राजा परीक्षित् भगवन्तं शुकं प्रष्टवान्, "धर्मस्य स्थापना तथा अधर्मस्य निग्रहाय विश्वेश्वरः स्वयमेव अवतरति। तथापि, हे ब्रह्मन्, कथं स धर्मस्य वक्ता, कर्ता, रक्षिता च, परस्त्रीस्पर्शं कुर्यात्, धर्मसीम्नः उल्लंघनं किमर्थम्? स्वयम् आत्मतुष्टः यदुवंशेश्वरः निन्दितं कर्म कृतवान्—अस्य हेतुः कः? कृपया, अस्माकं संशयं निवारय, हे पुण्यात्मन्।" शुकः उत्तरं दत्तवान्, "धर्मस्य उल्लंघनं तथा साहसिकं कर्म देवेषु दृष्टं; शक्तिमन्तः दोषरहिताः, यथा अग्निः सर्वं दहति। सामान्यः कदापि एतत् अनुकरणं न कुर्यात्, न चिन्तायामपि; अज्ञानात् यदि कर्तुं प्रयत्नं करोति, तदा शिवः समुद्रमथनविषेण यथा पीडितः, तद्वत् नाशं प्राप्नोति। देववचनानि सत्यम्, तेषां कर्माणि अपि कदाचित्; विवेकिनः तेषां युक्तं वचनं वा कर्म वा एव अनुसरन्ति। तेषां कुशलकर्मणः स्वार्थः नास्ति; अहंकाररहितानां, विपरीतं घटिते अपि, हानिः नास्ति। पशवः, मनुष्याः, देवाः च—सर्वे नियन्त्रिताः, तेषां शुभाशुभयोः सम्बन्धः अस्ति। ये भगवत्पादधूलिसेवया तृप्ताः, योगबलात् कर्मबन्धनं छिन्नम्, ते मुनयः स्वच्छन्दं विचरन्ति; भगवतः इच्छया देहधारणे बन्धनं किम्? स सर्वेषु जीवेषु, गोपीषु, तेषां पतिषु, सर्वेषु च, अन्तर्यामी, देहेषु क्रीडति। जीवहिताय स मानुषं शरीरं धारयित्वा, तादृशानि लीलानि करोति, यानि श्रुत्वा भक्तिः उत्पद्यते। व्रजवासिनः भगवतो मायेय भ्रमिताः, कृष्णं न स्पर्धन्ति, समीपस्थं स्वपतिं इव मन्यन्ते। ब्रह्मरात्रे समाप्ते, व्रजाङ्गनाः भगवत्प्रियाः, अनिच्छन्त्यः अपि, वसुदेवस्य अनुमत्याः स्वगृहं गताः। यः श्रद्धया विष्णोः व्रजाङ्गनाभिः सह क्रीडां शृणोति वा कथयति, स शीघ्रं भगवतो परमभक्तिं प्राप्नोति, तथा विवेकी कामरोगं हृदयात् शीघ्रं निवारयति।" शुकः पुनः कथयति, "एकदा, देवोत्सवे, गोपाः उत्साहपूर्णाः, बन्धनयुक्तैः वृषैः रथान् योजयित्वा अम्बिकावनं ययुः। तत्र, सरस्वत्यां स्नात्वा, बलिनं पशुपतिं पूजयामासुः, तथा अम्बिकां देवीं भक्त्या, हे राजन्। गोपाः ब्राह्मणेभ्यः गौः, सुवर्णं, वस्त्रं, मधु, अन्नं च आदरात् दत्तवन्तः, 'भगवान् अस्माभ्यं तुष्टः भवतु' इति। सरस्वतीतीरे, जलं पीत्वा, व्रतम् आचरित्वा, नन्दः, सुनन्दः, अन्ये च, तत्र रात्रिं व्यतीतवन्तः। तस्मिन्नेव वने, एकः महाव्यालः, तीव्रतरः क्षुधितः, आकस्मिकं आगत्य, सुप्तं नन्दं गृहीत्वा दष्टवान्। सर्पबन्धनात् नन्दः चित्कारं कृतवान्, 'कृष्ण! कृष्ण! इदं महद् आपत्! पितः, सर्पः मां ग्रसति—रक्षस्व माम्, तव आश्रयं प्राप्नोमि!' इति। तस्य शब्दं श्रुत्वा, गोपाः