शुक उवाच—भगवत्पथं विचिन्वत्यः गोप्यः, यत्र भगवान् गतः तन्न जानन्त्यः, स्वसखीमेकां ददृशुः या प्रियविरहविह्वला मोहिता चाभवत्। तस्याः सखीभिः श्रुत्वा यदभवत्—तदात्मनः गर्वं, माधवस्य प्रत्युत्तरं, तच्च दुःखेन तस्याः लज्जां च—महदाश्चर्यं जग्मुः। ततः ताः गोप्यः चन्द्रप्रभया यावत् दृश्यते तावत् वनं प्रविविशुः; तिमिरसमागमे स्त्रियः प्रत्यागताः। तासां चेतांसि तस्मिन्नेव लीनानि, वाचः तस्मिन्नेव प्रवृत्ताः, क्रियाः तमेव अनुकरणं, आत्मानं तस्मिन् समर्प्य, केवलं तस्यैव गुणान् गायन्त्यः, स्वगृहाणि विस्मृत्य स्थिताः। पुनः सर्वाः कृष्णे मनो न्यस्य, यमुनातटमुपागताः, तत्र समागत्य तं प्रतीक्षन्त्यः, कृष्णस्य गीतिं जगुः। ततस्ताः कोपवशात् मुखात् वह्निवायू निःसृज्य, संहारकाले सम्वर्तक इव, भूमिं शुष्कां कर्तुमिव उद्युक्ताः। तेषां तैः वनेषु वृक्षाः दग्धाः दृष्ट्वा, ब्रह्मा आगत्य, बार्हिष्मतान् पुत्रान् प्राज्ञवाक्यैः शमयामास। शिष्टवृक्षा भयभीता, स्वयंभुवोक्त्या, प्रचेतसे कन्यां ददुः। ब्रह्मणः आज्ञया ताः प्रचेतसः मारिषां पत्नीत्वेन स्वीकृतवन्तः, यतः महदपराधात् सृष्टिकर्ता अभवत्। चाक्षुषमन्वन्तरस्य अन्तराले, सृष्ट्यादौ, कालगते, दाक्षः नियोगेन इच्छितान् प्रजाः ससर्ज। स जात्यैव स्वतेजसा सर्वान् ज्योतिषः अतिशयन्, स्वकौशल्येन च, दक्षः कर्मणा इति अभिहितः। स अनादिः, सृष्टिपालनाय तं च अन्यांश्च प्रजापतीन् अधिष्ठापयत्। ततो गोप्यः ऊचुः—"तव जन्मना व्रजः अधिकं विभाति; लक्ष्मीः नित्यं अत्र वसति। प्रिय, तव भक्ताः सर्वतो दृश्यन्तां; ये त्वया जीविताः त्वां अन्विष्यन्ति। हे सुदृशः, शरद्रजनीषु तव कटाक्षः कमलकोरकस्य शोभां हरति। कामनाथ, वयं तव अकर्तृक्याः दास्यः; वरद, नु युक्तं नः अत्र हन्तुम्? आपदः जलविषात्, सर्परूपराक्षसात्, वातात्, विद्युतः, वह्नेः, वर्षपुत्रात्, सर्वतः च, हे परेषु श्रेष्ठ, त्वं पुनः पुनः अस्मान् रक्षितवान्। त्वं केवलं गोपीनां नन्दनः न, सर्वदेहिनां अन्तर्यामी; ब्रह्मणा लोकरक्षार्थं प्रार्थितः, सत्त्वतवंशे प्रकटितः। हे वृष्णीनां श्रेष्ठ, तव पादौ शरणं प्राप्तानां संसारभयात् विमोचयतः; प्रिय, वरद हस्तयोः शुभस्पर्शं अस्माकं शिरसि स्थापय। वीर, व्रजदुःखनाशक, तव स्मितेन स्वजनगर्वविनाशक; सखा, अस्मान् दास्यः स्वीकरोतु; तव सुन्दरं कमलमुखं दर्शय। नम्रजनपापहर्तर्, तृणचरव्रज्य, श्रीनिवास, तव पादौ फणिभिः अर्पितम्; तानि अस्माकं स्तनयोः स्थापय, हृदयपीडां शमय। मधुरवाक्यैः, मनोहरैः, प्राज्ञैः च वचोभिः, कमललोचन, अस्मान् मोहयसि; वीर, तव ओष्ठामृतं अस्मान् पालय। तव कथारसं दुःखितानां जीवनम्; कविभिः कीर्तितम्, पापं हरति; श्रवणेन श्रेयः, पुण्यम्; तद्वक्तारः भूमौ दानशीलाः। प्रिय, तव