ततः कंसः सभायाम् अमात्यवरं समाहूय आज्ञापयामास—"अत्रैव द्वारि कुवलयापीडं गजवरं समानीय मम शत्रून् तेन निहन्यताम्।" ततः चतुर्दश्यां तिथौ नियतविधानुसारं धनुर्वेद्याय यज्ञः प्रारभ्यताम्; पशुविशुद्धाः समर्प्यन्तां भगवतो भूतपतये, यश्च वरदः स्यात्। एवं व्यवहारे कुशलं मन्त्रिणं समादिश्य, कंसः यदूनां श्रेष्ठं समाहूय तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा अक्रूरं प्रति उवाच—"भवान् उदारः, मयि सौहार्दं स्थापयतु, भोजवृष्णिषु च तव सदृशः कोऽपि हितैषी नास्ति। अतः साधो, त्वाम् आश्रितवान् अस्मि, त्वं हि मह्यं कार्यसिद्धौ समर्थः, यथा इन्द्रः विष्णुम् आश्रित्य स्वार्थं प्राप, तथा त्वमपि बलवान्।" "गच्छ त्वं नन्दस्य व्रजम्, यत्र अनकदुन्दुभेः पुत्रौ स्थितौ, तौ च त्वं रथेन शीघ्रं आनीय। श्रूयते मम मृत्युर्देवैः वैकुण्ठवासिभिः प्रेषिता; तौ च गोपालैः सह नन्दप्रधानैः उपहारैः च समन्वितान् आनय।" "आनितौ तौ गजेन मृत्युना इव हनिष्यामि; यदि तत्रातिक्रमेतां, ततः वज्रसमानैः मल्लैः निहन्येते। तयोः निहत्य, वसुदेवादीन् क्लेशितान् च वृष्ण्यादीन् बान्धवान् च सर्वान् नाशयिष्यामि।" "पितरं वृद्धम् उग्रसेनं राज्यकामम्, तस्य भ्रातरं देवकं च, ये च मम विरोधिनः, तानपि हनिष्यामि। ततः मित्र, इयं पृथिवी कंटकशून्या भविष्यति; जरासन्धो मे गुरुर्द्विविदः प्रियः सखा।" "शम्बरनरकबाणाः मम प्रियतमा मित्राणि; तैः सह देवसंयुक्तान् नृपतीन् विनाश्य, अहं पृथिवीं भोक्ष्ये। एतद् विदित्वा त्वं शीघ्रं रामकृष्णौ क्रीडारतम् आनय, धनुर्वेद्याय दर्शयित्वा यदुपुरीं च तयोः सौम्यतेजसा शोभय।" ततोऽक्रूरः प्रणम्य उवाच—"राजन्, भवतः आदेशः उचितः, शत्रुविनाशः स्वधर्मः; सिद्धिः वा असिद्धिः वा दैवाधीना, हि दैवं फलस्य कारणम्। पुरुषाः प्रयत्नं कुर्वन्ति, दैवेन विघ्न्यमानाः अपि, सुखदुःखयोः वशे स्थिताः; तथापि अहं आदेशं पालयिष्यामि।" एवं कंसः अक्रूरं समादिश्य, मन्त्रिणः विसर्ज्य, स्वगृहं प्रविवेश; अक्रूरः अपि स्वगृहं गतवान्। ततश्च शुकदेव उवाच—कंसस्य प्रेषितः केशी नाम महाशक्तिमान् अश्वः, मनोजवः, भूमिं खुरैः कम्पयन्, केशपवनैः गगनं कम्पयन्, भीषणनादेन सर्वान् त्रासयन्, नन्दव्रजं अगच्छत्। तस्य च नेत्रे विशालौ, मुखं विकटम्, ग्रीवातिविस्तीर्णा, मेघश्यामलः, कंसहितकामः, स व्रजं कम्पयन् प्रविवेश। स कृष्णस्य गोपालग्रामं हयशब्देन भयङ्करः, पुच्छेन मेघान् चालयन्, स भगवान् गोपालकनायकः सिंहनादेन तमाह्वयत्। स