अथ श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमे स्कन्धे कंसस्य सभायां श्रीअक्रूरः नृपमुवाच—"राजन्, भवतः शासनं यथार्हमस्ति। शत्रुविनाशोऽपि स्वधर्म एव; सिद्धिरसिद्धी वा दैवाधीना, यतो हि दैवमेव फलहेतुः।" स एवमुक्त्वा पुनरुवाच—"जनाः स्वाभिलषितार्थाय महतीं चेष्टां कुर्वन्ति, दैवबाधिताः अपि। ते सुखदुःखयोः वशगाः भवन्ति। तथापि, अहं भवतः आज्ञां पालनं करिष्यामि।" एवं श्रीअक्रूरं सम्यगुपदिश्य, मन्त्रिणः विसर्ज्य, कंसः स्वं प्रासादं प्रविवेश; अक्रूरोऽपि स्वगृहं प्रतिपेदे। ततः श्रीशुक उवाच—कंसप्रेषितः केशीनामकः महाबलः अश्वः, मनसापि द्रुततरः, भूमिं खुरैः कम्पयन्, केशरैः व्योम कम्पयन्, भीषणं नर्दन् सर्वान् जनान् त्रासयामास। तस्य विशालाक्षः विकटमुखः स्थूलग्रीवः, मेघश्यामः, दुष्टबुद्धिः, कंसस्य सहायः सन्, नन्दस्य व्रजं कम्पयन् प्रविवेश। तत्र सः स्वेन नर्दनेन कृष्णस्य गोपग्रामं त्रासयन्, पुच्छेन मेघान् विक्षिपन्, गोपवृषभमुख्यं श्रीकृष्णं सिंहनादेन आह्वयत्। स च भगवतः यज्ञकर्मणि स्थितस्य समीपं क्रुद्धः व्योमिव ग्रसन् अभ्यधावत्, तस्य पदाभ्यां कमललोचनं ताडयामास, यस्य वेगो दुर्लङ्घ्यः। तं तु अनवस्थितरूपः भगवान् कोपवञ्चनया उभाभ्यां बाहुभ्यां गृहित्वा, पादाभ्यां परिभ्रम्य, गर्डभस्य सर्पमिव, तिरस्कृत्य शतधनुष्मात्रं प्रक्षिप्य चकार। स पिशाचः पुनः चेतनां प्राप्य, कोपवशाद् हरिं विवृतास्यः शीघ्रं समभ्यधावत्। हरिः स्मितपूर्वकं स्वबाहुं तस्य मुखे प्रविष्टवान्, सर्पः विवरमिव। भगवतः बाहुस्पर्शात् तस्य दन्ताः दग्धायसवत् पतिताः; भगवतो बाहुः तस्य शरीरे प्रविष्टः, आयसदण्डवत् वितन्वानः, अवहेलितः। कृष्णबाहुनाऽन्तः प्रसारिते, तस्य प्राणरोधात्, अङ्गानि विक्षिपन्, केशिः स्वेदसिक्ततनुः, विवर्णलोचनः, भूमौ पतितः, रक्तवमनः, मृतः अभवत्। तस्मात् बकुलफलगौरशरीरात् महाबाहुः भगवान् बाहुं समापहरत्; शत्रुवधं सहजं कृत्वापि, न विस्मितः, न गर्वितः, देवैः पुष्पवृष्टिभिः पूजितः। ततः राजन्, भक्तश्रेष्ठः नारदऋषिः, भगवतः अमलचरितस्य समीपं गम्य, गूढं वचनं प्रोवाच—"कृष्ण, कृष्ण, दुस्तरात्मन्, योगेश्वर, जगन्नाथ, वासुदेव, सर्वाश्रय, सात्वतश्रेष्ठ, प्रभो! त्वं सर्वभूतात्मा, विदुषां एकदीपः, हृदयगुहाशयः साक्षी, पुरुषोत्तमः, ईश्वरः। आत्मनैव आत्मनः शरणं, आदौ मायया गुणान् सृज्य, तैः जगत् सृजसि, पालयसि, लयमपि नयसि—सत्यसंकल्प प्रभो! अतः, भूमिभारहरणाय, दैत्यानां, पीडकानां, राक्षसानां च नाशाय, साधूनां परित्राणाय, त्वं