तदा तु कुमाराः समागताः तां स्थितिं दृष्ट्वा वचोऽब्रुवन्—“एषा कथा-सारात् सम्प्रति समुत्थिता।” तद्वचनं श्रुत्वा भक्तिः स्वपुत्राभ्यां सह विनयपूर्वकं सनत्कुमारं प्रति उवाच—“अद्य भवद्भिः अहं कलौ नष्टा अपि अस्याः कथायाः अमृतरसैः पुष्टा अभवम्। अधुना कुत्र वसामि? ब्राह्मणाः मे निवासस्थानं निर्दिशन्तु।” इति सा प्राह। तदा ब्राह्मणाः अवदन्—“हे भक्ते, त्वं वैष्णवानां मध्ये गोविन्दस्य रूपाणि सृजसि, त्वमेव प्रेम्णः आधारभूता, संसाररोगस्य नाशिनी च। अतः दृढनिश्चया सदा वैष्णवहृदये स्थेया।” एवं सति, कलिदोषाः त्वां न पश्यन्ति, न च तेषां शक्तिः लोके प्रवर्तते। ततः कुमारादेशेन भक्तिः श्रीहरिदासानां हृदये आसनं कृतवती। ये केचन लोके सर्वथा दरिद्राः सन्ति, यदि तेषां हृदये केवलं श्रीहरौ भक्तिः वसति, ते एव धन्याः। स्वयं हरिः अपि स्वं धाम परित्यज्य भक्तिसूत्रेण बद्धः तेषां हृदये प्रविशति। अधुना किं वदामः भागवतस्य माहात्म्यस्य? यः पृथिव्यां ब्रह्मस्वरूपः, तस्मिन् शरणं गच्छन्ति ये श्रोतारः वक्तारश्च, ते अपि कृष्णसमत्वं प्राप्नुवन्ति, यत् अन्येन धर्मेण न लभ्यते। एवं सति, सूतः उवाच—तदा वैष्णवहृदये दृष्ट्वा अद्भुतां भक्तिं, भक्तवत्सलः भगवान् स्वं धाम परित्यज्य तत्रागच्छत्। स तु वनमालया विभूषितः, श्यामलः जलदसन्निभः, पीताम्बरधरः, मनोहररूपः, सुवर्णमेखलया विराजमानः, किरीट-कुण्डल-दीप्तिमान् बभूव। त्रिभङ्गललितः, कौस्तुभमणिना शोभितः, कोटिकन्दर्पलावण्ययुक्तः, सुगन्धचन्दनलेपनः च सः। परमानन्दस्वरूपः, चैतन्यमयः, मधुरः, वेणुधारी, स भक्तानां शुद्धहृदये प्रविष्टः। वैकुण्ठवासिनः उद्धवादयः वैष्णवाः अपि, एषां कथाश्रवणार्थं गूढरूपेण तत्र समुपविष्टाः। तस्मिन्नवसरे जयध्वनिः समुत्पन्नः, अलौकिकः रसानुभवः जातः, पुष्पचूर्णवृष्टिः पुनः पुनः अभवत्, शङ्खनिनादः अपि श्रूयते स्म। तत्र सभायां समुपविष्टाः स्वदेहं, गृहं, आत्मानं च विस्मृत्य तन्मयाः अभवन्। तेषां स्थितिं दृष्ट्वा नारदः इदं वाक्यम् उवाच— “एषा अद्भुता महिमा मया अद्य दृष्टा, सप्ताहेन समुत्पन्ना। अत्र ये मूढाः, कपटी, पशवः, खगाः अपि, सर्वे पापात् मुक्ताः भवन्ति। अतः मनुष्यलोके कलौ न किञ्चित् अन्यत् अस्ति यत् चित्तशुद्धिकरं, न च किञ्चिद् अन्यत् पापकुलनाशनं यथा एषा कथा। सप्ताहयज्ञेन के शुद्धाः? ब्रूहि। कः वा संसारहिताय नूतनं मार्गं दर्शितवान्?” कुमाराः ऊचुः—“ये मनुष्याः सदा पापिनः, दुष्कृतिनिरताः, मार्गभ्रष्टाः, कोपाग्निदग्धाः, वञ्चकाः, कामातुराः, ते सप्ताहयज्ञेन कलौ शुद्ध्यन्ति। ये