शृणु, हे शौनक, भगवतः स्वरूपं शब्दरूपं यथार्थरूपेण प्रकटितं हि हरिरेव। तस्य सेवया, श्रवणेन, कीर्तनया वा दर्शनात् पापानि विनश्यन्ति। अतः सप्ताहश्रवणं भागवतस्य सर्वसाधनात् श्रेष्ठतमं घोषितं, अन्यानि कर्माणि परित्यज्य, कलियुगे धर्मः अयं प्रतिपादितः। अयं धर्मः कलौ दुःखदारिद्र्यदुःस्वप्नपापविनाशाय, कामक्रोधजयाय च प्रकाशितः। अन्यथा, देवाः अपि वैष्णवीं मायां त्यक्तुं अत्यन्तं दुष्करं मन्यन्ते, किं पुनः साधारणजनाः? अतः सप्ताहपाठः विधीयते। एवं ऋषयः नागश्रवणसभायाम् एष धर्मः प्रकाशितः, तस्मिन् क्षणे अद्भुतं कृत्यं अभवत्। शौनक, तद्वृत्तान्तं शृणु। भक्तिः स्वयम् तयोः युवयोः पुत्रयोः हस्तं गृहीत्वा आकस्मात् प्रकटिता, शुद्धप्रेमस्वरूपा, पुनः पुनः श्रीकृष्ण, गोविन्द, हरे, मुरारि, नाथ इति नामानि उच्चरन्ती। सभा तां ददर्श, भागवतमर्थाभरणा, सुशोभिता वसनैः, तस्याः आगमनं च, आगमस्थानं च विचिन्तयन्ति। तस्मिन् समये कुमाराः उक्तवन्तः—‘एषा कथासारात् उत्पन्ना।’ तच्छ्रुत्वा भक्तिः पुत्राभ्यां सह विनीतया वाचा सनत्कुमारं अभ्यधावत्। भक्तिः उवाच—‘कले ह्यहं नष्टा, अद्य त्वया सर्वैः भागवतकथामृतपानात् पुष्टा। अधुना कुत्र स्थास्यामि? ब्राह्मणाः मे निवासस्थानं वदन्तु।’ ततोऽब्रवन्—‘भक्ते, त्वं भक्तेषु गोविन्दरूपाणि निर्मासि, त्वमेव प्रेमधारिणी, संसाररोगनाशिनी; अतः दृढनिश्चया सदा वैष्णवहृदयेषु तिष्ठ।’ अतः कलिदोषाः त्वां न पश्यन्ति, न च तेषां शक्तिः लोकं व्याप्नोति; एवं भक्तिः हरिभक्तहृदयेषु आसनं कृतवती। सर्वलोकेऽपि ये दीनाः, तेषां हृदयेषु श्रीहरिभक्तिः यदि वर्तते, त एव धन्याः। हरिः अपि निजधामं त्यक्त्वा, भक्तिसूत्रेण बद्धः, तेषां हृदयेषु प्रविशति। किं वदामः भागवतस्य महिमानं, यस्य आत्मा भूमौ ब्रह्मस्वरूपः; तं शरणं गत्वा वक्ता श्रोता च कृष्णसाम्यं प्राप्नुवन्ति, यत् अन्येन धर्मेण न लभ्यते। ततः, सूतः उवाच—वैष्णवहृदयेषु अद्भुतां भक्तिं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः भगवान् स्वं धामं परित्यज्य आगतः। वनमालया शोभितः, श्यामः मेघवर्णः, पीतवस्त्रधारी, मनोहररूपः, सुवर्णमेखलया दीप्तः, मुकुटकुण्डलयुक्तः। त्रिभङ्गीमूर्तिः, कौस्तुभमणिना भूषितः, कोटिकामानयनः, चन्दनलेपनः। आनन्दचैतन्यरूपः, मधुरः, वेणुधारी, भक्तानां शुद्धहृदयेषु प्रविष्टः। वैकुण्ठवासिनः, उद्धवाद्याः वैष्णवाः, इह गूढरूपेण कथाश्रवणाय अवतरिताः। तस्मिन् समये जयध्वनिः, अद्भुतरसः, पुष्पचूर्णवृष्टिः, शङ्खध्वनिः च