कृष्णस्य गोपालग्रामं केशिनः ह्रेषेण तथा तस्य पुच्छेन नीलिम्बवर्षेण सन्दोलिते भयाकुलं कृतम्। तदा गोपालनायकः श्रीकृष्णः सिंहनादेन तं दानवं आह्वयन् गर्जितवान्। यज्ञकर्मणि तं प्रतिपद्यमानं केशिं, आकाशं निगलितुमिव कोपात् वेगेन अप्रतिरोधनं कृष्णं पदाभ्यां आघातयन् अभ्यधावत्। अव्यक्तस्वरूपः भगवान् क्रोधेन तं मोहयन्, उभाभ्यां भुजाभ्यां केशिं गृहीत्वा, तस्य पादाभ्यां घूर्णयन्, गर्हया शतधनुष्प्रमानं दूरं प्रक्षिप्य, गरुडः सर्पं यथा, तं दूरं न्यासीत्। संज्ञां पुनः प्राप्तः केशिः कोपात् उत्थाय, हरिं विवृतमुखं समाश्रित्य शीघ्रं अभ्यधावत्। हरिः स्मितं कृत्वा, तस्य दानवस्य मुखे भुजं प्रविष्टवान्, यथा नागः बिलं प्रविशति। भगवतः भुजस्य स्पर्शेण केशिनः दन्ताः दग्धलोहपट्टिका इव निष्क्रान्ताः। तस्य बलिनः भुजः दानवस्य शरीरे प्रविश्य, ताम्रपट्टिका इव विस्तारितः। कृष्णस्य भुजः तस्यां देहे वर्धमानः, श्वासः रुद्धः, अंगानि कम्पमानानि, केशिः स्वेदसिक्तशरीरः, नेत्रयोः भ्रमणं कृत्वा, भूमौ पतितः, रक्तं वमन्, मृतः अभवत्। तस्य शरीरात् बिल्वफलसदृशात्, महाबाहुः भगवान् भुजं अपाकर्षत्। शत्रुं सुलभेन हत्वा, न विस्मितः, न गर्वितः, देवैः पुष्पवृष्ट्या पूजितः। ततः, राजन्, भक्तश्रेष्ठः दिव्यः ऋषिः, कृष्णं निष्कल्मषकर्माणं समीपमागतः, गूढं वचनं उवाच। "कृष्ण, कृष्ण, अनवगाहितात्मन्, योगेश्वर, जगदीश्वर, वासुदेव, सर्वनिवास, सात्वतश्रेष्ठ, प्रभो! त्वं सर्वभूतात्मा, विदुषां एकदीपः, हृदयगुह्यनिहितः, साक्षी, पुरुषोत्तमः, ईश्वरः। स्वात्मना स्वयमेव आश्रयः; आदौ मायया गुणान् सृजसि; तैः, सत्यसंकल्प, जगत् सृजसि, पालयसि, संहरसि। अतः भुवः भारहरणाय, दानव-राक्षस-पीडनाय, साधूनां रक्षणाय अवतरितः। सौभाग्येन, अश्वरूपः दानवः, यस्य ह्रेषेण देवाः भीताः, त्रिदिवं त्यक्तवन्तः, त्वया क्रीडया हतः। श्वः वा परस्मिन् वा, त्वं चाणूरं, मुष्टिकं, अन्यान् मल्लान्, गजं, कंसं च हन्तासि। ततः शङ्ख-यवन-मुरा-नरक-पराजयः, पारिजातहरणं, इन्द्रपराजयः च। वीर्यशालिनीभ्यः कन्याभ्यः विवाहः, गुणैः प्राप्तः; द्वारकायां नृगस्य शापमुक्तिः। स्यमन्तकमणिं पत्न्या सहितं प्राप्तिः, मृतपुत्रस्य ब्राह्मणस्य स्वगृहात् प्रत्यावर्तनं। पौण्ड्रकवधः, काश्याः दाहः, दन्तवक्त्रनाशः, महायज्ञे शिशुपालवधः। यानि अन्यानि वीर्याणि त्वं द्वारकायां स्थितः कुरुषे, तानि भूमौ कविभिः कीर्त्यन्ते। अधुना, सेनानां नाशं