भक्तिः उवाच— अद्य, कलौ मयि नष्टायाः, भवद्भिः अमृतरूपायाः कथा-सुधया अहं पोषिता। अधुना कुत्र स्थातव्यम्? ब्राह्मणाः मम निवासस्थानं वदन्तु। इति सा उक्तवती। तदा ब्राह्मणाः ऊचुः— हे भक्ते! त्वं भक्तेषु गोविन्दस्य रूपाणि सृजसि, केवलं त्वमेव प्रेमं धारयसि, संसाररोगं विनाशयसि; अतः दृढनिश्चया सदा वैष्णवानां हृदये स्थातव्या। एवं, कलिदोषाः त्वां न पश्यन्ति, न च तेषां शक्तिः लोके प्रवर्तते; तस्मात् तेषां आज्ञया भक्तिः ततः हरिसेवकानां हृदये आसनं स्वीकृतवती। येषां हृदये श्रीहरेः भक्तिः केवलं वर्तते, ते सर्वेषु लोकेषु दीनाः अपि साक्षात् भाग्यशालिनः; यतः हरिः अपि स्वं धामं सर्वथा परित्यज्य, भक्तिसूत्रेण बद्धः तेषां हृदये प्रविशति। अद्य भागवतस्य महत्त्वं किम् अधिकं वदामः, यस्य आत्मा एव भूमौ ब्रह्मरूपः; तस्य शरणं गत्वा, वक्ता श्रोता च, तस्य वचांसि श्रुण्वन्तः, कृष्णतुल्यं विशुद्धं साम्यं प्राप्नुवन्ति, यत् अन्यः धर्मः न ददाति। सूतो वदति— तदा, वैष्णवानां हृदये अद्भुतां भक्तिं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः भगवान् स्वं धामं त्यक्त्वा तत्र आगतः। सः वनमालया शोभितः, श्यामः मेघसमानः, पीतवस्त्रधारी, रम्यरूपः, सुवर्णमेखलया दीप्तः, मुकुटकुण्डलाभ्यां शोभितः। त्रिभङ्गीमूर्त्या शोभायमानः, कौस्तुभमणिना भूषितः, कोटिकामदर्शनातिशयः, चन्दनलेपेन सुगन्धितः। परमानन्द-चैतन्यरूपः, मधुरः, वेणुं धारयन्, भक्तानां विशुद्धं हृदयं प्रविष्टवान्। वैकुण्ठवासिनः, उद्धवाद्याः वैष्णवाः, तत्र कथा-श्रवणार्थं गोप्यरूपेण भूमौ उपस्थिताः। तस्मिन्नेव समये, जयध्वनिः प्रवर्तितः, अलौकिकः रससंपूर्णता अनुभूता, पुष्पचूर्णवृष्टिः पुनःपुनः अभवत्, शङ्खध्वनिरपि श्रुतः। तत्र सभायां समवेतानां देह-गृह-स्वरूप-भानं विस्मृतम् अभवत्; तेषां भावावेशं दृष्ट्वा, नारदः इदं वचनं अभाषत। नारदः उवाच— हे ऋषयः! अद्य अहं एतत् अद्भुतं ऐश्वर्यं दृष्टवान्, सप्ताहेन उत्पन्नम्; अत्र मूढाः, कपटी, पशवः, पक्षिणः अपि सर्वे पापात् पूर्णतः विमुक्ताः भवन्ति। तस्मात् मनुष्यो लोके कलौ मनःशुद्धये अन्यत् किमपि नास्ति; पापराशिनाशाय भूमौ अन्यः उपायः नास्ति, यथा कथा-श्रवणम्। सप्ताहयज्ञेन के शुद्धाः? कथयन्तु। कः कापि करुणावान् लोकहिताय नूतनमार्गं प्रकाशितवान्? कुमाराः ऊचुः— ये मनुष्या नित्यं पापं कुर्वन्ति, दुष्टकर्मणि निरताः, मार्गात् भ्रष्टाः, कोपाग्निना दग्धाः, कुटिलाः, कामातुराः—ते कलौ सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः। ये सत्यहीनाः, मातापितरौ निन्दन्ति, कामेन आक्रान्ताः, आश्रमधर्मरहिताः, कपटी, स्पर्धकाः, हिंस्राः—ते