हासः, स्नेहदृष्टयः, क्रीडा, ध्यानं च शुभम्; रहस्यसंवादाः हृदयस्पृशः, मनः विक्षिपन्ति। यदा त्वं व्रजात् गाः चरन् विचरस्यसि, तव कमलपादौ शिलातृणाङ्कुरेषु पततः; अस्माकं मनांसि तव विरहेन व्याकुलानि त्वां अनुसरन्ति। सायं समये, श्यामलकेश, वनमालामुख, धूलिधूसरितः, पुनः पुनः प्रकटमानः, वीर, अस्माकं हृदि प्रेमोत्कण्ठां जनयसि। तव कमलपादौ, यच्छरणागतानां कामदः, लक्ष्म्या पूजितः, पृथिव्याः भूषणः, क्लेशे ध्यानार्हः, शमदः; प्रिय, तानि अस्माकं स्तनयोः स्थापय, वेदनां शमय। तव वंशीमृदुलचुम्बितौ अधरौ प्रेमवृद्धिकरौ, दुःखनाशकौ, सर्वरतिक्लेशविस्मारकौ; वीर, तव अधरामृतं अस्मभ्यं देहि। दिवा वनं चरन्, ये त्वां न पश्यन्ति, तेषां क्षणः युगायते; तव कुण्डलितकेशं सुन्दरमुखं च, पश्यतां मन्ददृशां, स्वनेत्रपटलैः निगूढम्। त्यक्त्वा पतिं, पुत्रान्, कुलं, भ्रातॄन्, बान्धवान् च, वयं अन्त्याः त्वाम् आगताः, अच्युत; तव पन्थानं विदित्वा, गीतमोहिताः, का स्त्री रात्रौ गृहं प्रतियाति? रहस्यसंवादाः, हृदयप्रेमोत्थानम्, स्मितवदनं, स्नेहदृष्टयः, वक्षः श्रीः च, श्रीनिवास, अस्माकं मनः पुनः पुनः स्पृशन्ति, मोहयन्ति च। व्रजवासिनां मङ्गलमूर्ते, तव सन्निधिः सर्वदुःखनाशिनी, विश्वमङ्गलदायिनी; कृपया, तव विरहपीडितानां जनानां किञ्चिदपि निवर्तस्व, यतः तव अल्पावकाशः एव विरहिणां व्यथां शमयति। प्रिय, तव सुन्दरं कमलपादौ भयादपि वक्षसि स्थापयामः; किं त्वं तानि शुष्कतया वनं चरन्, कण्टकशिलास्पर्शे दुःखं न अनुभवसि? अस्माकं चित्तानि तव प्राणैः धार्यन्ते, त्वत्तः न विचलन्ति। इति एकत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः—'गोप्यः गीतिः'—दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमपरिव्राजकशास्त्रे। रामस्य पत्न्यः तस्य देहमालिङ्ग्य वह्नौ प्रविविशुः; वसुदेवस्य भार्याः, हर्याः स्नुषाः, प्रद्युम्नस्यापि, तदनु कृष्णस्य पत्न्यः, रुक्मिणीमुख्याः, अग्नौ प्रविविशुः, तेन सह भावेन संयुक्ताः। अर्जुनः, कृष्णविरहविह्वलः, तं स्मृत्वा गीतैः श्लोकैः चात्मनं सांत्वयत्। सः अर्जुनः, स्वबान्धवानां कुलनाशानां, यथाविधि क्रियाः कृत्वा, हतानां तेषां यथोचितं विधिं अकरोत्। ततः, हरिणा परित्यक्तां द्वारवतीं, समुद्रः क्षणेनैव प्लावयामास, केवलं श्रीभगवतः पुण्यगृहं विनाऽन्यत्। तत्रैव माधुसूदनः सदा स्थितः, स्मरणेन सर्वपापहरः, सर्वमङ्गलानां मध्ये परममङ्गलः। ततः अर्जुनः, शेषिताः स्त्रीबालवृद्धान् आदाय, इन्द्रप्रस्थं निनाय, वज्रं तत्र राज्ये स्थापयामास। तव सुहृदां निधनं श्रुत्वा, अर्जुनस्य पितामहाः त्वां कुलधारकं कृत्वा, सर्वे महापथे जग्मुः। यः श्रद्धया विष्णोः चरितं जन्म च वदति, स सर्वपापैः विमुच्यते।