यदा तं गीतं श्रुत्वा गोप्यः, हे राजन्, आत्मानमपि विस्मृत्य मूर्च्छिताः बभूवुः, तेषां वस्त्राणि स्रस्तानि, केशमाल्यं च विमुक्तम्। ताः स्वच्छन्देन क्रीडन्त्यः, गीतं गायन्त्यश्च, प्रमुदितचित्ताः, तत्र कुवेरानुचरः शंखचूडः समागतः। कृष्णबलरामौ तत्र स्थितौ दृष्ट्वा, स राजा ताः स्त्रियः संहताः पश्यन्, तासां क्रन्दनं श्रुत्वा, निःसंशयं ताः उत्तरदिशं प्रावर्तयत्। ताः स्त्रियः "कृष्ण! राम!" इति विलपन्त्यः दृष्ट्वा, स्वजनान् अपहृत्य पश्यन्, कृष्णबलरामौ त्वरया तं पापिनं यक्षं पश्चात् धावितवन्तौ, यथा भ्रातरौ स्वगवां चौरं धावेताम्। "मा भैष्ट" इति आश्वास्य स्वरेण, तौ वीरौ गदापाणिनौ, शीघ्रं तं दुष्टं यक्षं अनुययतुः। मृत्युकालसमौ तौ समीपगच्छन्तौ दृष्ट्वा, स मूढो यक्षः ताः स्त्रियः परित्यज्य, जीवितरक्षार्थं पलायितः। गोविन्दः तं यत्र यत्र धावति, तत्र तत्र अन्वगच्छत्, तस्य शिरसः मणिं हर्तुम् उद्यतः, बलरामः तु स्त्रीणां रक्षणाय तत्रैव स्थितः। नातिदूरे सम्प्राप्तः स महाबलः, तस्य पापिनः शिरसि भुजेन प्रहारं कृत्वा, तस्य शिरोमणिं च सहस्रा-मणिं च जग्राह। शंखचूडं हत्वा, स प्रभुः तं दीप्तिमन्तं मणिं आदाय, स्नेहेन ज्येष्ठभ्रात्रे दत्तवान्, गोप्यः तं दृश्य सन्तुष्टाः। शुक उवाच—गोप्यः तु कृष्णं गवां चराय वनं गतं अनुस्मृत्य, तस्य लीला गीतानि गायन्त्यः, दुःखेन दिनानि नयन्ति स्म। गोप्यः ऊचुः—यत्र मुकुन्दः वामहस्तेन वंशं वदने निधाय, वामगण्डं बाहुना स्पृशन्, भ्रूभिर्लीलया चलयन्, कोमलैः अङ्गुलिभिः मार्गं चिन्वन्, तत्र सः अस्मान् आह्वयति। तस्य गीतं श्रुत्वा, दिव्यस्त्रियः सिद्धैः सहिताः, विस्मयम् आगताः, लज्जया कामबाणैः विद्धाः, वस्त्राणि विस्मृत्य मोहिताः। हा, अद्भुताः युवतयः, शृणुत—नन्दसुतः दुःखितानां हर्षदः यदा वंशीं वादयति, तदा तस्य वक्षसि हारः स्मितं च स्थिरविद्युत्समं दीप्तम्। व्रजवृषाः, मृगाः, गावश्च, तस्य दूरात् वंशीस्वरेण आकृष्टचित्ताः, दन्तान्तरे ग्रासं धृत्वा, श्रोत्रैः तन्मयं, चित्रिताः इव, स्थिराः, तिष्ठन्ति। मयूरपिच्छैः, वर्णरजसा, पत्रैः च भूषितः, मल्लवेषं कृत्वा, कदाचित् मुकुन्दः सखिभिः सह गावः आह्वयति। तदा, सरितः तस्य पादरजः वहन्त्यः, वातेन चोदिताः, तं स्पृशितुम् इच्छन्त्यः, प्रेम्णा कम्पमानभुजाः, स्तब्धसलिलाः, पुण्यशालिन्यः, तं यथा वयं, स्पृहयन्ति। स एव पुरातनः पुरुषः, गिरिशिखराणि परिभ्रमन्, सखिभिः वीर्यं स्तूयमानः, वंशीस्वरेण गावः आह्वयति। वनलता वृक्षा च, पुष्पफलसमृद्धाः, विष्णुमिव आत्मनि प्रकाशयन्ति; शाखाः मधुधाराभिः नताः, प्रेम्णा रोमाञ्चिताः, पुष्पाणि स्रजन्ति। तिलकधारी, वनमालाविभूषितः, दिव्यगन्धयुक्तः, तुलसीमधुना सिक्तः, यदा वंशीं वादयति, तदा मदोन्मत्तमधुपाः, तं स्तुत्वा, स्वगीतं गायन्ति। सरसि