अपि सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः। ये पञ्चमहापातकिनः, कपटी, दैत्यवत् क्रूराः, ब्रह्मधनपोषिताः, परस्त्रीगमिनः—ते अपि सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः। ये शरीर-वाचा-मनसा नित्यं पापं कुर्वन्ति, कपटी, दम्भयुक्ताः, परधनसमृद्धाः, अशुचिः, दुष्टचेतसः—ते अपि सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः। अत्र अहं एकं प्राचीनं चरित्रं वक्ष्यामि, यस्य केवलं श्रवणेन पापनाशः जायते। तुङ्गभद्रातटे किञ्चित् दिव्यं नगरं आसीत्, यत्र चतुर्वर्णाः जनाः स्वधर्मे सत्ये च प्रवृत्ताः। तत्र आत्मदेवः नाम ब्राह्मणः, सर्ववेदेषु निपुणः, श्रुति-स्मृत्योर् पारङ्गतः, द्वितीयसूर्यवत् आसीत्। सः याचकः, लोकसमृद्धः, तस्य प्रिया धुन्धुली नाम्ना, स्ववाक्यनिष्ठा, सुन्दरी, कुलीनजाता आसीत्। सा लौकिकविषये रक्ता, क्रूरा, बहुवाचिनी, गृहकार्यकुशला, कञ्जूषा, कलहप्रियाः। एवं दम्पती स्नेहेन सह वसन्तौ, सुखमास्वादयन्तौ, तयोः धनं कामः च, गृहादिषु सुखं न ददात्। अनन्तरं तौ पुत्रार्थं धर्मं आचरन्तौ, नित्यं गोभूमिसुवर्णवस्त्रं दीनान् ददातौ। अर्धं धनं धर्ममार्गे व्ययम्, तथापि न पुत्रः, न कन्या, तौ चिन्तया अतिशयम् आक्रान्तौ। एकदा स द्विजः दुःखितः, गृहं त्यक्त्वा वनं गतः; मध्याह्ने तृषार्तः, तडागं समीपं गच्छन्। जलं पीत्वा, दुःखात् कृशः, उपविष्टः; किञ्चित्कालात् कश्चित् त्यागी तत्र आगतः। तं दृष्ट्वा, जलं पीत्वा, ब्राह्मणः तस्य समीपं गतः; चरणयोः प्रणम्य, तस्य पुरतः स्थित्वा, दीर्घं श्वसन्। त्यागी उवाच— ब्राह्मण! किमर्थं रोदिष्यसि? कः ते दुःखस्य महत्त्वम्? शीघ्रं दुःखस्य कारणं कथय। ब्राह्मणः उवाच— किम् वदामि, मुने, पूर्वपापसम्भूतं दुःखम्? मम पितरः शीतं जलं त्यक्त्वा उष्णं पिबन्ति। देवाः द्विजाः च मम तर्पणं नानन्दन्ति; पुत्रशोकात् रिक्तः, अहं जीवितं त्यक्तुम् आगतः। पुत्रहीनस्य जीवनं धिक्, गृहं धिक्; पुत्ररहितस्य धनं धिक्, वंशः धिक्। मया पालिता गौः सर्वथा वन्ध्या; मया रोपितः वृक्षः अपि फलहीनः। यद् फलम् गृहं आगच्छति तत् शीघ्रं नश्यति; पुत्रहीनस्य जीवितं किम्? एवं उक्त्वा, सः दुःखात् सन्तप्तः, त्यागिनः समीपे उच्चैः रुदन्; तदा तस्य मुनेः हृदये महती दया उत्पन्ना। पश्चात्, योगबलात्, ललाटाक्षरमालया, सर्वं ज्ञात्वा, मुनिः ब्राह्मणं विस्तारतः उवाच। त्यागी उवाच— पुत्रलाभेच्छारूपं अज्ञानं त्यज; कर्मगतिर्बलवती। विवेकं प्राप्य, संसारतृष्णां परित्यज। शृणु ब्राह्मण, अद्य तव भाग्यं दृष्टवान्; सप्त जन्मानि पुत्रः न भविष्यति, किञ्चित् न।