भोजराजः स्वमन्त्रिणः हस्तिपालांश्च आहूय तानिदम् उवाच — “शृणुत, भोः सर्वे! एते बलवन्तौ मल्लौ चाणूरः मुष्टिकश्च। नन्दस्य गोपग्रामे आनकदुन्दुभेः पुत्रौ रामकृष्णौ वसतः; तयोः कराभ्याम् मम निधनं दैवेनैव निश्चितम् इति श्रुतम्। अतः युवां तत्रैव मल्लयुद्धे तौ हन्तुमर्हथः; विविधाः वेदिकाः निर्मीयन्तां, मल्लभूम्या परिवृताः, येन नगरे ग्रामे च सर्वे जनाः तयोः समरं पश्येयुः।” “प्रधानमन्त्रिन्, द्वारि मल्लभूमेः कुवलयापीडं हस्तिनं आनय; तत्रैव स मम शत्रून्हन्तु। चतुर्दश्यां धनुर्वेदविधिना धनुर्विजययज्ञः प्रारभ्यतां; शुद्धपशवः च यजमानाय भगवतः, वरदाय, समर्प्यन्ताम्।” एवं व्यवहारविशारदं मन्त्रिणं सम्यक् उपदिश्य, भोजराजः श्रेष्ठं यदुकुलोत्कृष्टं आक्रूरं आहूय, तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, प्रियंवदं वाक्यम् अब्रवीत् — “भवान् भोजवृष्णिषु स्नेहपरः, अतः त्वं मम प्रियतमः; अतः त्वां शरणं प्रपन्नोऽस्मि, यथा इन्द्रः विष्णुमाश्रित्य स्वार्थमवाप्तवान्, तथा त्वमेव मे कार्यसिद्धौ समर्थः।” “अतः, सौम्य, त्वं नन्दस्य व्रजं गच्छ; तत्र आनकदुन्दुभेः पुत्रौ रामकृष्णौ वसतः। तौ शीघ्रमेव अस्मिन्रथे आनय। श्रूयते वैकुण्ठवासिभिः देवैः मम मृत्युः प्रेषितः; तौ द्वौ नन्दप्रमुखैः गोपैः सह, तेषां दत्तैः उपहारैश्च सह, आनय।” “आनाय्य, अहं तौ हस्तिना, यः मृत्युना तुल्यः, हन्तास्मि; यदि तौ तस्मात् मोक्ष्येते, तर्हि मल्लैः विद्युत्प्रख्यैः हन्येते। तयोः निहते, अहं वसुदेवमादीन् क्लेशितान् च वृष्णिभोजदशार्हबान्धवान् च विनाशयिष्यामि।” “उग्रसेनं वृद्धं पितरं, राज्यकामं, तस्य भ्रातरं देवकं, ये च अन्ये मम विरोधिनः, तानपि हन्तास्मि। ततः, मित्र, इयं भूमिः शत्रुभिः रहिता भविष्यति; जरासन्धः मे गुरुः, द्विविदः प्रियतमः सखाच। शम्बरः, नरकः, बाणः च मित्रभावेन मम समाश्रिताः; तैः सह देवानुयुतान् नृपतीन् नाशयित्वा अहं पृथिवीं भोक्ष्ये।” “एतद्विज्ञाय, रमाकृष्णौ क्रीडारतौ शीघ्रं धनुर्विजययज्ञदर्शनाय, यदुपुरीमहिमावलोकनाय च, आनय।” एवं भोजराजस्य वचः श्रुत्वा श्रीआक्रूरः उवाच — “राजन्, भवतः आज्ञा युक्ता; शत्रुविनाशः स्वधर्म एव। किंतु, सिद्धिः वा विपत्तिर्वा दैवाधीनमेव; हि दैवमेव फलहेतुः। जनाः स्वार्थसिद्ध्यर्थं महतीं चेष्टां कुर्वन्ति, दैवविघ्नेष्वपि; सुखदुःखयोः तु वशे वर्तन्ते। तथापि, अहं भवतः आज्ञां पालनं करिष्यामि।” एवं भोजराजः आक्रूरं सम्यक् उपदिश्य मन्त्रिणः विसृज्य स्वप्रासादं विवेश; आक्रूरः अपि स्वगृहं प्रतिनिवर्तितः। ततः श्रीशुक उवाच — तदा कंसप्रेषितः केशी नाम महानश्वः, मनसा अपि वेगवान्, पादाघातेन पृथिवीं कम्पयन्, केशप्रचालितेन