गोप्यः स्वर्णकुण्डलैः कपोलान् विराजयन्त्यः सुकपोलाभिः, सुमधुरस्मितैः कटाक्षैः च, पुरुषोत्तमस्य श्रीकृष्णस्य महात्मनः कीर्त्याः गीतिं कुर्वन्त्यः, तस्य पद्मकरकम् अनुभूय धन्यत्वम् अन्वभवन्। ताः स्त्रियः, हारैः कुटिलितैः स्तनकुङ्कुमलिप्तैश्च सहिताः, तं परितः स्थिताः, गन्धर्वगणैः अनुगम्यमानं, वनं प्रविविशुः। स यथा क्लान्तः गजपतिः स्त्रीगजैः परिवृतः बन्धं भित्वा जलं प्रविशति, तथा स भगवान् स्त्रीसमूहैः सहितः वनं प्रविवेश। तत्र स भगवान् युवतिभिः स्नाप्यमानः, सर्वतो हासप्रीतदृष्टिभिः निरीयमानः, दिव्यैः पुष्पवर्षैः देवगणैः स्तूयमानः, आत्मारामः गजेन्द्र इव क्रीडनं चकार। कृष्णस्य काञ्चनकुञ्जे, स्थलजलयोः, सर्वदिक् पुष्पगन्धैः पूरितायाम्, प्रमदासमूहैः परिवृतः मदोन्मत्तगज इव विचचार। एवं शशाङ्करश्मिभिः शोभितासु रजनीषु, प्रियाभिः परिवृतः, स्ववचननिष्ठः, ताभिः सह रममाणः, स्वे रतौ लीनः, शरदृतोः काव्यरसं पपौ। एवं कथायां पारिक्षित् राजा पप्रच्छ—"भगवन्, धर्मसंस्थापनाय चाधर्मनिग्रहाय च यः स्वयं भगवान् आवतरति, स कथं धर्मस्य वक्ता, कर्ता, रक्षकः च सन्, परदारस्पर्शनं धर्मविपरीतं किमर्थं चकार? आत्मारामः यादवपतिः निन्द्यं कर्म किमर्थं चकार? अस्माकं संशयं छिन्द्धि, पुण्यात्मन्।" ततः शुक उवाच—"देवानां स्वामीनां धर्मविपर्ययाः साहसानि च दृष्टानि; बलिनां दोषः न विद्यते, यथा वह्निः सर्वं दहति। स्वामी न सन् कदापि तदनुकरणं न कर्तव्यम्, न मनसापि; अजानेन कुर्याद्यदि, स रुद्रवत् हलाहलविषेण नश्यति। स्वामिनां वाक्यं सत्यम्, कर्मापि कदाचित्; युक्तिमत्तमात्रं तेषां वाक्यकर्मणां अनुसरणीयम्। तेषां चेष्टया न स्वार्थोऽस्ति, अहंकाररहितस्यापि विपरीते न दोषः। किमु जीवेषु—पशुषु, मर्त्येषु, सुरेषु—नियन्तव्यम्? शुभाशुभयोः सम्बन्धः तेषु एव। ये श्रीपादरजः सेवया तुष्टाः, योगबलैः कर्मबन्धं नाशितवन्तः, ते मुनयः मुक्तसङ्गा विचरन्ति; तस्य इच्छया देहमास्थाय, कुतः बन्धनं स्यात्? स सर्वेषां भूतानां—गोपीनां, पतिनां, सर्वदेहिनां—अन्तर्यामि ईश्वरः, देहेषु क्रीडन् स्थितः। स जीवहिताय मानुषं रूपं गृहीत्वा, एतादृशानि लीलारूपाणि करोति, यच्छ्रवणेन भक्तिर्भवति। व्रजवासिनः तस्य मायया मोहिताः, कृष्णं नासूयन्, तान् स्वपत्नीन् इति मन्यमानाः। ब्रह्मरात्र्याः समाप्तौ, ताः प्रियाः गोप्यः, अनिच्छन्त्यः अपि, वासुदेवस्य अनुमत्याः स्वगृहं प्रत्ययुः। यः श्रद्धया वा यः पठति वा श्रीविष्णोः व्रजयोषिदां लीलां, स शीघ्रं