कृष्णस्य बाहुः केशिनोऽन्तराले समाक्रान्तः सन् तस्य प्राणो मार्गं न लभमानः, सर्वाङ्गानि विक्षिपन्, स्वेदेन सिक्तदेहः, निमीलितलोचनः, भूमौ पतित्वा रक्तमुद्वमन् निःश्वासशून्यः निष्प्राणः चाभवत्। तस्य देहात् बडरफलसदृशात् भगवान् महाबाहुः स्वं बाहुं निष्कर्षयामास, न विस्मितः न च स्वशत्रुवधेन गर्वितः, सुलघुना कर्मणा देवैः पुष्पवृष्टिभिः सत्कृतः। ततः, हे नृप, भक्तश्रेष्ठः दिव्यः मुनिः कृष्णं निष्कल्मषकर्माणं समुपेत्य गूढं वचनं प्रोवाच— "कृष्ण, कृष्ण, अनवद्यात्मन्, योगेश्वर, जगन्नाथ, वासुदेव, सर्वनिवास, सात्वतश्रेष्ठ, प्रभो! त्वमेव सर्वभूतात्मा, विदुषां एकदीपः, हृद्गुहायां निहितः साक्षी पुरुषः परः प्रभुः। आत्मनैवात्मनः शरणं, आदौ मायया गुणान् सृष्ट्वा, तैः संसारं सृजसि, पालयसि, लयमापयसीति, सत्यसंकल्प प्रभो। अतः, भूमिभारनाशाय दैत्यान् दुष्टान् राक्षसान् च विनाशयन् साधूनां रक्षणाय त्वमवतीर्णः। सौभग्येनायं हयाकृतिरसुरो लीलया त्वया निहतः, यस्य हिन्ह्रादेन देवाः संत्रस्ताः स्वर्गं परित्यक्तवन्तः। श्वो वा परश्वो वा त्वया चाणूरमुष्टिकमल्लान् द्विपं च कंसं च वधिष्यामि पश्यामि। ततः शङ्खयवनमुरनरकवधं, पारिजातहरणं, इन्द्रजयश्च द्रक्ष्यामि। वीर्यशौर्यादिभिः कन्याभिः विवाहं, नृगस्य शापमोचनं द्वारकायां च, प्रभो, पश्यामि। स्यमन्तकमणेरलाभं भार्यया सह, मृतस्य ब्राह्मणपुत्रस्य स्वधाम्ना प्रतिपादनं च। पौण्ड्रकवधं काश्याः दाहं, दन्तवक्त्रविनाशं, शिशुपालस्य च मृत्युः महायज्ञे। यानि चान्यि वीर्याणि द्वारकायां निवसता त्वया क्रियन्ते, तानि पृथिव्यां कविभिः कीर्त्यन्ते, अहं च पश्यामि। इदानीं चैतदानीकविनाशं कालस्वरूपेणार्जुनरथिना त्वया पश्यामि। तमेकं परिपूर्णज्ञानघनं स्वस्वरूपस्थितं, सर्वकृतार्थं, सर्वकामदं, स्वप्रभया मायामुक्तं, गुणप्रवाहकारणं, वयं ध्यायामः। त्वां शरणं सर्वलोकनाथं, स्वमायया सर्वभेदसृष्टिं कृत्वा, लीलया मानुषं रूपं धारयित्वा, यदुवृष्णिसात्वतश्रेष्ठं, नमामि।" इति, कृष्णे यदुपतौ प्रणम्य, भक्तश्रेष्ठः स मुनिः तेन अनुमतः सन्तुष्टः तद्रूपदर्शनानन्दितः प्रतस्थे। भगवान् गोविन्दः केशिनं युद्धे हत्वा गोपालकैः सह गोवर्धनं प्रीत्या चरन् व्रजं प्रमोदितः प्रविवेश। एकदा तु गवां गिरिपृष्ठे चरति गोपैः सह बाल्यक्रीडां कृतवान्—कश्चन चौरः, कश्चन गोपः, कश्चन