कृष्णस्य दर्शनात्, हे अच्युत, अहं ब्रह्मदण्डात् तत्क्षणाद् विमुक्तः अभवम्। तव नाम उच्चारितं सर्वान् श्रोतृन् आत्मानं च साक्षात् शुद्धयति—किं पुनः तव पादस्पर्शे? एतद् ज्ञात्वा, दशार्हवंशस्य अनुमतिं लब्ध्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणम्य च, सुदर्शनः स्वर्गं जगाम। नन्दः च दुःखात् विमुक्तः अभवत्। व्रजवासिनः कृष्णस्य दिव्यशक्तिं दृष्ट्वा चित्तैः विस्मिताः अभवन्। तत्र व्रतं समाप्त्य, हर्षपूर्णाः तद्वृत्तान्तं कथयन्तः व्रजं प्रत्यागच्छन्। एकदा गोविन्दः रामः च, अद्भुतबलसम्पन्नौ, रात्रौ वनान्तरे व्रजस्त्रीभिः परिवृतौ रममाणौ आस्ताम्। तौ भूषितौ, सुगन्धितौ, माल्यधारिणौ, निर्मलवस्त्रधारिणौ, व्रजस्त्रीभिः गीतेन सख्यबन्धनैः मधुरं गीयमानौ आस्ताम्। रात्रेः आरम्भे, तारा-चन्द्रयोः उदयने, मलयजसुगन्धिना, मत्तभ्रमरैः, पद्मवनात् वातेन समीरिते, वायुः पुष्पगन्धं वहन् आसीत्। तत्र सर्वे मिलित्वा, एकस्मिन् गीतसम्प्रदायं निर्माय, मनःकर्णयोः श्रेयःप्रदं गीतं कुर्वन्तः आस्ताम्। तद् गीतं श्रुत्वा, गोप्यः मूर्छिताः अभवन्, वस्त्राणि स्रंसन्ति, केशमाल्यं च विश्रान्तम्। एवं रममाणाः गायन्त्यः च, हर्षे निमग्नाः, कुबेरानुचरः शङ्खचूडः आगतः। कृष्णरामौ तं पश्यन्तौ, स राजा स्त्रीसमूहं विलोक्य, ताः स्त्रियः उत्तरदिशं नेतुं आरभत्। ताः स्त्रियः “कृष्ण! राम!” इति क्रन्दन्त्यः दृष्ट्वा, स्वजनान् अपहृत्य, कृष्णरामौ त्वरितौ, गोपिलङ्घनं कृतवन्तम् चौरं अनुयन्तौ भ्रातरौ इव तं अन्वगच्छताम्। “माऽभैः!” इति आश्वासयन्तौ, दण्डधारिणौ, बलिनौ, त्वरितं दुष्टयक्षं अनुयातौ। तौ मृत्युकालाव इव समीपं आगच्छन्तौ दृष्ट्वा, मूढः यक्षः स्त्रियः परित्यज्य, जीवितरक्षणाय पलायितः। गोविन्दः तं यत्र यत्र धावति, तत्र तत्र अनुयाय, तस्य शिरसः रत्नं ग्रहीतुं उद्युक्तः, बलरामः गोप्यः रक्षितवान्। अतिदूरात् समीपं आगत्य, बलवान् कृष्णः तस्य शिरसि मुष्टिप्रहारं कृत्वा, किरीटरत्नं सह सख्यरत्नेन अपाकर्षत्। शङ्खचूडं हत्वा, प्रभामयम् रत्नं आदाय, स्नेहात् अग्रजाय दत्तवान्, गोप्यः दृष्ट्वा। शुकः उवाच—तदा गोप्यः, कृष्णः गवां चराय वनं गच्छन्, मनसा तं अनुगच्छन्त्यः, दुःखेन दिनानि यापयन्त्यः, कृष्णलीलां गायन्त्यः आस्ताम्। गोप्यः उचुः—यत्र मुकुन्दः वामहस्तेन वंशीं वदनं न्यस्त्वा, वामगण्डं वामबाहुं उपरि स्थापयन्, भ्रूणि नृत्यन्ति, कोमलाङ्गुल्या मार्गं रेखयन्, तत्र सः वयं आह्वयति। देवपत्नीः सिद्धैः सह, तं श्रुत्वा चकिताः, लज्जायाः वशीकृताः, कामबाणैः विद्धाः, वस्त्रं विस्मृत्य, विमूढचित्ताः अभवन्। हे अद्भुतशिलाः, शृणुत—नन्दसुतः दुःखितानां सुखदः, यदा वंशीं वादयति, तदा तस्य वक्षसि हारः स्मितं च स्थिरदीप्त्याः विद्युत् इव प्रकाशमयम्। व्रजवृषा, मृगाः, गोः च, वंशीध्वन्या