परां भक्तिं लभते, हृदयमलानां कामरोगं च क्षिप्रं नाशयति। शुक उवाच—कदाचित् देवोत्सवे, गोपालकाः हृष्टमानसाः, वृषयुतरथैः अम्बिकावनं ययुः। तत्र सरस्वत्यां स्नात्वा, महादेवं पशुपतिं पूजयामासुः, देवीम् अम्बिकां च, भक्त्या समर्पयन्तः। ते ब्राह्मणेभ्यः गाः, सुवर्णं, वसनानि, मधु, भोज्यं च आदरात् ददुः, "भगवान् अस्मासु तुष्टः भवेत्" इति। सरस्वत्याः तीरे, जलपानव्रतानुष्ठानपराः, नन्दः सुनन्दश्च तत्र रजनीमवसन्। तस्मिन्नह्नि, तस्मिन्वने, अतिभुजङ्गः महोरगः, अतितृष्णया पीडितः, तत्र आगतः, सुप्तं नन्दं जघान। सर्पग्रस्तः नन्दः उवाच—"कृष्ण! कृष्ण! इदं भीषणम्! पितः, सर्पः मां ग्रसति—त्राहि माम्, त्वां शरणं गतः अस्मि!" इति। तस्य शब्दं श्रुत्वा, गोपाः शीघ्रं उत्तस्थुः; तम् आपन्नं दृष्ट्वा, दण्डैः सर्पं ताडयामासुः। वह्निदग्धः अपि स सर्पः नन्दं न मुमोच; ततः सत्वतां पतिः श्रीकृष्णः सन्निधाय, स्वपादेन तं स्पृष्टवान्। भगवत्पादस्पर्शवशात् तस्य पापं नाशितम्; स सर्पशरीरं त्यक्त्वा, विद्याधरसम्मानितं दिव्यरूपं प्राप। हरिकेशः श्रीकृष्णः तं दीप्तरूपं, हेममाल्यलंकृतं, प्रणमन्तं पप्रच्छ—"कोऽसि त्वं, यः परमतेजसा विराजसे? कथं त्वं घोरं रूपमेतद् आपन्नः?" स सर्प उवाच—"अहं विद्याधरः सुदर्शनः नाम, रूपसम्पद्वान्, धनाढ्यश्च, विमानयानेन दिशः विचरामि। विरूपः अङ्गिरसश्च मुनयः, आत्मरूपेण गर्वितौ, मां हसितवन्तौ; तयोः शापेन, स्वदोषात्, एषा योनिः प्राप्ता। तयोः करुणया दत्तः शापः मम हितायैव जातः; जगद्गुरोः पादस्पर्शेन सर्वपापं विनष्टम्। अधुना शापमुक्तः, भयत्रस्तानां भीतिनाशन, शरणागतवत्सल, पादस्पर्शलाभात् गन्तुमनुज्ञां देहि। त्वां शरणं गतः अस्मि, योगेश्वर, पुरुषोत्तम, साधुवर, कृपया गन्तुमनुज्ञां ददातु। त्वद्दर्शनात्, अच्युत, ब्रह्मशापात् मुच्ये; तव नाम श्रवणमात्रेण सर्वपापं नश्यति, किं पुनः पादस्पर्शेन।" एवं दाशार्हवंशसम्भूतात् श्रीकृष्णात् अनुमतिं लब्ध्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, सुदर्शनः स्वर्गं जगाम; नन्दश्च क्लेशात् विमुक्तः। कृष्णस्य ऐश्वर्यं दृष्ट्वा, व्रजवासिनः विस्मितचित्ताः, तत्र व्रतानुष्ठानं समाप्त्य, हृष्टाः व्रजं प्रत्ययुः, तद्वृत्तान्तं स्मरन्तः। कदाचित् गोविन्दः रामश्च, अद्भुतबलसम्पन्नौ, व्रजयोषितः परिवृत्य, वनान्तरे निशायाम् रममाणौ। तौ अलङ्कृतौ, गन्धानुलिप्तौ, हारवस्त्रशोभितौ, स्त्रीभिः सख्यभावेन मधुरगीतैः स्तूयमानौ, तत्र क्रीडाम् अकुरुताम्।