एकदा, यत्र कृष्णस्य वनं स्थितं, तत्र सः युवा नारीभिः स्नानं कृत्वा, सर्वतः प्रेमं च हासं च दृष्ट्वा, देवताभिः पुष्पाणि वर्षन्तं स्तूयमानः, आत्मानन्देन गजराजवत् क्रीडति स्म। कृष्णः, यत्र भूमौ च जलानि च, पुष्पाणां सुगन्धेन परिपूर्णं दिशां च भ्रमति, तस्मिन् वनं, गजस्य मादकवृत्त्या सह नारीभिः परिवृतः क्रीडति स्म। चन्द्रप्रभायुक्ता रात्रयोः, सः स्वकथां सत्यं कुरुते, प्रियाणां नारिणां च सह, आत्मन्येव प्रेमं विलासयन्, शरत्कालस्य काव्यरसं अनुभवति स्म। राजा परीक्षित उवाच: "धर्मस्य स्थापनाय, अधर्मस्य च दमनाय, विश्वस्य ईश्वरः स्वयमागच्छति।" अत्र ब्रह्मन्, यः वाक्यं, क्रियाम्, च धर्मस्य सीमायाम् रक्षकः, अन्यस्य भार्याः स्पृशेत् कथं? यद्वा, यदुक्षेत्रस्य ईश्वरः, आत्मनन्दः, कृत्यम् अपि कृतवान्, तस्य हेतुः कः? कृपया, अस्माकं संशयं निवारय। शुकः उवाच: "धर्मविरुद्धानि च साहसिकानि च कार्याणि देवेषु दृश्यन्ते; शक्तिमन्तः, दोषः नास्ति, यथा अग्निः सर्वं भक्षयति।" यः न देवः, सः कदापि एषां अनुकरणं न कुर्यात्, न च विचारतः; यः अज्ञानात् कार्यं करोति, सः नष्टः, यथा रुद्रः समुद्रस्य विषात् पीडितः। देवानां वाक्यानि सत्यम्, तेषां कार्याणि च कदाचित्; बुद्धिमन्तः केवलं तेषां वाक्येषु च कर्मणां अनुकूलं अनुसृत्य। तेषां कुशलव्यवहारैः, तेषां स्वार्थः नास्ति; न च, हे स्वामिन्, अहंकारविहीनानां कृते हानिः, अपि च विपरीतं यदा घटते। किं तर्हि सर्वाणां प्राणिनां—पशवः, मनुष्याः, देवाः—यैः शास्यते च शास्यते? तेषां कृते शुभाशुभसंबन्धः अस्ति। यः तस्य पदपङ्कजस्य चूर्णं सेवते, यः योगबलैः सर्वं कर्मबन्धं नष्टं कृत्वा, मुक्तः सदा यथा ऋषयः, तः स्वच्छन्दं गच्छन्ति; तस्य इच्छया, शरीरं धारयित्वा, कथं तत्र बन्धः अस्ति? यः सर्वेषां प्राणिनां, गोपीः, तेषां पतयः च, साक्षात् निवसति, क्रीडति च। जीवितानां कृते, मानवशरीरं धारयित्वा, एषः क्रीडास्वप्नं करोति, यद्वृत्तं श्रुत्वा, सः तस्मिन् भक्तिम् उपैति। वृजवासिनः, तस्य मायया मोहिताः, कृष्णं न द्वेषन्ति, यः तेषां समीपेषु स्वकं पतिं मन्यन्ते। ब्रह्मायाम् रात्र्यां, गोपीः, ईश्वरस्य प्रियाः, यद्यपि न इच्छन्ति, तेषां गृहे पुनः गत्वा, वासुदेवस्य अनुमतिम् अर्हन्ति। यः सत्यं श्रूष्यति वा कथयति, व्रजपत्नीनां सह विष्णोः क्रीडां, सः शीघ्रं परमानन्दं प्राप्नुयात्, चित्ते कामरोगं च शीघ्रं निवारयति। शुकः उवाच: "एकदा, देवतानां उत्सवे, गोपालाः, उत्सुकाः, अम्बिकावनं