मनः आकृष्टाः, दन्तैः तृणं धारयन्तः, कर्णैः श्रवणं कुर्वन्तः, चित्रिताः इव, स्थिराः शान्ताः अभवन्। मयूरपिच्छैः, वर्णरञ्जनैः, पत्रैः च भूषितः, मल्लवेशं अनुकरणं कृत्वा, गोपैः सह, मुकुन्दः गाः आह्वयति। नद्यः तस्य पदधूलिसंयुक्तवायुः प्रवाहः विघ्नितः, तं यथा वयं कामयामः, पुण्यसम्पन्ना, प्रेम्णा कम्पितबाहुः, जलं स्थगयन्त्यः अभवन्। सः आदिपुरुषः, गिरिश्रेष्ठः इव, गोपैः वीर्येण स्तूयमानः, वंशीध्वन्या गाः गिरीन्द्रे चरयन्। वनलताः वृक्षाः च, पुष्पफलसमृद्धाः, विष्णुं स्वयमेव प्रकटयन्ति इव, शाखाः मधुस्रवणैः नमन्ति, प्रेम्णा रोमाञ्चिताः, पुष्पप्रसवः कुर्वन्ति। तिलकं, वनमाल्यं, दिव्यगन्धं, मधुसंपूर्णां तुलसीं च धारयन्, यदा वंशीं वादयति, तदा मत्तभ्रमराः तं गीतं गायन्ति। ह्रदेषु, बकाः, हंसाः, पक्षिणः च, तस्य गीतं श्रुत्वा, हरिं समीपं आगच्छन्तः, मनः संयम्य, नेत्राणि निमील्य, मौनं धृत्वा, तं पूजयन्तः। गोपैः सह, माल्याभरणैः भूषितः, गिरिपृष्ठेषु, गोपिकाः वंशीध्वन्या हर्षं लभन्ति, जगत् तेन प्रमुदितम्। मेघः सीमां न उल्लङ्घयन्, मृदुं गर्जन्, मित्रवत् पुष्पवर्षं कुर्वन्, छायां ददाति, तस्य छत्रं निर्माय। विविधगोपपालनकुशलः, वंशीवादनकुशलः, तव पुत्रः, वंशीं ओष्ठे स्थापयन्, स्वकृतं गीतं निर्मायति। एतत् श्रुत्वा, देवेश्वराः—इन्द्रः, शिवः, ब्रह्मा, ऋषयः च—ग्रीवाः मनसः च नमयन्तः, मोहिताः, तत्त्वं न ज्ञातुम् अशक्नुवन्। ध्वजवज्रपद्माङ्कुशचिह्नैः गोः खुरेषु, गाः वंशीध्वन्याः प्रमुदिता, व्रजभूमिं सन्तोषयन्ति, खुरव्रणानि आच्छादयन्ति। सः यदा पार्श्वे गच्छति, वयं तस्य कटाक्षैः, कामेन च, प्रमादिताः, वस्त्रकेशयोः स्थिति न जानिमः, भ्रमिताः। कदाचित् तुलसीगन्धयुक्तमाल्यं धारयन्, गोः गणना कुर्वन्, प्रियसख्याः स्कन्धे भुजं स्थापयन्, गीतं गायन् गच्छति। वंशीध्वन्याः मोहितचित्ताः, कृष्णपत्न्यः कृष्णं अनुगच्छन्त्यः, तस्य गुणसिन्धुं अनुगच्छन्त्यः, मृगाः गोपिकाः इव, गृहस्नेहात् विमुक्ताः, तं अनुयायुः। माल्यैः, शुक्लवस्त्रैः, गोपैः गाः च परिवृतः, यमुनातीरं आगच्छन्, नन्दसुतः तव पुत्रः, सखिभिः सह, क्रीडया हर्षं ददाति। मन्दः, चन्दनगन्धयुक्तः, अनुकूलः वातः तं पूजयितुं वाति; गन्धर्वगणाः गीतवाद्यैः तं स्तुवन्ति। व्रजगवां प्रियः, मार्गे वृद्धैः पूजितः, गाः गृहं नयन्, वंशीध्वन्याः कीर्तिः गायन्। तस्य मुखचन्द्रः श्रमात् दीप्तिमान्, माल्यं खुरधूलिना रम्यं, मित्रेभ्यः आशीर्वादं दातुं इच्छन्, सः देवकीसुतः राजा आगच्छति। सः प्रमुदितनयनः, माल्यधारिणः, मित्रेभ्यः सम्मानदाताः, जाजफलवर्णितोष्ठः, सुवर्णकुण्डलैः शोभितगण्डः। एवं श्रीकृष्णस्य अद्भुतलीला, व्रजवासिनां हृदयानि मोहितानि, सर्वप्रकृतिः तस्य वंशीध्वन्याः, रूपस्य, प्रेमस्य च प्रभावैः प्रमुदिता।