शृणु, साधो, भगवतः श्रीमद्भागवते महापुराणे कथितं दिव्यं चरित्रम्। यद् फलम् अलभ्यम् तपसा योगेन ध्यानवाऽपि, तत् सर्वं सुलभतया सप्ताहश्रवणेन सम्पूर्णरूपेण लभ्यते। सप्ताहश्रवणं यज्ञाद् अधिकं, व्रताद् अधिकं, तपसश्च अतिव्याप्तमस्ति, तीर्थयात्रां च सदा अतिक्रामति। योगादपि, ध्यानज्ञानाभ्यां च अधिकं सप्ताहश्रवणम्; किम् अन्यद् अस्य महात्म्यं वदामि? पुनः पुनः सर्वेषां साधनानां परम् इति प्रतिपद्यते। एवं श्रुत्वा, शौनक ऋषिः सुतं पप्रच्छ—"अहो, एषा कथा अद्भुता, ज्ञानादिधर्मान् परित्यज्य, भगवतः परमशिवदायिनी भागवती का कथमुत्पन्ना, या योगादिमार्गान् दर्शयन्ती परमश्रेयो मार्गदर्शिनी जाता?" तदा सूतः प्रोवाच—"यदा श्रीकृष्णः स्वकार्यं सम्पाद्य, पृथिवीं त्यक्त्वा स्वधाम प्रति गन्तुम् उद्यतः, तदा एकादश मुख्यभक्तान् श्रावयित्वा, उद्धवः तम् अपृच्छत्। उद्धव उवाच—'भगवन् गोविन्द, भक्तकार्यम् पूर्णयित्वा त्वं गमिष्यसि; मम हृदये महान् शोकः, तं श्रुत्वा मां सान्त्वय।' 'इदानीं घोरः कलिः आगतः, दुष्टजनाः पुनः उद्भविष्यन्ति, साधवः अपि तेषां संसर्गेण उग्राः भविष्यन्ति। पृथिवी भारार्ता गविरूपेण शरणं यास्यति; त्वदन्यः रक्षकः न दृश्यते, कमललोचन। अतः भक्तवत्सल, दया कृत्वा मा गच्छ; भक्तानां कृते गुणमयमपि रूपं कृत्वा स्थितवान् असि, निर्गुणोऽपि चेतनः। त्वयि पृथिव्यां न सन्निहिते भक्ताः कथं स्थितुं शक्नुवन्ति? निर्गुणाराधनं कठिनम्; अतः किंचित् चिन्तय।' एवं श्रुत्वा उद्धववचनं, हरिः प्रभासे चिन्तयामास—'किं कर्तव्यं मम भक्तानां पालनाय?' तदा स्वीयं दिव्यतेजः श्रीमद्भागवते न्यवेशयत्, आत्मानं गुहायां संहृत्य भागवतसागरं प्रविष्टवान्। अतः शब्दरूपिणी भागवती मूर्तिः एव हरिरिव प्रतिष्ठिता; तस्याः सेवया, श्रवणेन, पाठेन, दर्शनाद् वा सर्वपापानि नश्यन्ति। एवं सप्ताहश्रवणस्य सर्वसाधनातिरिक्तत्वं निर्णीतम्; अयं धर्मः कलौ प्रतिपादितः। अयं धर्मः कलियुगे दुःखनाशनाय, दारिद्र्यनिवारणाय, दैन्यापगमाय, पापक्षयाय, कामक्रोधनिग्रहाय च प्रतिपादितः। अन्यथा, विष्णुमायां परित्यक्तुं देवा अपि अत्यन्तदुष्करं मन्यन्ते; तर्हि साधारणजनाः कथं त्यजेयुः? अतः सप्ताहश्रवणं विधीयते। सूतः पुनः उवाच—"एवं मुनिभिः नागश्रवणसभायां धर्मः प्रतिपादितः, तदा अद्भुतं किञ्चिद् अभवत्—शृणु, शौनक, यथावृत्तम्। भक्तिः स्वयम् युवाभ्यां पुत्राभ्यां सह हस्ते गृहीत्वा तत्रैव प्रकटिता, विशुद्धप्रेममयी, पुनः पुनः श्रीकृष्ण, गोविन्द, हरे, मुरारि, नाथ इति नामानि उच्चारयन्ती। सभा तां समागतां ददर्श, सा भागवतरत्नाभरणा, सुशोभना वस्त्रधारिणी; मुनयः विस्मयं गताः—कुतः आगता, कथं प्रविष्टा इति। तदा कुमाराः ऊचुः—'एषा कथासारात् संजाता।' इति श्रुत्वा भक्तिः पुत्राभ्यां सह विनयेन सनत्कुमारं प्राह। भक्तिरुवाच—'अद्य भवद्भिः अहं पुष्टास्मि, कलौ नष्टा अपि अस्मि, अस्याः कथायाः