गत्वा, युज्यन्ते। तत्र, सरस्वतीं स्नात्वा, पाशुपतं महादेवं च, भक्त्या पूजां कुर्वन्ति। ते ब्राह्मणेषु गो, स्वर्णं, वस्त्राणि, मधु, आहारं च ददति, "ईश्वरः अस्मान् प्रसन्नः करोतु।" सरस्वतीं तटं गत्वा, जलं पिवन्तः, व्रजवासिनः, नन्दः, सुनन्दः च तत्र रात्रिं व्यतीतवन्तः। तत्र, एकः महा सर्पः, अत्यन्तं भूखितः, संयोगेन, नन्दं निद्रायामासीनं गृहीत्वा। सर्पस्य ग्रासे, सः "कृष्ण, कृष्ण, एषः दारुणः! पितरं, सर्पः मां निगच्छति—त्वं रक्ष मे!" इति चक्रे। तस्य क्रन्दनं श्रुत्वा, गोपालाः शीघ्रं जागृताः; सः ग्रहीतः दृष्ट्वा, चकिताः, सर्पं दण्डैः प्रहारं कुर्वन्ति। अग्निदण्डैः दग्धः सर्पः, न तं विमोचयति; तदानीं, ईश्वरः, सत्त्वतः, समीपं आगच्छति, च पादैः स्पृशति। ईश्वरस्य पादस्पर्शेन, तस्य दुष्टता नष्टा; सर्परूपं त्यक्त्वा, विद्या धाराणां पूज्यं शरीरं धारयति। हृषीकेशः तं पृष्टवान्, यः तत्र नम्रः, दिव्यं रूपं धृतवान्, सुवर्णमाल्यां च अलंकृतः। "त्वं केऽसि, यः परमतेजसा च अद्भुतस्वरूपेण प्रकाशते? कथं एषः अपदं प्रापितः?" सर्पः उवाच: "अहं विद्या धारः सुदर्शनः, यः सौंदर्येन च धन्यः, आकाशमार्गे च गच्छन्। ऋषयः, विरूपः च अंगिरसः, मम रूपे गर्विताः, तेषां श्रापेन, यः मम दुष्कृत्येन प्रापितः, अहं एषां जन्मं प्रापितः। तेषां करुणायाः श्रापः, मम लाभाय एव, यः विश्वगुरोः पादस्पर्शेन, सर्वं दुर्दशा नष्टा। अहं तव शरणं गत्वा, हे महायोगिन्, हे सर्वश्रेष्ठ, हे धर्मपतिः; कृपया, मां गच्छतु, तव पादस्पर्शस्य आशीर्वादं प्राप्य। "अहं ब्रह्मदण्डस्य दण्डं तदा, त्वां दृष्ट्वा, हे अच्युत; तव नामं, यः उच्चारितं, सर्वं श्रोतारं च शुद्धयति—किं तर्हि, तव पादस्पर्शेन?" एवं श्रुत्वा, दासरथनन्दनः, अनुमतिं दत्वा, सर्पः स्वर्गं गत्वा, नन्दः च तस्य दुःखात् विमुक्तः। कृष्णस्य दिव्यशक्तिं दृष्ट्वा, वृजवासिनः चित्ते चकिताः; तत्र पूजायां समाप्त्यां, ते वृजं गत्वा, हर्षेण घटनां पुनः कथयन्ति। एकस्मिन् काले, गोविन्दः च रामः, अद्भुतशक्तिमन्तः, रात्रौ वनं क्रीडन्ति, वृजवासिनः नारिणां सह। ते अलंकृताः, चन्दनलेपिताः, माल्यैः च शृङ्गारिताः, गोपीभिः मधुरैः गीतैः गीयमानाः, मित्रत्वेन बन्धिताः। रात्र्याः आगमनं सम्मान्य, यथा तारे च चन्द्रः उदितः, वायुः जास्मिनं चन्दनसुगन्धं च, कमलपद्माणां तालात् वहति। ते सह गीयन्ति, यत्र सर्वप्राणिनां मनः च कर्णं च आशीर्वादं प्राप्नुवन्ति, एकस्मिन् सुरम्यं समवायं कुर्वन्ति।