कालरूपेण, अर्जुनस्य रथसारथ्येन, अहं द्रक्ष्यामि। सर्वज्ञं, स्वभावस्थितं, पूर्णज्ञानसंपन्नं, सर्वकामसिद्धं, मायामुक्तं, गुणप्रवाहस्य मूलं, तम् भगवन्तं ध्यायामः। त्वं सर्वाश्रयः, मायया भेदान् सृजसि, लीला केन मानवाकृतिं धारयन्, यदुवृष्णिसात्वतश्रेष्ठः। नमः ते, प्रभो! शुकः उवाच: एवं कृष्णं यदुनायकं प्रणम्य, भक्तश्रेष्ठः ऋषिः अनुमतिः लभित्वा, तद्विग्रहदर्शनात् तुष्टः प्रस्थितः। भगवान् गोविन्दः केशिनं युधि हत्वा, गोपालैः सह हृष्टः व्रजं सुखमावहत्। एकदा, गोपालाः गिरेः शिखरेषु पशून् चरयन्तः, लीलायाम् अचिन्त्यं क्रीडां कृतवन्तः, चौरपालरूपेण पक्षविभागः कृतः। तत्र, केचित् चौराः, केचित् गोपालाः, केचित् मेषाः इति, सर्वे निर्भयाः क्रीडन्ति स्म। मायासुतः व्योमासुरः गोपालरूपं धृत्वा, मेषनायकः इव, चौरवेषधारिणः बहून् गोपालान् अपाकर्षत्। महादानवः तान् गृहीत्वा, गिरिगुहायां न्यस्य, केवलं चारि-पञ्च गोपालान् शेषं कृत्वा, गुहाद्वारं शिलया आवृतवान्। कृष्णः तस्य कर्म ज्ञात्वा, साधूनां शरणदः, व्योमासुरं गोपालान् नयन्तं सिंहः वृकं यथा, गृहीत्वा। सः स्वस्वरूपं गिरिसमानं विशालं कृत्वा, मुक्तुमिच्छन्, भगवत्क्रमेण न शशाक। अच्युतः भुजाभ्यां तं निगृह्य, भूमौ क्षिप्य, देवैः दिवः निरीक्ष्यमाणः, पशुवधकं हत्वा। गुहाद्वारं विदार्य, गोपालान् कष्टेन मुक्तवान्, देवैः गोपालैः च स्तुतः, स्वव्रजं प्रविष्टवान्। एवं व्योमासुरवधो नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य प्रथमस्कन्धस्य दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे समाप्तः। शुकः पुनः उवाच: अक्रूरः बुद्धिमान्, मथुरायां तां रात्रिं व्यतीत्य, प्रातः समये रथमारुह्य, नन्दस्य गोकुलं प्रति प्रस्थितः। मार्गे गच्छन्, भाग्यशाली सः, भगवतः पद्मनयनस्य भक्त्या प्रमुदितः, मनसि चिन्तयामास। "किम् अहं पुण्यं कृतवान्, किम् तपः आचरितम्, किम् दानं दत्तम्, येन अद्य केशवं द्रक्ष्यामि?" इति। "भगवतः उत्तमकीर्तेः दर्शनं मम दुर्लभं, यथा ब्रह्मनादः विषयासक्तस्य शूद्रस्य दुर्लभः।" "मम पतितस्य अपि, अच्युतदर्शनं न निषिद्धम्; यदा कदा, कालनदी प्रवाहे अपि, कश्चित् पारं याति।" "अद्य मम दुरभाग्यम् नष्टम्, जीवनं सफलम्, यतः योगिनां ध्यानविषयं भगवत्पादपद्मं नमामि।" "नूनं अद्य कंसः मम परमं सौहार्दं दर्शितवान्, यतः हरिं पद्मपद्मं द्रक्ष्यामि, अवताररूपं, यस्य नखरवर्णः पुरातनैरपि अप्राप्तं तमः अपाकृतवान्।