मेषः इति विभागं कृत्वा, निर्भयाः सर्वे मिलित्वा क्रीडन्ति स्म। तत्र मायासुतः व्योमासुरः मायावान् गोपवेषधारी सन्, मेषपतिरिव भूत्वा, चौरवेषधारिणः बहून् नीत्वा, गिरिगुहायां निवेश्य, अन्यान् चत्वारः पञ्च वा शेषान् कृत्वा, गुहाद्वारं शिलया पिधाय। तत्कर्म विदित्वा, कृष्णः साधूनां शरण्यः, तं व्योमासुरं गोपान् नयन्तं सिंहो वृकं यथा गृहीत्वा, सः स्वस्वरूपं महागिरिसमं विकसयन्, मुक्तुमिच्छन् अपि न शशाक। अच्युतः बाहुभ्यां तं निगृह्य, भूमौ पातयित्वा, देवैः दिवः पश्यद्भिः, पशुवधं तमसुरं हत्वा, गुहाद्वारं विदार्य, क्लेशेन गोपालान् मोचयित्वा, देवगोपैः स्तूयमानः स्वं व्रजं विवेश। एवं दशमो भागस्य प्रथमेऽर्धे व्योमासुरवधो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—अक्रूरः प्राज्ञः तां रजनीं मथुरायां यापयित्वा, प्रातराशे शिबिकां समारुह्य नन्दगोकुलं प्रति प्रस्थितः। स पन्थानं यायान्, भाग्यवांश्च, भगवतः पद्मनयनस्य भक्तिं समुत्पाद्य, एवमचिन्तयत्— "किं पुण्यं मया कृतं, किमुत तपः, किं वा दत्तं यदद्य केशवं पश्यामि? भगवतः कीर्तिमतो दर्शनं मम अत्यद्भुतं मन्ये, यथा शूद्रस्य विषयासक्तस्य ब्रह्मशब्दश्रवणं दुर्लभम्। मा भून्नममपि पतितस्यापि, अच्युतदर्शनं न स्यात्, कदाचित् कालनद्या वह्यमानः अपि जनः पारं याति। अद्य मम दुर्भाग्यमपगतं, जन्म सुफलं जातम्, यतो योगिनां ध्यानगम्यं भगवत्पादां नमामि। वस्तुतः अद्य कंसोऽपि मम परमं सौख्यं दत्तवान्, यतो हरिं पश्यामि, यः स्वांशेनावतार्य, यस्य नखमणिद्युतिः पुरातनैरपि अतीत्य तमो व्यपोहितम्। तानि पादानि ब्रह्मेश्वरादिभिः, श्रीया, मुनिभिः, सात्वतैश्च पूजितानि, यानि वने सखिभिः सह विहरन्ति, गोपीस्तनकुङ्कुमलिप्तानि च। नूनं मुकुन्दस्य मुखं पश्यामि, सुगण्डस्थलनासिकं, स्मितावलोकारुणपद्मलोचनं, कुन्दलितालकसंवृतं, यत्र मृगाः प्रदक्षिणं कुर्वन्ति। कदाचिदद्य मम नेत्रे विष्णोः साक्षात्फलं प्राप्स्यतः, यः स्वेच्छया मानुषं रूपं गृहीत्वा, भूमिभारहरणाय, सौन्दर्यनिधिः। स एव अहं द्रक्ष्यामि, यः निरहंकारद्वैतः, स्वतेजसा मोहन्धकारं नाशयति, मायया जीवेषु गृहेषु प्राणेन्द्रियबुद्धिभिः अनुभूयते। तस्य वाक्यं, शुभगुणकर्मजन्मयुक्तं, अशुभं नाशयति, जीवयति, शुद्धयति, पावयति च जगत्, तदनादृत्य ये वर्तन्ते, त एव शोभनशवाः इव मन्यन्ते।" इति।