व्योम कम्पयन्, भीषणं हिन्वन्, सर्वान् जनान् त्रासयन्, नन्दव्रजं अगच्छत्। तस्य विशालनेत्रं, विकटमुखं, स्थूलग्रीवं, मेघश्यामं च, दुष्टभावसमन्वितं, कंसस्यानुग्रहार्थं, व्रजं कम्पयन्तं दृष्ट्वा, श्रीकृष्णः गोपमुख्यः सिंहनादं कृत्वा तमाह्वयत्। स तु यज्ञकर्मणि प्रवृत्ते भगवतः पुरतः, क्रुद्धः, व्योमिव ग्रसन् इव, चरणाभ्यां पद्मलोचनं ताडयामास; स तु वेगेन दुःसहः। अव्यक्तरूपः भगवान् कोपेन तं मोहयन्, उभाभ्यां बाहुभ्यां गृहीत्वा, पादाभ्यां परिक्रम्य, गर्डभस्य सर्पं इव, तं शतेन धनुषां दूरं प्रक्षिप्य चिक्षेप। पुनः चेतनां प्राप्तः केशी, कोपात् हरिं विवरमुखं प्रसार्य धावन्, हरिः तु स्मितपूर्वकं स्वबाहुं तस्य विवरे न्यवेशयत्, यथा सर्पः विवरं प्रविशति। तस्य भगवतो बाहुः दन्तान् स्पृशन् तप्तायसवत् तान् चूर्णयामास; तस्य बाहुः तु आयसपिण्डवत् तस्यान्तः प्रविश्य, विस्तारं जगाम। कृष्णबाहोः प्रसारणेन तस्य श्वासः रुद्धः, अंगानि विक्षिपन्, केशी स्वेदसिक्ततनुः, चक्षुषी परिवर्तयन्, भूमौ पतितः, रक्तं वमन्, प्राणहीनः अभवत्। तस्मात् केशीशरीरात्, बदरीफलसदृशात्, बलभद्रः स्वबाहुं निर्गम्य, न विस्मितः, न च गर्वितः, सहजं शत्रुवधं कृतवानिव, सुरैः पुष्पवृष्ट्या पूजितः। ततः, राजन्, भक्तश्रेष्ठः नारदः मुनिः भगवन्तं निर्मलचरितं उपसृत्य, गूढार्थं वाक्यमिदम् उवाच — “कृष्ण, कृष्ण, अनन्तात्मन्, योगेश्वर, जगन्नाथ, वासुदेव, सर्वाश्रय, सात्वतश्रेष्ठ, प्रभो! त्वमेव सर्वभूतात्मा, एकः पण्डितानां ज्योतिः, हृदयगुहायां गुह्यः, साक्षी, पुरुषोत्तमः, ईश्वरः। स्वात्मनैव आत्मनः शरणं, आदौ स्वमायया गुणान् सृष्ट्वा, तैः लोकान् सृजसि, पालयसि, संहरसि च, सत्यसंकल्प! अतः त्वं भूमिभारनाशाय, दैत्यानां, दुष्टानां, राक्षसानां च विनाशाय, साधूनां रक्षाय च अवतीर्णः। भाग्येनायं अश्वरूपधारी दैत्यः त्वया क्रीडया हतः, यस्य हिन्वन् सुरान् व्यथितवान्, जागरूकान् स्वर्गं त्याजितवान्। “श्वो वा परश्वो वा त्वां चाणूरमुश्टिकादीन् मल्लान् हस्तिनं कंसं च हन्तारं पश्यामि। ततः शङ्खयवनमुरनरकवधं, पारिजातहरणं, इन्द्रजयम्। वीर्यगुणैः लब्धकन्याविवाहं, द्वारकायां नृगमोक्षणं च, स्यमन्तकमणेराप्तिं, भार्यया सह, ब्राह्मणपुत्रस्य मृतस्य स्वगृहात् प्रतिपादनं च। पौण्ड्रकवधं, काश्याः दाहं, दन्तवक्रविनाशं, शिशुपालस्य महायज्ञे निधनं च। द्वारकायां यानि अन्यानि वीर्याणि त्वया कृतानि, तानि सर्वाणि पश्येयं, तानि कविभिः पृथिव्यां गीतानि।” एवं श्रीशुक उवाच — इत्येतदाख्याय, भगवतः अद्भुतकर्मणः, भूयोऽपि नारदेन स्तुतिं श्रुत्वा, सर्वे देवाः सुमनसः वृष्ट्वा, भगवन्तं पूजयामासुः।