अमृतस्य प्रसादात्। अधुना कुत्र वसामि? ब्राह्मणाः तद् वदन्तु।' तदा ते ऊचुः—'हे भक्ते, त्वं भक्तेषु गोविन्दरूपाणि सृजसि, त्वमेव प्रेमावसानं, त्वं संसाररोगं नाशयसि; अतः दृढनिश्चया वैष्णवहृदये सदा तिष्ठ।' एवं कलिदोषाः त्वां न पश्यन्ति, न च तेषां शक्तिः प्रवर्तते; अतः तेषां आज्ञया भक्तिः तदा हरिदासानां हृदये उपविष्टा। येषां हृदि केवलं श्रीहरिभक्तिः, ते सर्वेषु लोकेषु दारिद्र्येऽपि धन्याः; यतः हरिः अपि स्वधामं परित्यज्य भक्तिसूत्रेण तेषां हृदये प्रविशति। किं बहुना, यः भागवत इति कथ्यते, स एव पृथिव्यां ब्रह्मस्वरूपः; तस्मिन् शरणं गृहीत्वा वक्ता श्रोता च अपि कृष्णसाम्यं प्राप्नुतः, यत् अन्येन धर्मेण न लभ्यते। सूतः पुनरुवाच—"तदा वैष्णवहृदयेषु अद्भुतां भक्तिं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलो भगवान् स्वं धाम परित्यज्य अवतीर्णः। स वनमाल्यलसितः, श्यामः, पीताम्बरधरः, मनोहररूपः, सुवर्णमेखलाविभूषितः, रत्नमुकुटकुण्डलधारी च। त्रिभङ्गलालितः, कौस्तुभमणिविभूषितः, कोटिकन्दर्पसुन्दरः, चन्दनगौरविलेपनः। स आनन्दरूपः, चिन्मयः, मधुरः, वेणुधारी, शुद्धभक्तहृदयेषु प्रविष्टः। ये वैकुण्ठवासिनः, उद्धवादयः वैष्णवाः, तेऽपि अस्मिन्कथाश्रवणाय गूढरूपेण प्रविष्टाः। तदा जयध्वनिः, अलौकिकरसराशिः, पुष्पधूलिवृष्टिः, शङ्खनिनादः च अभवत्। तत्र सभायां समुपविष्टाः स्वदेहगृहस्वात्मनः विस्मृत्य, समाधौ स्थिताः; तेषां स्थितिं दृष्ट्वा नारदः वाक्यमुवाच— 'इयं अद्भुता महिमा अद्य मया दृष्टा, या सप्ताहक्रियायाः उदिता; अत्र मूढाः, कपटी, पशवः, पक्षिणः अपि सर्वे पापमुक्ताः भवन्ति। अतः मनुष्यलोके कलौ मनःशुद्धये अन्यत् नास्ति, न च भूमौ अन्यत् पापकुलनाशनं इव एषा कथा।' कः सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यति? कः लोकहिताय दयालुः नवमार्गं प्रदर्शितवान्? तद् वदन्तु। तदा कुमाराः ऊचुः—'ये मनुष्याः सदा पापकर्मिणः, दुष्टाचारिणः, मार्गभ्रष्टाः, क्रोधाग्निना दग्धाः, वञ्चकाः, कामातुराः—ते कलौ सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये सत्यहीनाः, पितृनिन्दकाः, आश्रमधर्मवर्जिताः, मिथ्याचारिणः, असूयकाः, हिंस्राश्च—ते अपि सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये पञ्चमहापातकदोषिणः, कपटी, क्रूराः, रौरववत् अमर्षिणः, ब्रह्मद्रव्यभोजिनः, परदारगामिनः—ते अपि सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये कायवाङ्मनसैः नित्यं पापकर्मिणः, दम्भयुक्ताः, परधनसमृद्धयः, अशुचयः, दुष्टचित्ताः—ते अपि सप्ताहयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। अत्र पुराकथां वक्ष्यामि, येन केवलश्रवणेन पापनाशो जायते।" एवं श्रीमद्भागवतस्य सप्ताहश्रवणस्य महात्म्यं, भगवद्भक्तेः प्रादुर्भावः, भगवतः अवतरणं, तथा सप्ताहयज्ञस्य पावनशक्तिः मुनिसभायाम् आदरात् प्रतिपादिता।