श्रीसूतः उवाच— अन्यथा अपि, देवाः अपि वैष्णवीं मायां त्यक्तुं अत्यन्तं दुष्करं मन्यन्ते, किं पुनः साधारणजनाः तां परित्यजेयुः? अतः सप्ताहश्रवणस्य विधानं कृतम्। एवं नागश्रवणसभायां मुनिभिः धर्मः सम्प्रकाशितः, तदा अद्भुतं किञ्चिद् आसीत्—श्रुणु, हे शौनक, यथावृत्तं कथयामि। तदा भक्तिः स्वयम्, स्वौ युवानौ सुतौ हस्तयुग्मेन गृहीत्वा, साक्षात् शुद्धानुरागस्वरूपिणी, बारं बारं श्रीकृष्ण-गोविन्द-हरे-मुरारि-नाथ इति नामानि उच्चारयन्ती, सहसा तत्र प्रादुरभवत्। सभा तां ददर्श, या भागवतार्थाभरणैः भूषिता, सुशोभनवस्त्रधारिणी च आसीत्; मुनयः विस्मयं जग्मुः—कुतः सा प्रविष्टा, कुत्र चास्या आगमनम्? तस्मिन्नवेक्षणे कुमाराः ऊचुः—"एषा कथासारात् सम्प्रत्युत्पन्ना।" तदेतच्छ्रुत्वा भक्तिः स्वसुताभ्यां सहित्या विनीतया वाचा सनत्कुमारं प्राह। भक्तिरुवाच—"अद्य भवद्भिः अहं पोषिता, या कलेः काले नष्टा आसम्; अस्याः कथा-अमृतस्य पानात् पुनः पुष्या अभवम्। अधुना कुत्र वसामि? ब्राह्मणाः मे निवासस्थानं निर्दिशन्तु।" कुमाराः ऊचुः—"हे भक्ते, त्वं भक्तजनानां मध्ये गोविन्दरूपाणि सृजसि, त्वमेव प्रेमस्वरूपा, संसाररोगनाशिनी च; अतः दृढनिश्चया सदा वैष्णवहृदये स्थेया।" एवं तव आदेशेन, कलिदोषाः त्वां न पश्यन्ति, न च तेषां शक्तिः लोके प्रवर्तते; ततः, भक्तिः हरिदासानां हृदये आसनं कृतवती। येषां हृदये केवलं श्रीहरौ भक्तिरस्ति, ते सर्वलोके दरिद्राः अपि धन्याः; यतः, स्वयं हरिः अपि स्वं धामं परित्यज्य, भक्तिसूत्रेण बद्धः, तेषां हृदये प्रविशति। किं बहुना, यः भागवत इति कथ्यते, स एव भूमौ ब्रह्मरूपः; तस्मिन् शरणं गत्वा वक्ता श्रोतारौ च अपि कृष्णतुल्यां विशुद्धिं प्राप्नुतः, या अन्येन धर्मेण न लभ्यते। ततः, वैष्णवहृदये अद्भुतां भक्तिं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः भगवान् स्वधामं परित्यज्य, तत्र अवतीर्णः। स वनमालया भूषितः, श्यामलवर्णः, पीताम्बरधारी, मनोहरस्वरूपः, सुवर्णमेखलया दीप्तिमान्, मुकुटकुण्डलैः शोभितः। त्रिभङ्गलालितया सुन्दरः, कौस्तुभमणिना विभूषितः, कोटिकन्दर्पलावण्यसम्पन्नः, सुरभिचन्दनलेपनः। स परमानन्दचैतन्यस्वरूपः, माधुर्यपूर्णः, वेणुं वहन्, शुद्धभक्तहृदयानि प्रविष्टवान्। वैकुण्ठनिवासिनः, उद्धवादयः वैष्णवाः, इह गूढरूपेण भागवतश्रवणाय आगताः। तस्मिन् काले जयध्वनयः प्रादुरासन्, अलौकिकः रसानुभवः जातः, पुष्पधूलिवृष्टिः पुनः पुनः अभवत्, शङ्खध्वनिः अपि श्रुतः। तेषां सभायां स्थितानां देह-गृह-आत्मनः विस्मरणम् अभवत्; तेषां समाधिस्थितिं दृष्ट्वा नारदः इदं वचनं उवाच। "एषा अद्भुता महिमा, हे मुनयः, अद्य मया दृष्टा, या सप्ताहकथायाः उद्भवः; अत्र मूढाः, कपटी, पशवः, विहङ्गमाः अपि