्कारद्वन्द्वरहितः, स्वतेजसा अज्ञानतमः नाशयन्, मायया प्राणेन्द्रियबुद्धिषु प्रतीयते। तस्य वचनानि, गुणकर्मजन्मभिः संयुक्तानि, अशुभं नाशयन्ति, जगत् पोषयन्ति, शुद्धयन्ति, येषु अनादरः सः शोभनशवसमः। स एव भगवान् सात्वतवंशेऽवतारं कृत्वा, स्वधाम्ना देवश्रेष्ठानां हर्षं वर्धयन्, व्रजे निवसति, यत्र देवगणाः पुण्यकथाः गायन्ति। नूनं अद्य प्रभाते मम नेत्रेण तं परमपुरुषं, लोकगुरुं, त्रैलोक्यहर्षं, लोचनोत्सवम्, श्रीनिवासं द्रक्ष्यामि। अथ रथात् भगवता सहावतार्य, योगिभिः चिन्त्यपादौ सखिभिश्च वनेवासिभिः सह वन्दिष्ये। कच्चिद् भगवान् स्वपद्मकरकम् मम शिरसि स्थापयिष्यति, येन कालसर्पभीताः शरणागताः निर्भया भवन्ति। तस्यैव स्पर्शेन कौशिकः बली च त्रैलोक्यपतित्वं प्राप्तवन्तौ, वा व्रजाङ्गनानां श्रमं सुगन्धिना हस्तेन विलुठ्य विनिवर्तितवान्। अच्युतः सर्वदर्शी सन्, कंसदूतत्वेनापि माम् अमित्रवत् न पश्येत; स क्षेत्रज्ञः अन्तर्बहिश्च मनसा कृतं सर्वं पश्यति। कच्चित् स मां पतितं प्रणतम् अनुकम्पया स्मितावलोकनैः पश्यन्, सर्वपापानि क्षिप्रं नाशयित्वा निर्भयं महोत्साहं दास्यति। एवं स भक्तिप्रवणः अक्रूरः, मार्गे गच्छन्, भगवद्ध्यानपरायणः, व्रजं प्रति प्रस्थितः।