अवतीर्णः। सौभग्येन, अश्वरूपधारी असौ दैत्यः त्वया क्रीडया हतः, यस्य नर्दनं देवतान् अपि त्रासयत्, अव्यवसायिनः स्वर्गं परित्यज्य गताः। श्वः वा परश्वः वा, त्वां चाणूरमुष्टिकादीन् मल्लान्, हस्तिनं, कंसं च हन्तारं पश्यामि। ततः शङ्खयवनमुरनरकवधं, पारिजातहरणं, इन्द्रजयम्। वीर्यशौर्यादिगुणैः कन्याभ्यः विवाहं, द्वारकायां नृगमोचनं च पश्यामि। स्यमन्तकरत्नसहितपत्नीप्राप्तिं, स्वधाम्ना ब्राह्मणपुत्रजीवनं च। पौण्ड्रकवधं, काश्यां दाहं, दन्तवक्रविनाशं, राजसूये शिशुपालमरणं च। द्वारकावासकाले यानि यानि वीर्याणि त्वया कृतानि, तानि सर्वाणि पश्यामि, कविभिः पृथिव्यां गीतानि। इदानीं च, एतासां सेनानां कालरूपेणार्जुनरथस्थेन त्वया विनाशं द्रक्ष्यामि। तं भगवन्तं, विशुद्धज्ञानघनं, स्वस्वरूपस्थितं, सर्वकामसंपन्नं, मायापरिमुक्तं, गुणप्रवाहस्य मूलं, स्मरामः। नमोऽस्तु ते, प्रभो, सर्वाश्रय, स्वमायया भेदमिदं सृजन, लीलया मानुषं रूपं धारयन्, यदुवृष्णिसात्वतश्रेष्ठ! इति नारदः कृत्वा प्रणिपातं, भगवत्प्रसादात् अनुमतो, तद्विस्मयदर्शनात् हृष्टः प्रययौ। भगवान् गोविन्दः केशिवधं कृत्वा, गोपैः सह प्रमुदितः, गोष्ठं प्रहृष्टं चकार। एकदा, गिरिशिखरेषु गवां चर्यायां, गोपबालकाः चौरपालादिभेदेन क्रीडन्तः, निर्भयाः, प्रमोदिताः, क्रीडायामासुः। तत्र कश्चित् मायासुतो व्योमासुरः, मायावी, गोपालरूपं धारयन्, मेषपतिरिव, चौरान् नेतारं कृत्वा, बहून् गवां बालान् अनयत्। स महाशठः, तान् नेत्वा, पर्वतगुहायां क्षिप्य, शिलया द्वारं रुद्ध्वा, केवलं कतिचन अवशिष्टवान्। तस्य कर्म वेदित्वा, कृष्णः, साधूनां शरणदः, स एव चौरान् नेतारं व्योमासुरं सिंहः शृगालमिव गृहीत्वा, निगृह्य, स बलवान् स्वस्वरूपं महापर्वतसन्निभं धारयन् अपि, भगवता बध्यमानः, मोक्षं न प्राप। अच्युतः तं बाहुभ्यां निगृह्य, भूमौ क्षिप्य, देवैः स्वर्गादवलोक्यमानः, पशुवधकं व्योमासुरं निहत्य, गुहाद्वारं विदार्य, कठिनेन गोपबालान् मोचयामास। देवगणैः, गोपैश्च स्तुतः, स्वं व्रजं प्रविवेश। एवं व्योमासुरवधाख्यं सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः, परमं पवित्रं, परमहंसशास्त्रं, श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमे स्कन्धे समाप्तः। अथ श्रीशुक उवाच—अक्रूरः प्राज्ञः तां रात्रिं मथुरायां व्यतीत्य, प्रातःकाले रथमारुह्य, नन्दस्य गोकुलं प्रति प्रस्थितः। मार्गे स भगवद्भक्त्या प्रमोदितः, कमललोचनस्य श्रीभगवतः चिन्तनं कृत्वा, मनसि विचिन्तयामास।