स तु भीषणरूपः कुक्कुरवदनः किञ्चित्किञ्चिद्विसृजन विट् मूत्रं च, स्तब्धनेत्रः, क्रूररवः, गोव्रजजनान् भीषयन् विवेश। तस्य भीषणरवेण गर्भिण्यः स्त्रियः भीताः अकालमेव गर्भं ससृजुः, मेघाः च तस्य कुब्जं पर्वतं मन्यमानाः दिशः प्रजग्मुः। तस्य तीक्ष्णशृङ्गदर्शनात् गोप्यः गोपाश्च बिभ्युः, गाः च भीताः गोकुलं परित्यज्य पलायिताः। सर्वे 'कृष्ण! कृष्ण!' इति आक्रोशन्तः गोविन्दे शरणं जग्मुः; भगवान् अपि भयाकुलं गोकुलं दृष्ट्वा तन्मध्ये स्थितः। सर्वान् सान्त्वयन् 'माभैष्ट' इति उवाच, ततोऽरिष्टं राक्षसं सम्बोध्य प्राह—'किमेतत्, पापिष्ठ? किं त्वं करोति?' इति। अच्युतः तदा तलस्फोटेन भूमिं ताडयन् तम् अरिष्टं राक्षसं रुषितः आह—'दुष्टानां मददर्पहर्ता अहम्, त्वादृशस्य च दुष्टचित्तस्य दमनकर्ता।' हरिः तु बाहुं सखायाः स्कन्धे निवेश्य तिष्ठन् प्रतीक्षते स्म। अरिष्टः क्रुद्धः खुरेण भूमिं खनन्, उत्तानपुच्छः घननादवद् भ्रमारम्भं कृत्वा, वेगेन कृष्णं प्रति धावितवान्। तीक्ष्णशृङ्गः रक्तनेत्रः अरिष्टः इन्द्राशनिसमवेगेन कृष्णं प्रति समभ्यधावत्। भगवान् तु तस्य शृङ्गे गृहीत्वा, अष्टादश पदानि पृष्ठतः सञ्जहर्ष, यथा गजः गजं पृष्ठतः आकर्षति। भगवता विक्षिप्तः अरिष्टः पुनः शीघ्रं उत्थाय, स्वेदसिक्ततनुः, उच्छ्वसन्, रोषात् पुनः कृष्णं प्रति धावितः। कृष्णः तु तस्य शृङ्गे गृहीत्वा, पदेन अधः कृत्वा, भूमौ पातयामास; वस्त्राणि यथा निर्यास्यन्ति तथा तं पिडयित्वा, शृङ्गेण प्रहारं कृत्वा, स पापात्मा पपात। स रुधिरं वमन्, मूत्रविट् विसृजन, पादैः चेष्टमानः, चलनेत्रः, महतीं पीडां प्राप्य, निरृतिना निहतः। देवाः कृष्णे पुष्पवर्षं कृत्वा तं स्तुत्वा तुष्टुवुः। एवं कुकुद्मिनं वृषराक्षसं हत्वा, कृष्णः द्विजैः स्तुतः बलरामेण सह गोष्ठं प्रविवेश, यः गोपीनां नेत्रोत्सवः अभवत्। अरिष्टासुरे हते, कृष्णस्य अद्भुतकर्मणा, दिव्यदृष्टिः नारदः कंसाय तदाख्यातुम् उपागमत्। स च कंसाय निवेदयामास—'यशोदायाः कन्या, देवक्या कृष्णः, रोहिण्याः रामः, भीतेन वसुदेवेन नन्दाय न्यस्ताः।' वसुदेवः तान् नन्दाय समर्प्य, येन तव पुरुषा निहताः, इति श्रुत्वा भोजराजः कोपवेगात् विचकम्पे। स तीक्ष्णं खड्गं गृह्णन् वसुदेवं हन्तुम् उद्यतः, नारदेन निरुद्धः, तयोः पुत्रयोः स्वमृत्युत्वं श्रोतुं प्राप्य। तद्बुद्ध्वा, कंसः वसुदेवं तस्य भार्यां च लौहशृङ्खलाभिः बद्ध्वा, नारदस्य निर्गम्य, केशिनं समाहूय तम् उवाच। 