भगवान् उवाच— अहं ते सम्यग् उक्तवान् भक्तियोगस्य चतुर्विधं स्वरूपम्, तदपि च यद् अनाविर्भूते काले प्रविष्टे कालेन जीवेषु लीयते। जीवस्य च बहुधा संसारचक्राणि, यानि अविद्यया कर्मणा च सृज्यन्ते, तेषु आत्मा प्रविश्य अपि स्वमार्गं न जानाति। एष धर्मः कदापि दुष्टाय, अशान्ताय, अभिमानिने, द्वेषिणे, बहिर्-धार्मिकाय च नोपदेष्टव्यः। न च लोभिने, गृहकान्तारमने, मय्य् अनन्यभक्ताय, भक्तद्वेषिणे च कदाचित्। श्रद्धालवे, भक्ताय, जितेन्द्रियाय, अमन्यवे, सर्वभूतहिताय, सेवायां उत्सुकाय च एष उपदिष्टव्यः। बहिर्यताय, शान्तचित्ताय, अमन्यवे, शुद्धाय, मम प्रियतमाय च एष धर्मः कथनीयः। या माता, यः कश्चित् श्रद्धया एतद् एकवारं शृणोति, वा मय्य् अवस्थितचित्तः पठति, स मम मार्गं अवश्यं विन्दति। एवं भगवतः परममधुरं वचनं श्रुत्वा, गोप्यः विरहजनितं दुःखं विसृज्य, साक्षात् सन्निधानेन कामं प्राप्ताः। तत्र गोविन्दः भक्ताभिः प्रमोदिताभिः स्त्रीरत्नैः परिवृतः, तासां बाहुयुग्मैः आलिङ्गितः, रासक्रीडां आरब्धवान्। रासोत्सवः आरब्धः, गोपीमण्डलैः भूषितः, योगेश्वरः कृष्णः प्रत्येकयोः मध्ये स्थितः। स तासां मध्ये प्रविश्य, ग्रीवाभिः निकटं आकर्षयन्, यः पश्येत्, स गगने शतशः विमानान् समाकीर्णान् इव मन्येत। देवाः स्वपत्नीभिः सह हृष्टमानसाः दृष्ट्वा, दुन्दुभीनां शब्दः, पुष्पवृष्टिः, गन्धर्वपतयः स्वपत्नीभिः सह तस्य निर्मलां कीर्तिं गायन्ति स्म। रासमण्डले गोपीभिः सह कङ्कणनूपुरघण्टानां निनादः सञ्जातः। तासां मध्ये देवकीसुतः भगवान् महापन्नगमणिरिव सुवर्णरत्नेषु सुषोभ। पादाघातैः, भुजविक्षेपैः, स्मितावलोकनैः, भ्रूविलासैः, कर्णकुण्डलविलोलैः कपोलस्पर्शैः, स्वेदसिक्तविकचकेशपाशैः, कृष्णपत्नीभिः गीतं गायन्तीः विद्युत् मेघमण्डलेषु इव बभुः। ताः नृत्यन्त्यः, गायन्त्यः, रागेण कण्ठं पीनयन्त्यः, कृष्णस्पर्शसुखेन प्रमुदिताः, गीतनिनादेन दिशः पूरयन्ति स्म। एकोपि मुखुन्देन सह गीतं सम्यक् सन्दधाना, तेन स्नेहेन सत्कृता, “साधु साधु” इति प्रशंसा लब्ध्वा, पुनः पुनर् गायन्ती, तेन महतीं कृपां प्राप। अन्याः रासक्रीडया श्रान्ता, सशिथिलकङ्कणमालतीमालिका, गदाधरस्य स्कन्धे भुजं न्यवेशयन्। अन्याः कृष्णस्य नीलोत्पलगन्धिना चन्दनाङ्कितेन भुजेन नासिकां समुपनीय, हर्षवशात् चुम्बन्। अन्याः नृत्यक्रीडया विक्षिप्तकुण्डलशोभितकपोलाः, कपोलं तस्य कपोले निधाय, स्वचित्तं ताम्बूलं ददुः। अन्याः नृत्यगीतक्रीडया श्रान्ताः, नूपुरमेखलानिनादैः, तिष्ठन्तं अच्युतस्य पद्महस्तं स्तनयुग्मे विश्रामाय न्यवेशयन्। गोप्यः अच्युतं प्रियं प्राप्ताः, लक्ष्म्याः एकपतिं, ग्रीवायां बाहुभिः