च यज्ञं कुर्वाणं भगवन्तं प्रति, क्रुद्धः गगनमिव ग्रसन्, वेगेन अभ्यधावत्, पादाभ्यां पद्मनयनं ताडयामास। भगवान् अव्यक्तमूर्तिः कोपेन तम् मोहयन्, उभाभ्यां भुजाभ्यां गृहित्वा, पादाभ्यां चक्रवात्, तं शतयोजनदूरे गर्ड्भवत्, गरुडः इव सर्पं क्षिपन्। स पुनः चेतना प्राप्त्वा, क्रोधात् हरिं प्रति विवृत्तमुखः वेगेन अभ्यधावत्; भगवान् स्मयमानः स्वभुजं तस्य मुखे विवेशयत्, इव सर्पः बिलं प्रविश्य। तस्य भगवत्करस्पर्शेन दन्ताः तप्तलोहवत् व्यशीर्यन्त; करः च तस्य देहे प्रविश्य, लोहदण्डवत् वर्धमानः, तेन न किंचिद् उपेक्षितम्। कृष्णकरवृद्ध्या श्वासरुद्धः, सर्वाङ्गविक्षिप्तः, स्वेदगात्रः, चक्षुषी भ्रमन्, केशी रुधिरवमन् भूमौ पतितः मृतः। ततः स भगवान् महाबाहुः तस्य देहात् करं संहृत्य, न विस्मितः न च गर्वितः, शत्रुनिग्रहे सहजं, सुरैः पुष्पवर्षैः पूजितः बभूव। ततः भगवतः प्रियतमो भक्तश्रेष्ठो दिव्यऋषिः समुपेत्य, निष्कल्मषकर्माणं कृष्णं गूढं वचनं प्रोवाच—"कृष्ण, कृष्ण, अनन्तसत्त्वरूप, योगेश्वर, जगन्नाथ, वासुदेव, सर्वाश्रय, सात्वतानां श्रेष्ठ!" "त्वं सर्वभूतात्मा, एकः प्राज्ञानां ज्योतिः, हृद्गुहायां निहितः, साक्षी, पुरुषोत्तमः, ईश्वरः। आत्मनैव आत्मानं शरणं कृत्वा, आदौ मायया गुणान् सृज्य, तैः सृजसि, पालयसि, लयं नयसि च, संकल्पशक्तिमन्।" "अतः त्वं भूमिभारहरणाय, दानवान् राक्षसान् च विनाशयितुम्, साधूनां रक्षायै च, अवतीर्णः। भाग्येन, हयस्वरूपधारी असुरः त्वया क्रीडयैव निहतः, यः देवान् भीषयन् स्वनदेन स्वर्गं त्यक्तवान्।" "श्वः वा परश्वः वा त्वां द्रक्ष्यामि, चाणूरमुष्टिकमल्लान् गजं कंसं च निहन्तारम्। ततः शङ्खयवनमुरनरकवधं, पारिजातहरणं, इन्द्रजयम् च द्रक्ष्यामि।" "त्वदीयानां वीर्ययोषितां विवाहः, अन्यानि च गुणकर्माणि, द्वारकायां नृगमोक्षः, स्यमन्तकहरणं, तस्य भार्यया सह प्राप्तिः, मृते ब्राह्मणपुत्रे तस्य प्रतिपादनं च।" "पौण्ड्रकवधं, काश्याहवनम्, दन्तवक्त्रवधं, राजसूये शिशुपालवधं च। द्वारकायां यानि यानि वीर्याणि करिष्यसि, तानि पश्यामि, कविभिः गीतानि च।" "अद्य वा श्वो वा, साक्षात् कालरूपेण, अर्जुनसारथिना, एतेषां सेनानां क्षयं द्रक्ष्यामि।" "तम् ईश्वरं, पूर्णज्ञानघनं, स्वस्वरूपस्थितं, सर्वकृतार्थं, मायाविनिर्मुक्तं, गुणप्रवाहस्य कारणं, वयं ध्यायामः।" "नमोऽस्तु ते, सर्वाश्रयाय, मायया स्वेन विभेदकृते, लीलया मानुषं रूपं धारयित्वा, यदुवृष्णिसात्वतानां श्रेष्ठाय।