गोप्यः सर्वदा कृष्णे मनः समर्प्य तं चिंत्य, तस्यैव गुणान् गायन्त्यः, तस्यैवाचरणं अनुकरणं कुर्वन्त्यः, तस्मै आत्मानं समर्प्य, केवलं तस्यैव कीर्तिं गायन्त्यः, स्वगृहाणि विस्मृत्य स्थिताः। पुनः सर्वाः यमुनातटं समागत्य, कृष्णे चित्तं निबध्य, तस्य आगमनस्य आकाङ्क्षया संगता, कृष्णस्य गीतिं कृतवत्यः। तदा, हे राजन्, क्रोधेन ताः मुखात् अग्निवायू प्रेषयन्त्यः, सम्वर्तकाग्निवत् भूमिं शुष्कां कर्तुम् इच्छन्त्यः, तद्वृक्षान् दग्धवन्त्यः। तान् वृक्षान् दग्धान् दृष्ट्वा ब्रह्मा आगत्य, बर्हिष्मतः पुत्रान् तत्त्वज्ञानवाक्यैः शमयामास। शेषवृक्षा भयभीता, स्वयंभुवान् आज्ञया, स्वकन्यां प्रचेतसो ददुः। ततः ब्रह्मणः आज्ञया, प्रचेतसः तां मारिषां पत्नीत्वेन स्वीकृतवन्तः, यस्याः गर्भात्, महदपकारकारणात्, प्रजापतिः जातः। चाक्षुषमन्वन्तरस्य अन्तरे, सृष्ट्यादौ, कालस्य प्रवाहे, दाक्षः नियोगेन इच्छिताः प्रजाः ससर्ज। सः, स्वतेजसा सर्वान् तेजस्विनः अतिशेत्य, स्वकर्मणा दक्षः इति विख्यातः। अनादिः सः परमात्मा, सृष्ट्यर्थं प्रजासंरक्षणाय तं चान्यान् च प्रजापतीन् अधिपतित्वेन स्थापयामास। ततः गोप्यः इत्युक्त्वा, "व्रजः तव जन्मना अधिकं शोभते, लक्ष्मीः अपि नित्यं अत्र वसति। प्रिये, तव भक्ताः सर्वतो दृश्यन्ताम्; ये तव प्राणैः जीवन्ति त्वां अन्विष्यन्ति। हे आर्य, शरद्रात्रौ तव कटाक्षः कमलहृदयस्य शोभां हरति। कामनाथ, वयं तव दास्यां अदत्तपारितोषिकाः; वरद, किं त्वया अस्माकं वधः उचितः?" इत्यादि भावपूर्णं गीतं गायन्त्यः, तं स्मरन्त्यः स्थिताः। "त्वं जलविषात्, कालियभुजगात्, वातात्, विद्युतः, अग्नेः, इन्द्रपुत्रात्, सर्वत्र च संकटात्, पुनः पुनः अस्मान् त्रातवान्। त्वं केवलं गोपीनां नन्दनः नासि; सर्वदेहिनां साक्षी, ब्रह्मणः प्रार्थनया लोकरक्षणाय सात्वतवंशे अवतीर्णः। वृष्णिवर, तव पादौ शरणं प्राप्तानां संसारभयात् मोचयतः; तव करकमलैः मस्तके स्पृशतु।" "व्रजदुःखहर, तव हासः स्वजनगर्वं हरति; सखिन्, अस्मान् दास्याय गृहाण, तव कमलमुखं दर्शय। पातकनाशिन, गोचारिणां पृष्ठगामी, श्रीनिवास, तव पादौ कालियफणैः अर्पितौ, स्तनयोः स्थापय, हृदयरुजं शमय। मधुरवाक्य, मनोहरभाषण, प्रीत्युक्तयः, पद्मलोचन, अस्मान् मोहितवांस्; वीर, तव अधरामृतं पायय।" "तव कथा दुःखार्तानां जीवनम्, कविभिः कीर्तिता, पापापहाः, श्रवणात् कल्याणं, श्रेयः च; यः प्रसारयति सः परमदानशीलः। तव हासः, स्नेहदृष्टिः, क्रीडा, ध्यानं, हृदयस्पृशः रहस्यसंवादः, सर्वं शुभदं, अस्मान् चित्तव्याकुलं करोति।" "यदा त्वं व्रजान् विहाय गवां चारणाय गच्छसि, तदा तव कमलपादौ शिलास्तृणाङ्कुरेषु पतन्ति; अस्माकं मनांसि तव विरहात् क्लिष्टानि त्वां अनुवर्तन्ते। दिवस्य अन्ते, नीलकेश, वनमालामुख, धूलिधूसरितः, पुनः पुनः