आलङ्कृताः सुगन्धिताङ्गरागाः, सुशुभ्रवस्त्रपरिधानाः, हारमाल्यभूषिताः ताः स्त्रियः सौहार्देन बद्धाः सुमधुरगानैः तेषां स्तुतिं कुर्वन्त्यः सस्मितं गायन्ति स्म। रजनीसमये तारा-चन्द्रमसौ उदितौ, जुईपुष्पगन्धिना समीरितेन, कमलिन्याः सरसः सुगन्धिना वातेन, मदोन्मत्तभृङ्गनिनादेन च सर्वं वातावरणं सुरभितं जातम्। ताः सर्वाः समं गायन्त्यः, तेषां गीतरम्यनिर्झरेण सर्वेषां प्राणिनां मनःश्रोत्रयोः सौम्यशुभ्रता आविशत्, कौशलपूरितैः स्वरैः एकत्र संगतानि गीतानि सञ्जातानि। तद्गीतश्रवणेन गोपीका मूर्च्छिताः, स्वात्मानं विस्मृत्य, वस्त्राणि स्खलितानि, केशमाल्यं च विकीर्णम् अभवत्। ताः प्रमदया मुक्तहृदया गायन्त्यः क्रीडन्त्यश्च, तत्र कुवेरानुचरः शङ्खचूडः आगतः। तदा कृष्णरामौ तत्र स्थितौ, तेन नृपो नारीसमूहं दृष्ट्वा, तासां रोधनं श्रुत्वा, विनापि विलम्बं ताः उत्तरदिशं नेतुं आरब्धवान्। तासां 'कृष्ण! राम!' इति क्रोशन्तीनां, स्वस्वमित्राणां च हरणं दृष्ट्वा, कृष्णरामौ अपहर्तारं गोष्ठे चौरमिव, शीघ्रं अनुयातौ। 'माभैष्ट' इति सान्त्वनस्वरैः, गदाधरौ तौ वीरौ, पापकर्मणं यक्षं शीघ्रं अन्वधावताम्। मृत्युकालाविव तौ समीपं आगच्छन्तौ दृष्ट्वा, स मूढयक्षः ताः स्त्रियः परित्यज्य, प्राणरक्षार्थं पलायितवान्। गोविन्दः तं यत्र यत्र पलायमानं, तत्र तत्र अन्वधावत्, तस्य शिरसः मणिं हर्तुं संकल्प्य, बलरामः स्त्रीसमूहस्य रक्षां कृतवान्। नातिदूरे सम्प्राप्तः स बलवान् कृष्णः, तं दुष्टं यक्षं मुष्टिना शिरसि ताडयामास, तस्य चूडामणिं सख्यमणिं च जग्राह। शङ्खचूडं हत्वा, प्रभासमणिं स स्नेहेन ज्येष्ठभ्रात्रे बलरामाय प्रादात्, स्त्रियः पश्यन्त्यः। ततः श्रीशुक उवाच—गोप्यः कृष्णस्य गवां चारणाय वनं गच्छन्तं अनुस्मृत्य, तस्य लीलागानं गायन्त्यः, दिनानि शोकपूर्णानि नयन्ति स्म। ताः गोप्यः ऊचुः—यत्र मुकुन्दः वामहस्तेन वेणुं ओष्ठे निधाय, वामगण्डं वामबाहुना उपसर्पयन्, भ्रूविलासैः, कोमलाङ्गुलीपथेन, स्वीयं वेणुनादं वदति, सः अस्मान् आह्वयति। तस्य वेणुनादं श्रुत्वा, दिव्यस्त्रीणां पत्न्यः सिद्धैः सहिताः, विस्मयाविष्टाः, लज्जया विवर्णाः, कामबाणैः विद्धमनसः, वस्त्रविस्मृत्य, मोहिताः अभवन्। अहो, सुभगाः कन्यकाः, श्रृणुत—यदा नन्दसूनुः दुःखार्तिनां सुखदः वेणुं वादयति, तदा तस्य वक्षसि हारः स्मितं च स्थिरविद्युत्प्रभे इव प्रकाशेते। गोपवृषाः, हरिणाः, गावः च, दूरात् वेणुनादेन आकृष्टमानसाः, दन्तेषु तृणं धारयन्तः, कर्णौ एकाग्र्येण स्थिताः, चित्रिताः इव, अचला, सुप्ताः इव, आसन्। मयूरपिच्छैः, वर्णरजसैः, पत्रैः च अलङ्कृतः, मल्लवेषधारी, कदाचित् मुकुन्दः, गोपालकैः सहितः, गावः आह्वयति। तदा नद्यः, तस्य पदरजसा वह्यमानाः, वातेन, तं यथा वयं, स्पृहयन्त्यः, पुण्यशालिन्यः, प्रेमकम्पितबाहवः, स्थिरसलिलाः