'गच्छ, रामं केशवं च हन्याः; ततः मुश्टिकं, चाणूरं, शालं, तोशलं च प्रेषय।' ततः भोजराजः मन्त्रिणः हस्तिपालांश्च आहूय उवाच—'शृणुत, एते बलवन्तौ मल्लौ चाणूरमुश्टिकौ।' 'नन्दस्य व्रजे आनकदुन्दुभेः पुत्रौ रामकृष्णौ वसतः, तयोः हस्ते मम मृत्युः भविष्यति इति श्रुयते।' 'युवां तत्र मल्लयुद्धेन तौ हन्याथाम्; विविधाः वेदिकाः क्रीडाङ्गणस्य चतुर्दिक् स्थाप्यन्ताम्, येन सर्वे जनाः तयोः युद्धं पश्येयुः।' 'प्रधानमन्त्रिन्, द्वारि कुण्डलयापीडं हस्तिनं स्थापय; तेन मम शत्रूणां वधः क्रियताम्।' 'चतुर्दश्यां धनुर्महोत्सवः विधिवत् आरभ्यताम्; शुद्धपशवः यज्ञाय समुपनीयन्ताम्।' एवं कार्यकुशलं मन्त्रिणं समादिश्य, यदूनाम् अग्रगण्यम् आहूय, तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, अक्रूरमिदं प्राह—'भवान् मे स्नेहात् प्रीत्या च मित्रं स्थापयतु; भोजवृष्णिषु त्वदन्यः प्रियहितः नास्ति।' 'तस्मात् त्वाम् आश्रित्य अहमपि यथा इन्द्रः विष्णुम्, तथा कार्यसिद्धिं प्राप्स्यामि।' 'गच्छ नन्दस्य व्रजं, यत्र आनकदुन्दुभेः पुत्रौ वसतः; तौ रथेन शीघ्रं आनय।' 'मम मृत्युः वैकुण्ठवासिभिः देवैः प्रेषितः इति श्रूयते; तौ नन्दपुरोगमैः गोपैः सह, दानैः च, आनय।' 'यदा तौ आनितौ, तदा हस्तिना तौ, यमोपमेन, हनिष्यामि; यदि तौ तत्र न नश्येतां, तदा मल्लैः वज्रसमानैः हन्येते।' 'तयोः निहते, वसुदेवं चान्यान् क्लिश्यमानान् हनिष्यामि; वृष्णिभोजदशार्हान् च बन्धून् नाशयिष्यामि।' 'पितरं वृद्धमुग्रसेनं राज्ये स्पृहयन्तं, तस्य भ्रातरं देवकं, अन्यांश्च शत्रून् हनिष्यामि।' 'ततः पृथ्वी शत्रुशून्या भविष्यति; जरासन्धो मे गुरुर्द्विविदः प्रियः सखा।' 'शम्बरनरकबाणाः मम सखायः; तैः सह देवपक्षीयान् नृपतीन् हत्वा, पृथ्वीं भोक्ष्ये।' 'एवं विज्ञाय, शीघ्रं रमाकृष्णौ क्रीडाप्रियौ आनय, धनुर्महोत्सवदर्शनाय, यदुपुर्याः वैभवदर्शनाय च।' अक्रूर उवाच—'राजन्, आदेशस्ते युक्तः, शत्रुविनाशः स्वधर्मः; सिद्धिः वा विपत्तिर्वा दैवाधीनं, यतः फलस्य कारणं दैवमेव।' 'जनाः प्रयत्नं कुर्वन्ति, दैवविरोधेऽपि, सुखदुःखयोः वशे वर्तन्ते; तथापि तव आज्ञां करिष्यामि।' शुक उवाच—एवं अक्रूरं समादिश्य मन्त्रिणः विसृज्य, कंसः स्वगृहं प्रविवेश; अक्रूरः अपि स्वगृहं जगाम। ततः कंसप्रेषितः केशी नाम अश्वः, मनोजवः, महाबलः, खुरैः पृथ्वीं कम्पयन्, अशनिप्रतिमनादेन व्योम कम्पयन्, घोरेण ह्रेषितेन सर्वान् भीषयन्, नन्दव्रजं अगमत्। तस्य विशालनेत्रं, भीमवक्त्रं, दीर्घग्रीवं, घनश्यामं च, कंसहितकामः, तत्र व्रजं कम्पयन् प्रविवेश।