शृणुत, मुनयः, एकदा नैष्ठिक्यं श्रोतव्यं भागवतस्य सप्ताहश्रवणं योगात् ध्यानाज्ज्ञानाच्चाधिकतरं, किमुत तस्य माहात्म्यस्य वर्णनं? पुनः पुनः सर्वं समतिक्रम्य तद्विशिष्यते। तदा शौनकः प्राह—"इयं कथा खलु अद्भुता, विज्ञानादिधर्मानपोह्य स्थितवती; कथं भागवतपुराणं, यः परमश्रेयो मार्गदर्शकः योगादिमार्गान् सूचयन्, अभवत्?" सूत उवाच—"यदा श्रीकृष्णः, स्वकार्यं भक्तजनानां कृते सम्पाद्य, पृथ्वीं त्यक्त्वा स्वधाम गन्तुम् उद्यतवान्, तदा एकादशैः प्रमुखैः भक्तैः सहितः स्थित्वा, उद्धवः तम् अभ्यभाषत। उद्धव उवाच—'भगवन् गोविन्द, त्वं भक्तानां कार्यं कृत्वा गन्तासि; मम हृदि महान् शोकः, तं शृण्वन् कृपां कुरु। इदानीं कलियुगः प्रवृत्तः, पापजनाः पुनरुत्पत्स्यन्ति, साधवः अपि तेषां संसर्गेण उग्राः भविष्यन्ति। तदा पृथ्वीः भारार्ता गवामिव रूपेण शरणं यास्यति; त्वदन्यः त्राता न दृश्यते, कमलनयन। तस्मात् भक्तवत्सल, दयां कृत्वा मा गच्छ; भक्तानां कृते गुणमयमपि रूपं धारयन्, निर्गुणश्चेतनः सन्। त्वदभावे भक्ताः पृथ्व्यां कथं स्थितिं प्राप्स्यन्ति? निर्गुणस्य पूजनं कठिनम्; अतः किञ्चित् चिन्तय।' एवं श्रुत्वा उद्धवस्य वचनानि, हरिः प्रभासे स्थित्वा विचारयामास—'किं कर्तव्यं मम भक्तोपकाराय?' सः स्वदीयं दिव्यम् तेजः भागवते निवेश्य, आत्मानं गुह्यं कृत्वा श्रीमद्भागवतस्य पुण्यसागरे प्रविष्टवान्। अतः भागवतं शब्दरूपेण स्वयं हरिरिव प्रकटितम्; तस्य सेवया, श्रवणेन, कीर्तनदर्शनेन वा, पापानि विनश्यन्ति। एवं सप्ताहश्रवणस्य श्रवणं सर्वस्मात् साधनात् श्रेष्ठं, अन्यान् धर्मान् परित्यज्य, कलियुगे एषः धर्मः निर्दिष्टः। अयं धर्मः कलौ दुःखदैन्यदुःस्वभागपापविनाशाय, कामक्रोधजयाय च, प्रतिपादितः। अन्यथा, देवा अपि वैष्णवीं मायां त्यक्तुं कठिनं मन्यन्ते, किं पुनः साधारणजनाः? अतः सप्ताहपारायणं विधीयते। सूतः पुनरुवाच—"एवं मुनिभिः नागश्रवणसभायां धर्मः प्रतिपादितः, तस्मिन्नेव क्षणे अद्भुतं किञ्चिद् अभवत्। शृणु, शौनक। भक्ति, स्वयम् युवयोः पुत्रयोः हस्ते गृहीत्वा, शुद्धप्रेमस्वरूपिणी, श्रीकृष्णगोविन्दहरेमुरारिनाथ इति नामानि पुनः पुनरुच्चारयन्ती, तत्र सस्मार। सभा तां ददर्श, भागवतार्थाभरणां, शोभायुक्तां, आगतम् अपश्यन्त, तस्याः प्रवेशः कुत्र कुतश्च इति च विचिन्त्य। तदा कुमाराः ऊचुः—'इयं कथासारात् समुत्पन्ना।' तच्छ्रुत्वा भक्ति, पुत्राभ्यां सहित्या, विनयपूर्वकं सनत्कुमारं प्राह। भक्ति उवाच—'अद्य यूयम् माम् पोषितवन्तः, यद्यपि अहं कलौ नष्टा, अस्याः कथायाः सुधया; अधुना कुत्र वसेयं? ब्राह्मणाः निर्दिशतु।' तदा उक्तम्—'भक्ते, त्वं भक्तेषु गोविन्दरूपाणि निर्मिमीसि, त्वमेव प्रेमधारिणी, संसाररोगनाशिनी; अतः दृढनिश्चया सदा वैष्णवहृदये तिष्ठ।' अतः कलिदोषाः त्वां न पश्यन्ति, न च तेषां शक्तिः लोके