बकाः, हंसाः, पक्षिणश्च, तस्य सुरम्यगीतं श्रुत्वा, हरिम् उपसृत्य, मनः संयम्य, नेत्रे निमील्य, मौनं विधाय, तं पूजयन्ति। सखिभिः सह, मालाभरणैः विभूषितः, गिरिपृष्ठेषु, यदा गोप्यः वंशीस्वरेण तोषयति, तदा हर्षः जगति व्याप्यते। मेघः, सीम्नः उल्लङ्घनात् भीतः, मन्दं गर्जति, सखा इव पुष्पवर्षं कृत्वा, छायां ददाति, छत्रं निर्माति। गवां पालनकुशलः, वंशीवादनविशारदः, तव पुत्रः, वदने वंशीं निधाय, स्वयमेव नूतनं गीतं निर्माति। तद् श्रुत्वा, देवानां नाथाः—इन्द्रः, शिवः, ब्रह्मा, ऋषयश्च—ग्रीवां मनश्च नतवन्तः, मोहिताः, तत्त्वं न अवबुध्यन्ते। ध्वजवज्रपद्माङ्कुशचिह्नैः, गवां खुरैः, वंशीस्वरेण हृष्टाः, व्रजभूमिं शमयन्ति, स्वखुरक्षतं भूमिं आच्छादयन्ति। सः यदा गच्छति, वयं तस्य कटाक्षैः मोहिताः, कामेन हृदि जागृतेन, न जानिमः कथं भ्रमामः, केशवस्त्राणि वा अस्ति वा नास्ति, मोहिता वयम्। कदाचित् तुलसीगन्धयुक्तमाल्यधारी, सः गवां गणनां कृत्वा, प्रियसख्याः स्कन्धे बाहुं निधाय, गायन् गच्छति। वंशीस्वरेण मोहिता, कृष्णपत्नीः, तं अनुसस्रुः, हृदयं तस्मिन् एकाग्रं कृत्वा; तस्य गुणसमुद्रं अनुसृत्य, मृग्यः अपि, गोप्यः इव, गृहस्नेहं परित्यज्य, तं अन्वगच्छन्। मालतीमाल्यैः, शोभावस्त्रैः, गवां गोपैश्च परिवृत्तः, यमुनातटे, नन्दसुतः, तव वत्सः, गोपसखीनां हृदयानि क्रीडया तुष्टवान्। सौम्यः, चन्दनगन्धयुक्तः, अनुकूलः वातः तं पूजयितुम् वाति; गन्धर्वगणाः गीतनृत्यादिभिः तं स्तुवन्ति। व्रजगोषु स्नेहयुक्तः, मार्गे वृद्धैः पूजितः, सः सर्वाः गावः सायं गृहे प्रत्यागच्छति, तस्य कीर्तिः वंशीस्वरेण गाय्यते। श्रमक्लान्तमुखचन्द्रः, मृदुपदधूलिधूसरमाल्यः, मित्रेभ्यः शुभं दातुम् इच्छन्, देवकीतनयः, गृहम् आगच्छति। स्मितमुखः, मन्दालोकितलोचनः, माल्यधारी, सखिभ्यः मानदः, जम्बुफलवर्णाधरः, मृदुलगण्डः, सुवर्णकुण्डलप्रभया शोभितः। यदुकुलनाथः, गजेन्द्रमध्ये क्रीडन्, सायं रजनीनाथ इव, हृष्टमुखः, ग्रामं प्रति आगच्छन्, व्रजगोषु तापं शमयति। एवं, हे राजन्, गोप्यः कृष्णलीलागीतानि गायन्त्यः, तं चिन्तयन्त्यः, मनसा चित्तेन च तस्मिन् एकतानाः, परमं हर्षं लब्ध्वा, दिनानि निन्युः। इति श्रीमद्भागवतस्य दशमस्कन्धस्य प्रथमार्धे गोपीगीतद्वयम् समाप्तम्। शुक उवाच—ततः, अरिष्टः नाम असुरः, वृषरूपधारी, गोपालग्रामम् आगतः, महता ककुदा भूमिं कम्पयन्, खुरैः भूमिं विदारयन्। सः घोरं नादं कृत्वा, पादैः भूमिं खनन्, पुच्छं प्रसार्य, शृङ्गाग्रैः शैलान् उत्थापयन्, तान् च विक्षिपन्। सः किञ्चित्किञ्चित् विहारं कृत्वा, मूत्रं स्रवन्, स्थिरदृष्टिः, अचञ्चलनेत्रः, भीषणघोरनादेन गावः जनांश्च भीषयामास। भीताः गर्भिण्यः स्त्रियः अकाले गर्भं मुञ्चन्त्यः, मेघाः तस्य ककुदं गिरिम् इति मत्वा, दिशः पलायिताः।