आलिङ्ग्य, गायन्त्यः तेन सह रमन्ते स्म। पद्मकर्णाभरणाः, केशपाशाः, स्वेदस्निग्धकपोलाः, प्रकाशमानमुखाः, कङ्कणनूपुरध्वनिभिः, स भगवान् ताभिः सह नृत्यति, केशेषु मन्दारमाल्यशिथिलैः, गोष्ठवनान्तरे भ्रमरगीतैः। एवं स्नेहसंस्पर्शैः, हस्तसंयोगैः, स्नेहदृष्टिभिः, हासविलासैः, श्रीपतिः व्रजसुन्दरीभिः सह क्रीडन्, आत्मप्रतिबिम्बवत् शिशुः यथा स्वेन क्रीडति। तासां अङ्गसंस्पर्शसुखोत्कण्ठितेन्द्रियाः, केशवासोस्तनबन्धशिथिलाः, पतितानि सम्यक् समाहर्तुं न शेकुः, कुरुश्रेष्ठ, हाराभरणानि अपि स्रवन्। कृष्णस्य क्रीडां दृष्ट्वा, दिव्याङ्गनाः व्यामोहिताः, कामवशं गताः, चन्द्रमाः अपि सपरिषदः विस्मितः। भगवान् स्वेच्छया गोपीसंख्यया रूपाणि धारयन्, आत्मारामः सन् अपि ताभिः सह रमते स्म। यदा ताः अतिक्रीडया श्रान्ताः, स दयालुः प्रेम्णा तासां मुखानि शीतलहस्तेन मृदु स्पृशन्, प्रिये। गोप्यः सुवर्णकुण्डलकान्तिकपोलाः, केशभूषिताः, स्मितवदनाः, सस्मितावलोकनैः, तस्य पद्महस्तस्पर्शेन धन्याः, पुरुषश्रेष्ठस्य कीर्तिं गायन्ति स्म। ताभिः परिवृतः, हाराः विदलिताः, स्तनसौरभेण लिप्ताः, गन्धर्वसमूहैः अनुगतः, वनं प्रविवेश, यथा दन्ती स्त्रीदन्तीसंघेन जलं प्रविशति। तत्र, युवतिभिः स्नाप्यमानः, सर्वतः स्नेहस्मितावलोकनैः, दिव्यैः पुष्पवृष्टिभिः पूज्यमानः, स आत्मारामः गजेन्द्रवत् क्रीडति। ततः कृष्णस्य कानने स्थले जले च, सर्वदिक् पुष्पगन्धिना पूरिता, प्रमोदिताभिः स्त्रीभिः परिवृतः, मदगजेन्द्र इव विचरन्। एवं शशाङ्करश्मिभिः शोभितासु रजनीषु, प्रतिज्ञापालनाय, प्रियाभिः परिवृतः, आत्मनि एव रतिः स्थापयन्, शरदृतो रससारं आस्वादयन्। अथ पारिक्षित् उवाच— धर्मसंस्थापनाय, अधर्मनिग्रहाय च, भगवान् स्वयं अवतीर्यते। कथं तर्हि, ब्रह्मन्, स धर्मस्य वक्ता, कर्ता, रक्षिता च, परस्त्रीस्पर्शं कृत्वा, तद्विपरीतम् आचरितवान्? आत्मारामो यदुपतिः, निन्द्यं कर्म कृतवान्, किमस्य तत्र भावः? नः संशयं छिन्द्धि, पुण्यश्लोक। शुक उवाच— धर्मविप्लवाः, अत्याचाराः च देवेषु दृश्यन्ते; शक्तिनां दोषाभावः, यथा वह्निः सर्वं दहति। न शक्तिमान् यो न स्यात्, स एतत् न कर्तव्यः, नापि चिन्तनीयम्; अज्ञानेन कृत्वा, स रुद्रस्य हलाहलवद् नश्यति। ईश्वराणां वचनानि सत्यम्, कर्माणि कदाचित्; तेषां वाक्यकर्मसु यानि युक्तानि, तानि बुद्धिमान् अनुयुञ्जीत। तेषां कुशलवृत्तेन न स्वार्थः, नापि अहङ्काररहितानां विपरीतेऽपि दोषः, प्रभो। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, कृष्णस्य भक्तियोगोपदेशः, गोपीभिः सह रासक्रीडा, तस्य दिव्यलीला, तथा धर्मस्य रहस्यं शुकदेवेन पारिक्षिते उपदिष्टम्।