प्रकटः, अस्माकं हृदये प्रेम स्पन्दयसि।" "तव पादपद्मं, कामदं, लक्ष्म्या पूजितं, भूमिभूषणं, विपत्तौ ध्यानार्हं, शमदम्, स्तनयोः स्थापय, दुःखं शमय। तव अधरं, वेणुनिस्स्वनरञ्जितं, प्रेम वर्धयति, दुःखं हरति, सर्वरागान् विस्मारयति; वीर, तदामृतं ददातु।" "दिवा वनं विचरन्तं त्वां यः न पश्यति, तस्य क्षणः युगायते; तव कुण्डलितकेश, सुन्दरमुख, पश्यतः मन्ददृष्ट्या, स्वनयनपटलैः छाद्यते।" "पत्नीन्, पुत्रान्, बान्धवान्, भ्रातॄन्, स्वजनान् परित्यज्य, वयं अन्त्याः त्वां समुपागताः, अच्युत। तव गीतमोहिताः, तव मार्गं विदित्वा, का स्त्री रात्रौ गृहं प्रतियाति?" "रहस्यसंवादाः, हृदयप्रेमोत्थानम्, स्मितमुख, स्नेहदृष्टिः, विशालवक्षःश्रीः, श्रीनिवास, पुनः पुनः अस्माकं मनांसि आकर्षयन्ति, मोहयन्ति।" "व्रजवासिनां मंगलस्वरूप, तव सन्निधिः सर्वदुःखनाशकः, सर्वत्र कल्याणदः। विरहपीडितानां चित्ते किंचित् अपि निवर्तस्व, तव वियोग एव तद्विषयदुःखस्य औषधम्।" "प्रभो, तव सुन्दरपादपद्मं स्तनयोः स्थापयामः, यद्यपि तस्य कठिनत्वात् बिभेम; किं त्वं वनं चरन्, शिलादिषु पाददुःखं न अनुभवसि? अस्माकं मनः तव प्राणैः धार्यते, त्वत्तः न विचलति।" एवं गीतं गायतः, गोप्यः तं प्रार्थयन्त्यः स्थिताः। ततः रामपत्नीः स्वदेहं आलिङ्ग्य अग्नौ प्रविश्य एकीभूताः। वसुदेवस्य पत्न्यश्च, हरिपुत्रपत्नीः, प्रद्युम्नपत्नीः च, रुक्मिण्यादिभिः सह, कृष्णपत्नीः च, अग्नौ प्रविश्य तेन एकात्मिका अभवन्। अर्जुनः, प्रियबन्धोः कृष्णस्य वियोगदुःखेन क्लिष्टः, कृष्णकथाभिः स्वात्मनं सान्त्वयामास। सः स्वबान्धवानां, वंशपरम्परायाः नष्टानां, यथाविधि क्रियाः कृतवान्, निहतानां च उचितं संस्कारं अकरोत्। हरिणा परित्यक्ते द्वारवत्यां, सागरः तां नगरीं क्षणेन आप्लावयत्, केवलं तद्भगवत्प्रासादं विनैव। तत्रैव भगवान् मधुसूदनः नित्यं विराजते, स्मरणमात्रेण सर्वपापापहः, सर्वशुभानां शुभतमः। अर्जुनः, शेषिताः महिलाः, शिशून्, वृद्धांश्च आदाय, इन्द्रप्रस्थं नीत्वा, वज्रं तत्र राजानं स्थापयामास। मित्रनिधनं श्रुत्वा, अर्जुनस्य पितामहाः त्वां वंशधरं कृत्वा, सर्वे महापथं जग्मुः। यः श्रद्धया विष्णोः जन्मकर्माणि कथयति, सः सर्वपापैः विमुच्यते। एवं हरिचरितश्रवणकीर्तनात्, अवतारलीलावीर्यबाल्यादिकथनात्, यत्र कुत्रापि, परमसंन्यासिनां भक्तिं प्राप्नोति। कायेन, अहंकारेण, कोपवृद्धया, कामेन च, रागी जनः अन्यैः कामिभिः सह स्पर्धमानः, आत्मनः विनाशं करोति। पञ्चभूतमये देहे, अज्ञानात्मा पुनः पुनः अहंममेत्यभिमानम् उपेयाय, तेन दूषितबुद्धिः भवति। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमसंन्यासिनां शास्त्रे दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे एकत्रिंशोऽध्यायः, गोपीगीतं नाम, समाप्तम्।