अभवत्। सभायां स्थिताः देहगृहात्मनः विस्मृत्य, तेषां भावसमाधिं दृष्ट्वा नारदः वचनं प्रोवाच। नारदः उवाच—‘अद्भुतं भागवतमाहात्म्यं मया अद्य दृष्टम्, सप्ताहकथायाः प्रभवात्; अत्र मूढाः, कपटाः, पशुपक्षिणः अपि पापविमुक्ताः भवन्ति। अतः कलौ मनःशुद्ध्यर्थं अन्यत् नास्ति, पापसमूहनाशाय भागवतश्रवणम् एव श्रेष्ठम्। सप्ताहयज्ञेन के शुद्धाः स्युः? को वा लोकहिताय दयालुः नवीनं मार्गं प्रकाशितवान्?’ कुमाराः ऊचुः—‘ये मानवाः नित्यं पापाचरणे, दुष्कर्मनिरतः, मार्गच्युतः, क्रोधाग्निदग्धः, कुटिलः, कामपरायणः—ते सप्ताहयज्ञेन कलौ शुद्ध्यन्ते। ये सत्यहीनाः, मातृपितृनिन्दकाः, कामाभिभूताः, आश्रमधर्मरहिताः, कपटी, असूयकः, हिंसकः—ते सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ते। ये पञ्चमहापातकिनः, कपटी, क्रूराः, राक्षसवत्, ब्रह्मधनपोषितः, परस्त्रीगामी—ते सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ते। ये शरीरवाक्चित्तैः नित्यं पापाचरणे, कपटी, दम्भी, परधनसमृद्धः, अशुचिः, दुष्टसंकल्पः—ते सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ते। अत्र अहं पुरातनं वृत्तान्तं कथयामि, यस्य श्रवणमात्रेण पापनाशः भवति। तुङ्गभद्रातटे पुरा रम्यपुरी आसीत्, यत्र चतुर्वर्णीयाः जनाः स्वधर्मे सत्यनिष्ठाः, पुण्यकर्मनिरताः। तत्र आत्मदेवो नाम ब्राह्मणः वसति स्म, सर्ववेदविद्, श्रुतिस्मृतिपारंगतः, द्वितीयसूर्यवत्। स भिक्षुकः, लोकसमृद्धः, तस्य प्रिया धुन्धुली नाम्ना, स्ववाक्यनिष्ठा, सुशोभिता, कुलोत्पन्ना। सा लौकिकविषये आसक्ताः, क्रूरा, वाचालिनी, गृहनित्यकर्मकुशला, कञ्जुषा, कलहप्रियाः। एवं तयोः दम्पत्योः प्रेमयुक्तं सहवासं, भोगान् अनुभवतः, तयोः धनकामाः गृहादिषु सुखं न प्रददुः। पश्चात् पुत्रार्थं धर्माचरणं आरभ्य, नित्यं गोभूमिहेमवस्त्रदानं दीनजनाय दत्तवन्तः। अर्धधनं धर्ममार्गे विनियोज्य, न पुत्रः न कन्या जाताः, अतः दुःखेन अतिव्यथितौ। एकदा द्विजः दुःखितः गृहं परित्यज्य वनं गतः। मध्याह्ने तृषार्तः सरः समीपं गच्छति। जलं पीत्वा, सुतशोकात् कृशः, उपविष्टः। किञ्चित्कालानन्तरं यः कश्चन त्यागी तत्र आगतः। तं दृष्ट्वा, द्विजः, जलपानं कृत्वा, समीपं गच्छति, चरणौ प्रणम्य, तस्य पुरतः स्थित्वा दीर्घनिःश्वासं दत्तवान्। त्यागी उवाच—‘किं रोदिषि ब्राह्मण? किम् एषा तीव्रशोकः? शीघ्रं दुःखस्य कारणं वद।’ ब्राह्मणः उवाच—‘किं वदामि, ऋषे, पूर्वपापसम्पादितं दुःखं? मम पितरः शीतं जलं त्यक्त्वा उष्णं पिबन्ति।