यमुनातटं पुनः आगत्य, मनः श्रीकृष्णे स्थिरं कृत्वा, तत्र समागताः तस्य आगमनं आकाङ्क्षन्तः कृष्णस्य कीर्तिं गीतवन्तः। ततः, राजन्, कोपाविष्टाः तैः मुखेभ्यः अग्निवायूः निष्क्रान्ताः, भूमिं निर्जनां कर्तुम् इच्छन्तः, यथा संवार्तकः युगान्ते। तैः वृक्षाः दग्धाः दृश्यन्ते, तदा ब्रह्मा आगत्य बार्हिष्मत्पुत्रान् सूक्ष्मवाक्यैः शमयामास। ततः, अवशिष्टवृक्षाः भीता, स्वायम्भुवेन निर्दिष्टाः, कन्यां प्रचेतेभ्यः दत्त्वा। ब्रह्मणः आज्ञया तैः मारीषा स्वीकृता, यस्याः महान् अपराधः कारणं, तस्मात् प्रजापतिर्जातः। चाक्षुषमन्वन्तरस्य अवकाशे, सृष्ट्यादौ, कालगत्या, दक्षा, भाग्यप्रेरितः, इच्छिताः प्रजाः सृजति। स जन्मनि स्वदीप्त्या सर्वदीप्तिम् अतिशाय्य, स्वकौशलात् 'दक्षः' कर्मफलात् नाम्ना अभवत्। अनादिः स प्रजासृष्ट्यर्थं, प्रजापालनाय, स च अन्ये च सर्वप्राणिनां अधिपतित्वेन नियुक्ताः। तत्र गोप्यः ऊचुः—व्रजः तव जन्मेन अधिकं विकासितः; लक्ष्मीः सदा अत्र वसति। प्रिय, तव भक्ताः सर्वदिशासु दृश्यन्तां; ये तव जीवनाधाराः त्वां अन्वेषयन्ति। हे महायशः, शरद्रात्रौ तव दृष्टिः पद्मस्य हृदयस्य सौन्दर्यं हरति। प्रेमनाथ, वयं तव अनवेतनदासीः; वरद, किम् उचितं यत् त्वया अस्मान् अत्र मार्यते? जलविषात्, नागरूपराक्षसात्, वातात्, विद्युत्तः, अग्नेः, वर्षपुत्रात्, सर्वत्र आपत्तिभ्यः, हे परम, त्वया पुनः पुनः रक्षिताः। त्वं केवलं गोपीनाम् आनन्दः न, सर्वजीवानां अन्तरात्मा; ब्रह्मणा लोकरक्षणाय याचितः, स्नेहसखा, सात्वतवंशे प्रकटितः। वृष्णिश्रेष्ठ, तव चरणौ शरणं प्राप्तानां संसारभीतिम् मोचयतः; प्रिय, तव पद्मकरकम् मस्तके स्थापय। वीर, व्रजदुःखहर, तव स्मितेन स्वजनानां मदः नाशितः; सखा, अस्मान् दास्याय स्वीकारय; तव पद्ममुखं दर्शय। नमन्तां पापनाशक, तृणचरानुग, श्रीनिवास, तव चरणौ नागपृष्ठैः अर्पितम्; तानि वक्षसि स्थापय, हृदयवेदना शमय। मधुरवाक्यैः, मनोहरैः शब्दैः, मनःप्रियया बुद्ध्या, हे कमलनयन, अस्मान् मोहितवान्; वीर, तव अधरामृतं पोषय। तव कथामृतं दुःखितानां जीवनम्; कविभिः स्तुतम्, पापहरम्; श्रवणात् शुभं धनं च लभ्यते; यः भूमौ तानि वितरति स एव दानशीलः। प्रिय, तव हास्यं, प्रेमदृष्टिः, क्रीडा, ध्यानं च शुभम्; हृदयस्पर्शिनी गूढवार्ता, मनः व्यथयन्ति। यदा त्वं व्रजाद् गच्छसि, गोचरनाय, तव पद्मपादः शिलातृणाङ्कुरेषु चरन्ति; अस्माकं चित्तं तव विरहेन व्याकुलं त्वां अनुवर्तते। दिवसान्ते, नीलकेशः, वनमाल्यमुखः, धूलिपरिप्लुतः, बारं बारं प्रकटितः; वीर, अस्माकं हृदयेषु प्रेमं जागरयति। तव