अभवन्। सः आदिपुरुषः, गिरिश्रेष्ठ इव, स्ववीर्येण सखिभिः स्तूयमानः, गिरिपृष्ठेषु विचरन्, वेणुनादेन गावः आह्वयति। वनलता वृक्षाश्च, पुष्पफलसमृद्धाः, विष्णुं स्वान्तरे प्रकटयन्तः इव, शाखाः मधुधाराभिः नमन्त्यः, प्रेमस्फारितदेहाः, पुष्पप्रसूतयः अभवन्। तिलकविभूषितः, वनमाल्यभूषितः, दिव्यगन्धयुक्तः, मधुलिप्ततुलसीमाल्यः, वेणुं वादयन्, मदोन्मत्तभृङ्गाः तं स्तुत्य, स्वीयं गीतं गायन्ति। हंसक्रौञ्चादयः जलचराः, तस्य गीतरम्यया मोहितमनसः, हरिं उपगम्य, संयतमनसः, निमीलितलोचनाः, मौनव्रतेन तं पूजयन्ति। सखिभिः सहितः, हारभूषितः, गिरिपृष्ठेषु, वेणुनादेन गोपिकाः मोदयन्, हर्षः जगति व्याप्यते। मेघः, स्वसीमामतीत्य, मन्दनिनादेन, सखेव, पुष्पवृष्टिं कुर्वन्, छायां ददाति, छत्राकारं निर्माय। गोपालनिपुणः, वेणुवादनकुशलः, तव पुत्रः, वेणुं ओष्ठे निधाय, स्वकृतानि गीतानि वदति। तद्गीतश्रवणेन, देवेशाः—इन्द्रशिवब्रह्मादयः—मुनिभिः सहिताः, कन्धरं मनश्च नतवन्तः, मोहिताः, तत्त्वं न वेदितुम् अशक्नुवन्। ध्वजवज्रपद्माङ्कुशचिह्नैः, गवां खुरैः, वेणुनादेन हृष्टाः, वृजभूमिं शमयन्त्यः, खुरकृतेषु छिद्रेषु भूमिं आच्छादयन्ति। सः यदा गच्छति, वयं तस्य कटाक्षविलासैः मोहिताः, कामवेगेन च, वस्त्रकेशविभ्रमं न जानिमः, भ्रमिताः। कदाचित् तुलसीगन्धयुक्तमाल्यधारी, गाः गणयन्, प्रियसखायाः स्कन्धे भुजं निधाय, गायन् गच्छति। वेणुनादेन मोहितचित्ताः, कृष्णपत्नीः, कृष्णमनसा अनुसरन्त्यः, गुणसागरं पश्यन्त्यः, मृग्यः अपि, स्वगृहस्नेहं परित्यज्य, तं अन्वयुः। मालतीमाल्यैः, शोभनवस्त्रैः, गवयुतैः, यमुनातटे, नन्दसूनुः, तव वत्सः, सखिभिः सहितः, लीलया हृदयम् आनन्दयति। सुगन्धिसन्दलयुक्तः, अनुकूलवायुः, तं पूजयन् वाति; गन्धर्वगणाः, गीतवाद्योपहारैः, तं स्तुवन्ति। व्रजगवां प्रियः, वयोवृद्धैः सत्कृतः, सायं सर्वगाः गृहं नयति, वेणुनादेन कीर्तिः गायते। क्लान्तिमुखशोभितः, रजःकणैः मण्डितमाल्यः, सुहृदां कल्याणं दातुम् इच्छन्, देवकीतनयः ग्रामं प्रति आगच्छति। सस्मितलोचनः, माल्यधारी, मित्रान् सम्मानयन्, जाजलीफलेन श्वेतोष्ठः, पीतगण्डस्थलः, सुवर्णकुण्डलशोभितः। यदुनाथः, गजेन्द्रमध्ये क्रीडन्, दिवाकरः इव सायंकाले, हर्षमण्डितमुखः, ग्रामं प्रति आगच्छन्, व्रजगावः दिवसतापात् मोचयति। एवं, हे राजन्, व्रजनार्यः कृष्णलीलागानं गायन्त्यः, तं चिन्तयन्त्यः, एकचित्ताः, परमानन्देन दिनानि नयन्ति स्म। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे, दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे, 'गोप्यः युगलगीतम्' इत्याख्याय पंचत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। अनन्तरं, श्रीशुक उवाच—तदा अरिष्टो नाम वृषासुरः, महतीं पृष्ठकूटेन पृथिवीं कम्पयन्, खुरैः भूमिं विदारयन्, गोष्ठं प्रति उपजगाम।