शीघ्रं उत्थाय, तं गृहीतम् दृष्ट्वा, विस्मिताः, दण्डैः सर्पं ताडितवन्तः। ताडनात् दग्धः अपि, सर्पः नन्दं न मुमोच; तदा सतवतां स्वामी भगवान् आगत्य, तं पदस्पर्शेन स्पर्शितवान्। भगवत्पदस्पर्शात्, सर्पस्य पापं विनष्टं; सर्परूपं त्यक्त्वा, विद्याधरसम्पूजितं रूपं धारयन् स्थितः। हरिषीकेशः तं उज्ज्वलरूपं सुवर्णमाल्येन भूषितं प्रणमन्तं पप्रच्छ, 'कः त्वं, यः परमतेजसा दीप्तः? किमर्थं अस्मिन् निकृष्टे स्थाने पतितः?' इति। सर्पः उवाच, 'अहं विद्याधरः नाम्ना सुदर्शनः, सौन्दर्यसम्पन्नः, धनाढ्यः, विमानमार्गे दिशः भ्रमन्। विरूपः, अङ्गिरसः च ऋषयः, स्वसौन्दर्ये गर्वितौ, मां हसित्वा, तयोः शापेन, मम अपराधात्, अहं एतत् जन्म प्राप्तः। तयोः दयायाः शापः मम हितायैव अभवत्; जगद्गुरोः पदस्पर्शेन सर्वदुःखं विनष्टम्। शापमुक्तः सन्, त्वां यः संसारभीतस्य भयापहः, शरणदः च, प्रार्थये—पदस्पर्शानुग्रहं प्राप्त्वा, गन्तुम् अनुमतिं दातुम्। त्वं योगेश्वरः, परमपुरुषः, धर्मनाथः; कृपया, गच्छतुं अनुमतिं ददातु, हे देव, लोकनाथ लोकपाल च। त्वदर्शनात्, हे अच्युत, ब्रह्मदण्डात् मुक्तः अभवम्; तव नाम श्रवणमात्रेण सर्वे शुद्ध्यन्ति, आत्मा च; पदस्पर्शे किम् अधिकम्?' इति। दाशार्हवंशसम्भवात् अनुमतिं प्राप्त्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, सुदर्शनः दिवं गतः; नन्दः दुःखात् विमुक्तः। कृष्णस्य दिव्यशक्तिं दृष्ट्वा, व्रजवासिनः चित्ते विस्मिताः अभवन्; तत्र विधिव्रतम् समाप्त्वा, व्रजं प्रत्यागच्छन्, कृतान्तं हर्षात् कथयन्तः। एकदा, गोविन्दः रामः च, अद्भुतबलसम्पन्नौ, वने रात्रौ रममाणौ, व्रजनार्याभिः परिवृतौ। अलङ्कृतौ, सुगन्धितौ, माल्यवस्त्रधारिणौ, ताभिः सख्यभावेन मधुरगीतैः स्तूयमानौ। रात्रे आरभ्यमाणे, तारेषु चन्द्रोदयः, मन्दानिलः कमलवनात् गन्धमद-बहुलः, मालतीसुगन्धः, मदमत्तभ्रमरैः युक्तः। तत्र, ताः गीतं गायन्त्यः, सर्वजनानां मनः श्रोत्रं पूत्कृत्य, त्वरितं स्वरसमूहं कुर्वन्त्यः। तद् गीतं श्रुत्वा, गोप्यः मूर्च्छिताः, आत्मानं विस्मृत्य, वस्त्राणि स्खलितानि, केशमाल्यं च विश्रान्तम्। ताः प्रमोदेन क्रीडन्त्यः, गायन्त्यः, रतिमग्नाः, शङ्खचूडः, कुबेरानुगतः, आगतः। कृष्णरामौ तत्र स्थितौ, तदा शङ्खचूडः, ताः स्त्रियः समावृत्य, रुदन्त्यः अपि, एकस्मात् उत्तरदिशं शीघ्रं निनाय। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे कथितं, भगवतः लीला, भक्तानां च महिमा, व्रजवासिनां अद्भुतानुभवः, सर्वं श्रद्धया श्रवणं वा कीर्तनं वा कृत्वा, परमभक्तिः, कामरोगनाशः च शीघ्रं लभ्यते।