पद्मपादौ, नमन्तां कामदौ, श्रीपाद्यैः पूजितौ, विपत्तौ ध्यान्यौ, शमदायिनी; प्रिय, तानि वक्षसि स्थापय, वेदनाम् शमय। तव अधरौ, वेणुगीतस्पर्शितौ, प्रेमवृद्ध्यै दुःखनाशाय, सर्वकामविस्मरणाय; वीर, तव अधरामृतं दत्तुम् अर्हसि। यदा त्वं दिवा वनं विचरति, ये त्वां न पश्यन्ति, तेषां क्षणः युगवत्; तव कुण्डलितकेशः, सुन्दरमुखम्, मन्ददृष्टिभिः, नितरां पिहितम्। पतिं, पुत्रं, कुलं, भ्रातृजनं, स्वजनं च परित्यज्य, वयं अन्तिमाः त्वां प्राप्ताः, अच्युत; तव गानमोहिता, मार्गं ज्ञात्वा, का स्त्री रात्रौ गृहं प्रतिनिवर्तेत्? गूढवार्ताः, हृदयप्रेमोत्थानम्, तव स्मितमुखम्, प्रेमदृष्टिः, विस्तीर्णवक्षः, श्रीनिवास, पुनः पुनः मनांसि आकर्षयन्ति। व्रजवासिनां शुभस्वरूप, तव साक्षात् सन्निधिः सर्वदुःखहरः, सर्वमङ्गलप्रदः; किंचित् तव अनुपस्थितिः, तव प्रियजनानां विरहदुःखस्य औषधम्। प्रिय, तव सुन्दरपद्मपादौ वक्षसि स्थापयामः, तेषां कठोरत्वात् भीता; किं त्वं वनं विचरन्, तव पादौ शिलातृणेषु न वेदनां अनुभवन्ति? अस्माकं चित्तं तव जीवनाधारे स्थिरम्। इत्येवमेकत्रिसप्तत्यधिकैकत्रिंशे अध्याये 'गोपीगीतं' नाम, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमवैराग्यशास्त्रे, प्रथमभागे दशमस्कन्धे समाप्तिः। तत्र रामपत्नीः तस्य देहं आलिङ्ग्य अग्नौ प्रविशन्ति; वसुदेवपत्नीः, हरिपुत्रपत्नीः, प्रद्युम्नपत्नीः च, तथा कृष्णपत्नीः रुक्मिण्याद्याः, एकात्मभावेन अग्नौ प्रविशन्ति। अर्जुनः प्रियसखिविरहेन संतप्तः, कृष्णविषये गीतैः सूक्तिभिः स्वं मनः सांत्वयामास। अर्जुनः कुलहीनानां स्वबन्धूनां यथाविधि अन्त्यकर्माणि कृतवान्। हरिना परित्यक्तं द्वारकां समुद्रः क्षणेन प्लावितवान्, राजन्, भगवद्विलासस्थानं तु अपवित्रम्। तत्र भगवान् मधुसूदनः सदा स्थितः, स्मरणेन सर्वपापं हरन्, सर्वमङ्गलानां मङ्गलतमः। शेषस्त्रीबालवृद्धान् गृहीत्वा, धनञ्जयः इन्द्रप्रस्थं नीतवान्, वज्रं तत्र नृपतित्वे स्थापयामास। मित्रमृत्युः श्रुत्वा, राजन्, अर्जुनपितामहाः त्वां कुलधारं कृत्वा, सर्वे महापथे गताः। यः श्रद्धया विष्णोः कर्मजन्मं कथयति, स सर्वपापैः विमुक्तः। एवं, हर्यवतारक्रीडाबाल्यलीलाः श्रवणकथनात्, यत्र कुत्र वा, भगवतः परमभक्तिम् प्राप्तुम्। देहगर्वक्रोधकामैः, रागी अन्येषां रागिणां सह कलहं कृत्वा, आत्मनाशं प्राप्नोति। पञ्चभूतात्मके देहे, अज्ञानात्मा 'मम' 'अहं' इत्यसत् भावं पुनः पुनः बध्नाति, तेन बुद्धिभ्रमः जायते। यः पुनः दुष्टपथं अनुवर्तते, गुदजठरस्य तृप्त्यर्थं यतते, स उपभोगेन पूर्ववत् तमः प्रविशति।