कलीयुगे जनानां मनोविजयस्य असमर्थता, रोगग्रस्तता, आयुःक्षयः, दोषानां बहुलता च दृश्यते। तस्मात् सप्ताहश्रवणं श्रेयः सन्दिश्यते। यत् फलम् तपसा योगेन ध्यानेन च दुर्लभं, तत् सप्ताहश्रवणेन सम्पूर्णरूपेण सुलभं लभ्यते। यज्ञाद् व्रताद् तपसः श्रवणं सप्ताहस्य अतिशयेन श्रेयः, तीर्थयात्रायाः अपि सदा अतिशयम्। योगाद् ध्यानाद् ज्ञानादपि सप्ताहश्रवणं अतिशयेन श्रेष्ठम्; तस्य महिम्नः किं वदामः? पुनः पुनः सर्वेषां साधनानाम् अतिशयेन श्रेयः। ततः शौनकः उवाच—"एषा कथा अद्भुतैव, ज्ञानादि धर्मान् उपेक्ष्य उत्तमं मार्गं दर्शयति। भगवतः श्रीमद्भागवतपुराणस्य, यः परमश्रेयो मार्गं दर्शयति, योगादीन् च सूचयति, किमर्थं उत्पन्नम्?" सूतोऽब्रवीत्—"यदा श्रीकृष्णः पृथिवीं त्यक्त्वा स्वधाम गन्तुं निश्चितवान्, तदा एकादशभक्तान् शृण्वन्, उद्धवः तम् अभ्यधावत्। उद्धवः उवाच—'हे गोविन्द, भक्तानां कार्यं सम्पूर्णं कृत्वा त्वं गमिष्यसि; मम हृदयस्थं चिन्तनं शृणु, मा दुःखं कुरु। भीषणः कलिः आगतः, दुष्टजनाः पुनः उत्पत्स्यन्ति; साधवः अपि तेषां संसर्गेण उग्राः भविष्यन्ति।' 'तदा पृथिवी भारग्रस्तः गोरूपेण शरणं यास्यति; त्वं पद्मनयन, तव विना अन्यः रक्षकः न दृश्यते। तस्मात् भक्तवत्सल, कृपया मा गच्छ; भक्तानां कृते गुणात्मना रूपं धृत्वा स्थितवान्, यद्यपि निर्गुणः चैतन्यस्वरूपः। तव अनुपस्थितौ भक्ताः पृथिव्यां कथं स्थास्यन्ति? निर्गुणाराधनं दुःखकरम्; अतः किञ्चित् चिन्तय।' श्रीहरिः उद्धवस्य वचनं श्रुत्वा प्रभासे चिन्तयामास—'भक्तानां सहायार्थं किम् करणीयं?' तदा स्वं दिव्यतेजः श्रीमद्भागवते न्यस्य, स्वं गूढं कृत्वा भागवतसागरं प्रविष्टवान्। अतः श्रीमद्भागवतं शब्दरूपं भगवद्रूपमेव प्रकटितम्; तस्य सेवा, श्रवणं, पाठः, दर्शनं वा, सर्वपापं नाशयति। एवं सप्ताहश्रवणं सर्वसाधनात् अतिशयेन श्रेष्ठम्, अन्यान् धर्मान् उपेक्ष्य, कलीयुगे एषः धर्मः प्रतिपादितः। कलीयुगे दुःख, दरिद्रता, दुर्भाग्य, पाप, कामक्रोधविजयाय च, एषः धर्मः प्रतिपादितः। अन्यथा देवाः अपि विष्णुमायां परित्यक्तुं अत्यन्तं दुष्करम्; मानवाः कथं त्यजेयुः? अतः सप्ताहपाठः विधीयते। सूतः उवाच—"यदा ऋषयः नागश्रवणसभायां एषं धर्मं प्रकटयामासुः, तदा अद्भुतं कार्यं समजायत—शृणु शौनक। भक्तिः स्वयोः युवा पुत्रयोः हस्तं गृहीत्वा, शुद्धप्रेमस्वरूपा, श्रीकृष्ण, गोविन्द, हरे, मुरारि, नाथ इत्यादि नामानि पुनः पुनः उच्चरन्ती, आकस्मात् प्रकटिता।" सभायाः ऋषयः ताम् आगतम् अपश्यन्, भागवतार्थाभरणैः भूषितां, सुन्दरवस्त्रधारिणीं, तस्याः आगमनं, उत्पत्तिं च विचिन्तयन्तः। तदा कुमाराः ऊचुः—"सा इयं कथासारात् उत्पन्ना।" तेषां वचनं श्रुत्वा भक्तिः पुत्राभ्यां सहित्या विनयेन सनत्कुमारं अभ्यधावत्। भक्तिः उवाच—"अद्य यूयम् मम पोषणं