प्रवर्तते; एवं आज्ञया भक्ति हरिदासानां हृदि निविष्टा। येऽपि सर्वलोकेषु दरिद्राः, यदि तेषां हृदि केवलं श्रीहरौ भक्तिः तिष्ठति, ते धन्याः; हि हरिः अपि स्वधामं परित्यज्य भक्तिसूत्रेण बद्धः तेषां हृदये प्रविशति। किं वदामः भागवतस्य महात्म्यं, यस्य आत्मा एव पृथिव्यां ब्रह्म; तस्मिन्शरणं गत्वा वक्ता श्रोतारौ चापि कृष्णतुल्यं शुद्धं पदं प्राप्नुतः, यत् अन्येन धर्मेण न सुलभम्। सूत उवाच—"ततः वैष्णवहृदयेषु अद्भुतां भक्तिं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः भगवान् स्वं धाम परित्यज्य, वनमालया विभूषितः, श्यामलः, पीताम्बरधरः, मनोहररूपः, सुवर्णमेखलायुक्तः, किरीटकुण्डलशोभितः, त्रिभङ्गललितः, कौस्तुभमणिविभूषितः, कोटिकन्दर्पलावण्यः, चन्दनगन्धलिप्तः, आनन्दचिन्मयस्वरूपः, मधुरः, वेणुधारी, भक्तशुद्धहृदये प्रविष्टवान्। ये वैकुण्ठनिवासिनः, उद्धवादयः वैष्णवाः, तेऽपि अस्मिन्लोके गूढरूपेण भागवतकथाश्रवणाय आगताः। तस्मिन्काले जयध्वनिः, अलौकिकरसपूरणम्, पुष्पधूलिवृष्टिः, शङ्खनिनादः च अभवत्। तत्र सभायां सर्वे तनुगेहमनसः विस्मृत्य, समाधिस्थितिं प्राप्ताः; तेषां स्थितिं दृष्ट्वा नारदः वाक्यमुवाच— 'इयं अद्भुता महिमा, मुनयः, अद्य मया दृष्टा, सप्ताहघटनात् उद्भूता; अत्र मूढाः, कपटी, पशुपक्षिणः अपि, सर्वे पापात् विमुच्यन्ते। अतः मनुष्यलोके, कलौ, नास्ति किञ्चित् अन्यत् यत् मनःशुद्धिकरं, न च किञ्चन पापविनाशनं यथा भागवतकथाश्रवणम्।' 'के सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः भवन्ति? वद। किम् अपि दयालुः पुरुषः, लोकहिताय, नूतनं मार्गं प्रकाशितवान्?' तदा कुमाराः ऊचुः—'ये मानवाः सदा पापिनः, दुष्कृतिनिरताः, मार्गच्युताः, क्रोधाग्निना दग्धाः, कपटी, कामिनः, तेऽपि कलौ सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये सत्यहीनाः, पितृनिन्दकाः, कामवशाः, आश्रमधर्मवर्जिताः, धूर्ताः, असूयकाः, हिंस्राः, तेऽपि सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये पञ्चमहापातकिनः, कपटी, क्रूराः, राक्षसवत् अमर्षिणः, ब्रह्मद्रव्यपोषिता, परदारगामिनः, तेऽपि सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये कायवाङ्मनसैः सदा पापिनः, कपटी, दम्भिनः, परधनवर्धनाः, अशुचयः, दुराशयः, तेऽपि सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति।' 'अत्र पुरातनां कथां वक्ष्यामि, यस्य श्रवणमात्रेण पापनाशः जायते। तुङ्गभद्रातटे काचित् रम्या पुरी आसीत्, यत्र चतुर्वर्ण्याः स्वधर्मे स्थिताः, सत्यनिष्ठाः, पुण्यकर्मणः। तत्र आत्मदेवो नाम ब्राह्मणः, सर्ववेदविद्, श्रुतिस्मृतिपारगः, द्वितीयसूर्य इव, निवसति स्म।' एवं भागवतस्य सप्ताहश्रवणस्य, भक्ति-प्रादुर्भावस्य, भगवत्साक्षात्कारस्य, तथा सप्ताहयज्ञस्य माहात्म्यं मुनिसभायां प्रवृत्तमिति।