सर्वे पापात् विमुच्यन्ते। अतः, मनुष्यलोके कलेः काले मनःशुद्ध्यर्थं अन्यत् किमपि नास्ति; न च पृथिव्यां कश्चित् पापकूटविनाशकः, यथा भागवतश्रवणम्। कः सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यति? कथयन्तु। किम् कोऽपि दयालुः लोकहिताय नूतनं मार्गं प्रदर्शितवान्?" कुमाराः ऊचुः—"ये नराः नित्यं पापिनः, दुष्कृतपरायणाः, मार्गभ्रष्टाः, क्रोधाग्निना दग्धाः, कपटी, कामिनः—ते सप्ताहयज्ञेन कलेः काले शुद्ध्यन्ते। ये सत्यरहिताः, मातापित्रोः निन्दकाः, कामवशीकृताः, आश्रमधर्मरहिताः, दम्भिनः, असूयकाः, हिंसकाः—ते सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ते। ये पञ्चमहापातकिनः, कपटी, निर्दयाः, राक्षसवृत्तयः, परधनभोजिनः, परस्त्रीगामिनः—ते सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ते। ये काये, वाचा, मनसा नित्यं पापिनः, कपटी, दम्भिनः, परधनसम्पन्नः, अशुचयः, दुष्टसंकल्पाः—ते सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ते। अत्र पुरातनं किञ्चिदाख्यानं वक्ष्यामि, यस्य श्रवणमात्रेण पापनाशः भवति। तुङ्गभद्रातटे काचित् रम्या पुरी आसीत्, यत्र चतुर्वर्ण्याः स्वधर्मे स्थिताः, सत्यव्रताः, पुण्यकर्मणः च आसन्। तत्र आत्मदेवो नाम द्विजः, सर्ववेदविद्, श्रुतिस्मृतिपारगः, द्वितीयसूर्यवत् आसीत्। स भूमौ धनाढ्यः, तस्य प्रिया धुन्धुली नाम्ना, स्ववचने स्थिता, सुन्दरी, कुलजा च आसीत्। सा लौकिकविषये रक्ता, क्रूरा, बहुभाषिणी, गृहमन्त्रकुशला, कञ्जूषा, कलहप्रियाऽपि। एवं द्वावपि प्रेम्णा सह वसन्तौ, सुखान्यनुभूय, गृहादिषु न सन्तुष्टिं प्राप्नुतः। ततः तौ सुतार्थं धर्माचरणं प्रारभेताम्, सदा दानं कुर्वन्तौ—गावः, भूमिः, सुवर्णम्, वसनानि च। अर्धं धनस्य धर्ममार्गे व्ययितवन्तौ, नापि पुत्रः, नापि कन्या जाताः; अतः दुःखेन अतिव्यथितौ। एकदा स द्विजः दुःखार्तः, गृहम् उत्सृज्य, वनं गतः; मध्याह्ने तृषार्तः, सरः प्राप्तवान्। जलं पीत्वा, पुत्रशोकक्लिष्टः, तत्रैव उपाविशत्; किञ्चित्कालानन्तरं कश्चन त्यागी तत्र आगतः। तं दृष्ट्वा, स जलपानकृत् ब्राह्मणः समीपं गतः; तस्य चरणयोः प्रणम्य, स सन्निधौ स्थितः, दीर्घं निश्वस्य। त्यागी उवाच—"किमर्थं रोदिषि, ब्राह्मण? का ते एषा महती चिन्ता? शीघ्रं दुःखस्य कारणं वद।" ब्राह्मण उवाच—"किं वदामि, महर्षे, पूर्वकृतपापसञ्चयजन्यं दुःखम्? मम पितरः शीतोदकस्य स्थाने उष्णोदकं पिबन्ति। देवाः द्विजातयः च मम पिण्डोदकं न तुष्ट्या गृह्णन्ति; अपत्यशोकविह्वलः, अत्र आत्मनः परित्यागाय आगतः। निरर्थकं जीवनं, पुत्ररहितं गृहम्, पुत्रहीनस्य धनं, वंशशून्यस्य कुलं—सर्वं निन्द्यं। गावः या मया पालिता, सा अपि वन्ध्या; वृक्षः अपि मया रोपितः, स अपि फलरहितः।