कृतवन्तः, यद्यपि कले मया नष्टा, एषा कथामृतस्य प्रसादेन पोषिता। अधुना कुत्र स्थातव्यम्? ब्राह्मणाः वदन्तु।" कुमाराः ऊचुः—"हे भक्ते, भक्तेषु गोविन्दरूपाणि सृजसि, त्वमेव प्रेमं धारयसि, संसाररोगं नाशयसि; अतः दृढनिश्चया सदा वैष्णवहृदयेषु स्थित्वा।" एवं कलेः दोषाः तव दर्शनं न कुर्युः, न तेषां शक्तिः लोके प्रवर्तते; तस्मात् भक्तिः हरिदासानां हृदयेषु आसनं कृतवती। सर्वेषु लोकेषु ये दरिद्राः, तेषाम् हृदयेषु केवलं श्रीहरिभक्तिः यदि वर्तते, तदा ते भाग्यवन्तः; स्वयं हरिः स्वधामं त्यक्त्वा तेषां हृदयेषु भक्तिसूत्रेण बद्धः प्रविशति। अद्य किं वदामः भागवतस्य महिम्नः, यः पृथिव्यां ब्रह्मरूपः; तं शरणं गत्वा वक्ता श्रोता च, कृष्णसमत्वं प्राप्नुवन्ति, यत् अन्येन धर्मेण न लभ्यते। सूतः उवाच—"ततः वैष्णवहृदयेषु अद्भुतां भक्तिं दृष्ट्वा, भक्तवत्सलः भगवान् स्वं धामं त्यक्त्वा प्रकटितवान्। वनमालया भूषितः, श्यामः, पीतवस्त्रधारी, सुन्दररूपः, सुवर्णमेखलया दीप्तः, मुकुटकुण्डलधरः।" त्रिभङ्गीमूर्तिः, कौस्तुभमणिभूषितः, दशलक्ष्यकामदर्शनः, चन्दनलेपितः, परमसुखचित्स्वरूपः, मधुरः, वेणुवादकः, शुद्धभक्तहृदयेषु प्रविष्टः। वैकुण्ठवासिनः उद्धवादयः वैष्णवाः, कथा श्रवणाय गूढरूपेण अत्र स्थिताः। तदा जयध्वनिः, अद्भुतरसवृद्धिः, पुष्पचूर्णवृष्टिः, शङ्खनादः च अभवत्। सभायां स्थिताः देहं, गृहं, आत्मानं विस्मृतवन्तः; तेषां समाधिस्थितिं दृष्ट्वा नारदः वदति। नारदः उवाच—"एषा अद्भुतकीर्ति, हे ऋषयः, अद्य मया दृष्टा, सप्ताहकर्मणः प्रसादेन; अत्र मूढाः, कपटाः, पशुपक्षिणः अपि सर्वपापविमुक्ताः भवन्ति।" "तस्मात् कलीयुगे मनःशुद्ध्यर्थं अन्यः धर्मः नास्ति; पृथिव्यां पापसमूहनाशाय अन्यः साधनं नास्ति, यथा कथा श्रवणम्।" "सप्ताहयज्ञेन के शुद्धाः? वदन्तु। किम् कश्चित् दयालुः जनः लोकहिताय नूतनमार्गं प्रकाशितवान्?" कुमाराः ऊचुः—"ये मानवाः सदा पापं कुर्वन्ति, दुष्कृत्ये प्रवृत्ताः, मार्गभ्रष्टाः, क्रोधाग्निना दग्धाः, कुटिलाः, कामातुराः—ते कलीयुगे सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः।" "ये सत्यहीनाः, मातृपितृनिन्दकाः, कामग्रस्ताः, आश्रमधर्मविहीनाः, कपटी, ईर्ष्यालुः, हिंस्राः—ते कलीयुगे सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः।" "ये पञ्चमहापातकिनः, कपटी, राक्षसवत् क्रूराः, ब्रह्मधनपोषिताः, परस्त्रीगामिनः—ते कलीयुगे सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः।" "ये कायवाङ्मनसैः सदा पापं कुर्वन्ति, कपटी, दुराग्रही, परधनसमृद्धाः, अशुद्धाः, दुष्टचिन्तकाः—ते कलीयुगे सप्ताहयज्ञेन शुद्धाः।" एवं सप्ताहश्रवणस्य महिमा, भक्तेः प्रकटिः, भगवतोऽवतरणं, वैष्णवहृदयेषु भक्तिस्थितिः, तथा पापिनां शुद्धिः कलीयुगे, ऋषिभिः कुमारैः च प्रतिपादिता।