सत्यरहिताः, पितृनिन्दकाः, कामवशाः, आश्रमधर्मवर्जिताः, दम्भिनः, असूयकाः, हिंस्राश्च, ते अपि सप्ताहयज्ञेन कलौ शुद्ध्यन्ति। ये पञ्चमहापातकिनः, कपटी, क्रूराः, निःस्नेहाः, ब्रह्मद्रव्योपजीविनः, परदाररताः, ते अपि सप्ताहयज्ञेन कलौ शुद्ध्यन्ति। ये कायेन वाचा मनसा च सदा पापान्याचरन्ति, कपटी, दृढदुष्टा, परधनसमृद्धाः, अशुचयः, दुष्टचित्ताः, ते अपि सप्ताहयज्ञेन कलौ शुद्ध्यन्ति। इदानीं पुराकल्पकथां श्रावयामि, यस्य शृवणमात्रेण पापनाशः भवति।” “तुङ्गभद्रातटे काचित् रम्या पुरी आसीत्, यत्र चातुर्वर्ण्यजनाः स्वधर्मे स्थिता धर्मनिष्ठाः आसन्। तत्र आत्मदेवः नाम द्विजः, सर्ववेदविद्, श्रुतिस्मृतिपारगः, द्वितीयसूर्यवत् आसीत्। स लोके दरिद्रः, धनाढ्यः, तस्य प्रिया धुन्धुलिः नाम्ना, सदैव स्ववचने स्थिता, सुदर्शना, कुलजा च आसीत्। सा लौकिकविषयेषु आसक्ता, क्रूरा, प्रायः वाचालिनी, गृहकर्मकुशला, कञ्चुकी, कलहप्रियाऽपि आसीत्।” “एवं तयोः प्रियतमा-संयुक्तयोः, सुखेन वसतोः, तयोः धनैः, कामैः च, न गृहे न च अन्यत्र सुखं जातम्। ततः तौ सुतार्थं धर्माचरणं कृतवन्तौ, सदा गवां, भूमेः, सुवर्णस्य, वस्त्राणां च दानं कुर्वन्तौ। अर्धधनं धर्मे व्ययितम्, नापि पुत्रः, नापि कन्या जाताः, अतः तौ दुःखेन अतिव्यथा अभवताम्। कदाचित् स द्विजः दुःखार्तः गृहात् निर्गत्य वनं गतः, मध्याह्ने तृषार्तः सरः उपाजगाम। जलं पीत्वा शोककृशः उपाविशत्; किञ्चित्कालानन्तरं कश्चन त्यागी तत्र आगतः। तं दृष्ट्वा स द्विजः समीपं गत्वा, पादौ स्पृशन्, तस्य समक्षं स्थित्वा, दीर्घं निश्वस्य, उपातिष्ठत्।” त्यागी उवाच—“किं रुदसि ब्राह्मण? का ते दुःखव्यथा? शीघ्रं दुःखस्य हेतुम् आख्याहि।” ब्राह्मणः उवाच—“किं वदामि, मुनिवर, पूर्वकृतपापसम्भूतं दुःखम्? मम पितरः शीतलजलस्य स्थाने उष्णं पिबन्ति। देवाः द्विजाश्च मम पिण्डोदकं न तुष्ट्या गृह्णन्ति; पुत्रशोकशून्यः सन्, जीवितत्यागाय अत्र आगतः अस्मि। पुत्रविहीनस्य जीवितं, गृहम्, वित्तं, वंशः च, सर्वं निन्द्यं। या गवः मया पालिता सा अपि वन्ध्या, मया रोपितः वृक्षः अपि फलहीनः। यत् किंचिद् फलम् आगच्छति, तत् शीघ्रं नश्यति; किमर्थं जीवितं मम, पुत्रशून्यस्य दुर्भगस्य?” एवं उक्त्वा स दुःखार्तः तस्य त्यागिनः पार्श्वे बाष्पपूरितलोचनः रुरोद। तदा तस्य संन्यासिनः हृदये महती दया उत्पन्ना। योगबलात् ललाटाक्षरमालया च सर्वं विज्ञाय, त्यागी स ब्राह्मणं विस्तरेण उवाच— “त्यज पुत्रेच्छारूपमज्ञानं; कर्मगतिः बलवती। विवेकं प्राप्य संसारकामनां परित्यज।